ପିଏମଇଣ୍ଡିଆ
ଏହା ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗର୍ବର ମୁହୂର୍ତ୍ତ-କେବଳ ଆମ ଦେଶବାସୀଙ୍କ ପାଇଁ ନୁହେଁ ବରଂ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱରେ ଗଣତନ୍ତ୍ର-ପ୍ରେମୀ ନାଗରିକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ। ଗଣତନ୍ତ୍ରର ପର୍ବକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗର୍ବର ସହ ପାଳନ କରିବାର ଏହା ଏକ ଅବସର। ସମ୍ବିଧାନ ଅଧୀନରେ ୭୫ ବର୍ଷର ଯାତ୍ରା ଏକ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଏବଂ ଏହି ଯାତ୍ରାର କେନ୍ଦ୍ରରେ ରହିଛି ଆମ ସମ୍ବିଧାନ ନିର୍ମାତାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଦୂରଦୃଷ୍ଟି, ଯାହାଙ୍କ ଯୋଗଦାନ ଆମକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା ପାଇଁ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ ଜାରି ରଖିଛି। ସମ୍ବିଧାନର ୭୫ ବର୍ଷ ପୂରଣ ଉତ୍ସବ ପାଳନ କରିବା ବାସ୍ତବରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅବସର। ଏହା ମୋତେ ବହୁତ ଖୁସି ଦେଉଛି ଯେ ଏହି ଉତ୍ସବ ସମୟରେ ସଂସଦ ମଧ୍ୟ ନିଜର ଭାବନା ବ୍ୟକ୍ତ କରିବାରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିବ। ମୁଁ ସମସ୍ତ ମାନ୍ୟବର ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କୁ କୃତଜ୍ଞତା ଜଣାଉଛି ଏବଂ ଏହି ଉତ୍ସବରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅଭିନନ୍ଦନ ଜଣାଉଛି।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
୭୫ ବର୍ଷ ପୂରଣ କରିବାର ସଫଳତା କୌଣସି ସାଧାରଣ ଉପଲବ୍ଧି ନୁହେଁ; ଏହା ଅସାଧାରଣ। ଯେତେବେଳେ ଭାରତ ସ୍ୱାଧୀନତା ହାସଲ କଲା, ସେତେବେଳେ ଦେଶର ଭବିଷ୍ୟତକୁ ନେଇ ଅନେକ ସନ୍ଦିଗ୍ଧ ଭବିଷ୍ୟବାଣୀ ହୋଇଥିଲା। ତଥାପି, ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନ ଏପରି ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରିଛି ଏବଂ ବାତିଲ କରିଛି, ଯାହା ଆମକୁ ଆଜି ଯେଉଁଠାରେ ଛିଡ଼ା ହୋଇଛି ସେହି ଦିଗରେ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ କରିଛି। ଏହି ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ସଫଳତା ପାଇଁ ମୁଁ କେବଳ ଆମ ସମ୍ବିଧାନ ନିର୍ମାତାଙ୍କୁ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହି ରାଷ୍ଟ୍ରର ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ନାଗରିକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ ଜଣାଉଛି, ଯେଉଁମାନେ ଏହାର ଭାବନାକୁ ମୂର୍ତ ରୂପ ଦେଇଛନ୍ତି ଏବଂ ଏହି ନୂତନ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି। ବିଗତ ୭୫ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତର ନାଗରିକମାନେ ସମ୍ବିଧାନ ନିର୍ମାତାଙ୍କ ଦୂରଦୃଷ୍ଟିକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇଛନ୍ତି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପରୀକ୍ଷା ସତ୍ତ୍ୱେ ସହନଶୀଳ ହୋଇ ଛିଡ଼ା ହୋଇଛନ୍ତି। ଏଥିପାଇଁ ସେମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରଶଂସା ପାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରଣେତାମାନେ ଏହା ବିଷୟରେ ଗଭୀର ଭାବେ ଅବଗତ ଥିଲେ। ସେମାନେ ବିଶ୍ୱାସ କରୁନଥିଲେ ଯେ ୧୯୪୭ ମସିହାରେ ଭାରତର ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲା କିମ୍ବା ୧୯୫୦ ମସିହାରେ ଏଠାରେ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ବରଂ ସେମାନେ ଭାରତର ପ୍ରାଚୀନ ପରମ୍ପରାର ମହାନତା, ଏହାର ଗଭୀର ସଂସ୍କୃତି ଏବଂ ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷର ଐତିହ୍ୟକୁ ସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲେ। ସେମାନେ ଏହି ଧାରାବାହିକତା ବିଷୟରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅବଗତ ଥିଲେ ଏବଂ ଏହା ଉପରେ ନିର୍ମାଣ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ଭାରତର ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଏବଂ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଅତୀତ ଅସାଧାରଣ ଭାବରେ ସମୃଦ୍ଧ ଏବଂ ବିଶ୍ୱ ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରେରଣା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛି। ଏହି କାରଣରୁ ହିଁ ଭାରତ ଆଜି ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଜନନୀ ଭାବେ ପରିଚିତ। ଆମେ କେବଳ ଏକ ବିଶାଳ ଗଣତନ୍ତ୍ର ନୁହେଁ; ଆମେ ଏହାର ଉତ୍ପତ୍ତି।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ଏହା କହି ମୁଁ ଏହି ଗୃହ ସମ୍ମୁଖରେ ତିନି ଜଣ ମହାନ ଦୂରଦୃଷ୍ଟିସମ୍ପନ୍ନ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ କଥା ଉପସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ପ୍ରଥମଟି ହେଉଛି ରାଜର୍ଷି ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଦାସ ଟଣ୍ଡନ ଜୀ, ଯିଏକି ସମ୍ବିଧାନ ସଭାର ବିତର୍କ ସମୟରେ କହିଥିଲେ ଯେ ଶହ ଶହ ବର୍ଷ ପରେ ଆମ ଦେଶ ପୁଣିଥରେ ଏଭଳି ଏକ ବୈଠକ ଡାକିଛି। ଏହି ସମାବେଶ ଆମକୁ ଆମର ଗୌରବମୟ ଅତୀତକୁ ମନେ ପକାଇ ଦିଏ, ଯେତେବେଳେ ଆମେ ସ୍ୱାଧୀନ ଥିଲୁ, ଯେତେବେଳେ ବିଦ୍ୱାନମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ ଦେଶର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ବିଚାର ବିମର୍ଶ କରୁଥିଲେ।
ଦ୍ୱିତୀୟ ଉକ୍ତିଟି ଡକ୍ଟର ରାଧାକ୍ରିଷ୍ଣନ ଜୀଙ୍କର, ଯିଏକି ମଧ୍ୟ ସମ୍ବିଧାନ ସଭାର ଜଣେ ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ। ସେ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିଥିଲେ ଯେ ଏହି ମହାନ ରାଷ୍ଟ୍ର ପାଇଁ ଗଣତନ୍ତ୍ର ବ୍ୟବସ୍ଥା ନୂଆ ନୁହେଁ-ଏହା ଇତିହାସର ପ୍ରାରମ୍ଭରୁ ବିଦ୍ୟମାନ ଥିଲା।
ତୃତୀୟଟି ହେଉଛି ବାବା ସାହେବ ଆମ୍ବେଦକର ଜୀଙ୍କ ଠାରୁ, ଯିଏ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ ଯେ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଭାରତ ପାଇଁ ଏକ ବିଦେଶୀ ଧାରଣା ନୁହେଁ। ଗୋଟିଏ ସମୟ ଥିଲା ଯେତେବେଳେ ଏହି ଦେଶରେ ଅନେକ ଗଣତନ୍ତ୍ର ବିକଶିତ ହେଉଥିଲା।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ଆମ ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଏହି ଦେଶର ମହିଳାମାନଙ୍କର ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଯୋଗଦାନ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି। ସମ୍ବିଧାନ ସଭାରେ ୧୫ ଜଣ ମାନ୍ୟବର ମହିଳା ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ ଯେଉଁମାନେ ସକ୍ରିୟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ମୂଳ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ସହିତ ବିତର୍କକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରିଥିଲେ। ଏହି ମହିଳାମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପୃଷ୍ଠଭୂମି ଏବଂ କ୍ଷେତ୍ରରୁ ଆସିଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ସମ୍ବିଧାନ ଗଠନ ଉପରେ ଗଭୀର ପ୍ରଭାବ ପକାଇଥିଲା। ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗର୍ବର ବିଷୟ ଯେ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ଦେଶ ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ଅଧିକାର ପ୍ରଦାନ କରିବା ପାଇଁ ଦଶନ୍ଧି ଦଶନ୍ଧି ସମୟ ନେଇଥିଲେ, ଭାରତ ଏହାର ସମ୍ବିଧାନର ପ୍ରାରମ୍ଭରୁ ସେମାନଙ୍କର ମତଦାନ ଅଧିକାର ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିଥିଲା।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ନିକଟରେ ଜି-୨୦ ଶିଖର ସମ୍ମିଳନୀରେ ଆମେ ଆମ ସମ୍ବିଧାନର ଏହି ଭାବନାକୁ ବଜାୟ ରଖିଛୁ। ଭାରତର ଅଧ୍ୟକ୍ଷତା ଅଧୀନରେ, ଆମେ ମହିଳାମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ବିକାଶର ଧାରଣାକୁ ବିଶ୍ୱ ସମ୍ମୁଖରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଛୁ, କେବଳ ମହିଳାମାନଙ୍କ ବିକାଶଠାରୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରିଛୁ। ଏହାଦ୍ୱାରା ମହିଳାମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ବିକାଶ ଉପରେ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଲୋଚନା ହୋଇଥିଲା। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ଆମେ ସମସ୍ତେ, ସାଂସଦ ଭାବେ, ଭାରତୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ମହିଳାମାନଙ୍କ ଅଧିକ ଅଂଶଗ୍ରହଣ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଦିଗରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରି, ନାରୀ ଶକ୍ତି ବନ୍ଦନ ଆଇନକୁ ସର୍ବସମ୍ମତିକ୍ରମେ ପାରିତ କରିବା ପାଇଁ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଛୁ।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ଆଜି, ଯେତେବେଳେ ଆମେ ସମ୍ବିଧାନର ୭୫ ବର୍ଷ ପାଳନ କରୁଛୁ, ମହିଳାମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରମୁଖ ପଦକ୍ଷେପର କେନ୍ଦ୍ରରେ ଅଛନ୍ତି। ଏହା ଏକ ବଡ଼ ସଂଯୋଗ ଯେ ଏହି ଐତିହାସିକ ମାଇଲଖୁଣ୍ଟ ସମୟରେ, ଜଣେ ଆଦିବାସୀ ମହିଳା ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ସମ୍ମାନଜନକ ପଦବୀ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ଏହା ଆମ ସମ୍ବିଧାନର ଭାବନାର ଏକ ପ୍ରକୃତ ପ୍ରମାଣ।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ଏହି ଗୃହରେ ମହିଳା ସାଂସଦଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଯୋଗଦାନ ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି। ମନ୍ତ୍ରୀ ପରିଷଦରେ ସେମାନଙ୍କର ଯୋଗଦାନ ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି। ଆଜି ସାମାଜିକ କ୍ଷେତ୍ର ହେଉ, ରାଜନୀତି ହେଉ, ଶିକ୍ଷା ହେଉ, କ୍ରୀଡ଼ା ହେଉ, କିମ୍ବା ସୃଜନଶୀଳ କ୍ଷେତ୍ର ହେଉ, ଜୀବନର ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମହିଳାମାନଙ୍କର ଯୋଗଦାନ ଦେଶ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗର୍ବର ଉତ୍ସ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାରତୀୟ ଗର୍ବର ସହ ସେମାନଙ୍କ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ସଫଳତାକୁ ସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତି, ବିଶେଷ କରି ବିଜ୍ଞାନ କ୍ଷେତ୍ରରେ, ଯେଉଁଥିରେ ମହାକାଶ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଉପରେ ବିଶେଷ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି। ଏସବୁ ପଛରେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରେରଣା ହେଉଛି ଆମ ସମ୍ବିଧାନ।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ଭାରତ ଏବେ ଅଭୂତପୂର୍ବ ଗତିରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଛି। ନିକଟ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଦେଶ ବିଶ୍ୱର ତୃତୀୟ ସର୍ବବୃହତ୍ ଆର୍ଥିକ ଶକ୍ତି ହେବା ଦିଗରେ ଦୃଢ଼ ପଦକ୍ଷେପ ନେଉଛି। ଆହୁରି ମଧ୍ୟ, ଏହା ୧୪୦ କୋଟି ଭାରତୀୟଙ୍କ ସାମୂହିକ ସଂକଳ୍ପ ଯେ, ଆମେ ଆମ ସ୍ୱାଧୀନତାର ଶତବାର୍ଷିକୀ ପାଳନ କରିବା ବେଳକୁ, ଆମେ ଭାରତକୁ ଏକ ବିକଶିତ ରାଷ୍ଟ୍ରରେ ପରିଣତ କରିଦେବୁ। ଏହି ଦୂରଦୃଷ୍ଟି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାରତୀୟଙ୍କ ସ୍ୱପ୍ନ। ତଥାପି, ଏହି ଲକ୍ଷ୍ୟ ହାସଲ କରିବା ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପୂର୍ବ ଆବଶ୍ୟକତା ହେଉଛି ଭାରତର ଏକତା, ଯାହାକୁ ଆମ ସମ୍ବିଧାନ ଏହାର ମୂଳଦୁଆ ଭାବରେ ବଜାୟ ରଖିଛି।
ଆମ ସମ୍ବିଧାନର ନିର୍ମାଣରେ, ଏହି ରାଷ୍ଟ୍ରର ମହାନ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ-ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ, ଲେଖକ, ବିଶ୍ଳେଷକ, ସାମାଜିକ କର୍ମୀ, ଶିକ୍ଷାବିତ୍, ପେସାଦାର, ଶ୍ରମିକ ନେତା, କୃଷକ ନେତା ଏବଂ ସମାଜର ପ୍ରତ୍ୟେକ ବର୍ଗର ପ୍ରତିନିଧି-ଭାରତର ଏକତା ପ୍ରତି ଏକ ଅତୁଟ ପ୍ରତିବଦ୍ଧତା ସହିତ ଏକାଠି ହୋଇଥିଲେ ଏହି ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଦେଶର ବିଭିନ୍ନ କ୍ଷେତ୍ର ଏବଂ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରନ୍ତି, ଏହି ଏକତାର ଗୁରୁତ୍ୱ ବିଷୟରେ ଗଭୀର ଭାବେ ଅବଗତ ଥିଲେ ବାବା ସାହେବ ଆମ୍ବେଦକର ଜୀ ଏହି ଆହ୍ୱାନର ପୂର୍ବାନୁମାନ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଏକ ଗଭୀର ଚେତାବନୀ ଦେଇଥିଲେ, ଯାହାକୁ ମୁଁ ପଢ଼ିବାକୁ ଚାହୁଁଛି ସେ କହିଥିଲେ : “ସମସ୍ୟା ହେଉଛି ବିବିଧ ଭାରତୀୟ ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ କିପରି ଏକଜୁଟ କରାଯିବ; ଦେଶର ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ ପରସ୍ପର ସହିତ ସୌହାର୍ଦ୍ଦ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବା ପାଇଁ କିପରି ପ୍ରେରିତ କରାଯିବ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଦେଶରେ ଏକତାର ଭାବନା ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହୋଇପାରିବ” ।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖର ସହ କହିବାକୁ ଚାହେଁ ଯେ ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ, ସମ୍ବିଧାନ ନିର୍ମାତାଙ୍କ ହୃଦୟ ଏବଂ ମନରେ ଏକତା ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ପରେ ବିକୃତ ମାନସିକତା କିମ୍ବା ସ୍ୱାର୍ଥପର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେତୁ ଏହି ଏକତା ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରାଯାଇଥିଲା। ବିବିଧତା ମଧ୍ୟରେ ଏକତା ସର୍ବଦା ଭାରତର ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ଶକ୍ତି ହୋଇ ରହିଛି। ଆମେ ବିବିଧତାର ଉତ୍ସବ ପାଳନ କରୁ ଏବଂ ଏହି ବିବିଧତାକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବାରେ ହିଁ ରାଷ୍ଟ୍ରର ପ୍ରଗତି ନିହିତ ରହିଛି। ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ଯେଉଁମାନେ ଔପନିବେଶିକ ଦାସତ୍ୱର ମାନସିକତା ଦ୍ୱାରା ଆବଦ୍ଧ, ଯେଉଁମାନେ ଭାରତର କଲ୍ୟାଣକୁ ପ୍ରଶଂସା କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ବିଶ୍ୱାସ କରୁଥିଲେ ଯେ ଭାରତ ୧୯୪୭ ରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲା, ସେମାନେ ଆମର ବିବିଧତାରେ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଏକତା ଦେଖିବାରେ ବିଫଳ ହୋଇଥିଲେ। ଏହି ଅମୂଲ୍ୟ ଐତିହ୍ୟକୁ ପାଳନ କରିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ, ଏଥିରେ ଅସନ୍ତୋଷର ବୀଜ ବୁଣି ଦେଶର ଏକତା ପ୍ରତି ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରିବାର ପ୍ରୟାସ କରାଯାଇଥିଲା।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ଏହା ଜରୁରୀ ଯେ ଆମେ ବିବିଧତାର ଉତ୍ସବକୁ ଆମ ଜୀବନର ଏକ ଅବିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ଅଙ୍ଗ କରିବା ଏପରି କରିବା ହିଁ ବାବା ସାହେବ ଆମ୍ବେଦକରଙ୍କ ପ୍ରତି ପ୍ରକୃତ ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ହେବ ।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ସମ୍ବିଧାନ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ମୁଁ ମୋର ମତକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ବିଗତ ଦଶ ବର୍ଷ ଧରି ଏହି ଦେଶର ଲୋକମାନେ ଆମକୁ ସେବା କରିବାର ସୁଯୋଗ ଦେଇଛନ୍ତି। ଆମର ନୀତି ଏବଂ ନିଷ୍ପତ୍ତିର ସମୀକ୍ଷା କରିବା ଦ୍ୱାରା ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଥାଏ ଯେ ଆମେ ଭାରତର ଏକତାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ଦିଗରେ ନିରନ୍ତର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛୁ।
ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଧାରା ୩୭୦ ଜାତୀୟ ଏକତା ପାଇଁ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ପାଲଟିଥିଲା, ଯାହାକୁ ଦୂର କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ଥିଲା। ଆମ ସମ୍ବିଧାନର ଭାବନା ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ହୋଇ, ଆମେ ଜାତୀୟ ଏକତାକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦେଇଛୁ ଏବଂ ଧାରା ୩୭୦ କୁ କବର ଦେଇଛୁ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଆମ ରାଷ୍ଟ୍ରର ଏକତା ଆମର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରାଥମିକତା ହୋଇ ରହିବ।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ଭାରତର ଆକାରର ଏକ ଦେଶ ଆର୍ଥିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ପ୍ରଗତି କରିବା ଏବଂ ବୈଶ୍ୱିକ ନିବେଶ ଆକୃଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ଅନୁକୂଳ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି। ଏଭଳି ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂସ୍କାର ଥିଲା ଜିଏସଟିର ପ୍ରଚଳନ, ଯାହା ଉପରେ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ଆଲୋଚନା ହେଉଥିଲା। ଆର୍ଥିକ ଏକତାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦେବାରେ ଜିଏସଟି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଛି। ଏ ଦିଗରେ ପ୍ରୟାସ ପାଇଁ ପୂର୍ବ ସରକାରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେୟ ଦିଆଯାଏ। ଆମ କାର୍ଯ୍ୟକାଳରେ, ଆମକୁ ଏହି ପଦକ୍ଷେପକୁ ଆଗକୁ ନେବାର ସୁଯୋଗ ମିଳିଥିଲା, ଏବଂ ଆମେ ତାହା କରିଛୁ। “ଏକ ରାଷ୍ଟ୍ର, ଏକ ଟିକସ” ର ଧାରଣା ସେହି ଭୂମିକାକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଉଛି।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ଗରିବଙ୍କ ପାଇଁ ରାସନ କାର୍ଡ ସର୍ବଦା ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଦସ୍ତାବିଜ ହୋଇ ରହିଛି ତେବେ, ପୂର୍ବରୁ, ଗୋଟିଏ ରାଜ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟକୁ ଯାଉଥିବା ଜଣେ ଗରିବ ବ୍ୟକ୍ତି ଏହାର ଲାଭ ପାଇପାରିବେ ନାହିଁ ଆମ ଭଳି ବିଶାଳ ଦେଶରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାଗରିକଙ୍କର ସମାନ ଅଧିକାର ରହିବା ଉଚିତ, ସେମାନଙ୍କର ଅବସ୍ଥାନ ନିର୍ବିଶେଷରେ ଏହି ଏକତାର ଭାବନାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ ଆମେ “ଏକ ରାଷ୍ଟ୍ର, ଏକ ରାସନ କାର୍ଡ” ର ଧାରଣା ଆରମ୍ଭ କରିଛୁ ।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ସାଧାରଣ ନାଗରିକଙ୍କ ପାଇଁ, ବିଶେଷ କରି ଗରିବଙ୍କ ପାଇଁ, ମାଗଣା ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ପାଇବା ଦ୍ୱାରା ଦାରିଦ୍ର୍ୟର ମୁକାବିଲା କରିବାର କ୍ଷମତା ସୁଦୃଢ଼ ହୋଇଥାଏ। ତେବେ, ବିଶେଷ କରି ଜରୁରୀକାଳୀନ ପରିସ୍ଥିତିରେ, ସେମାନେ ଯେଉଁଠି ଥାଆନ୍ତୁ ନା କାହିଁକି, ସେଠାରେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ଉପଲବ୍ଧ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ। ଯଦି ନିଜ ରାଜ୍ୟଠାରୁ ଦୂରରେ କାମ କରୁଥିବା ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଜୀବନ କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁ ପରିସ୍ଥିତିର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ପାଇପାରିବେ ନାହିଁ, ତେବେ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ବିଫଳ କରେ । ଜାତୀୟ ଏକତାର ମନ୍ତ୍ର ପ୍ରତି ପ୍ରତିବଦ୍ଧ ହୋଇ ଆମେ ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ମାଧ୍ୟମରେ “ଏକ ରାଷ୍ଟ୍ର, ଏକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କାର୍ଡ” ପଦକ୍ଷେପ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିଛୁ। ଆଜି, ଯଦିଓ ବିହାରର ଏକ ଦୁର୍ଗମ ଗାଁର ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ପୁଣେରେ କାମ କରୁଛନ୍ତି ଏବଂ ଅସୁସ୍ଥ ହୋଇଯାଆନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଆୟୁଷ୍ମାନ କାର୍ଡ ତୁରନ୍ତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ପାଇବା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିଥାଏ।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ଆମ ଦେଶର ଇତିହାସରେ ଏପରି ଅନେକ ଉଦାହରଣ ରହିଛି, ଯେଉଁଠି ଗୋଟିଏ ଅଞ୍ଚଳରେ ବିଜୁଳି ଉପଲବ୍ଧ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ତାହା ଉପଲବ୍ଧ ନଥିଲା, ଯାହା ଭାରତର କିଛି ଅଂଶକୁ ଅନ୍ଧାରରେ ଛାଡ଼ି ଦେଇଥିଲା। ପୂର୍ବ ସରକାରଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳରେ ଏଭଳି ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଅଭାବ ଯୋଗୁଁ ଅନେକ ସମୟରେ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ହେଡଲାଇନରେ ଭାରତକୁ ଖରାପ ଭାବରେ ଚିତ୍ରିତ କରାଯାଇଥିଲା। ଆମେ ସେହି ଦିନଗୁଡ଼ିକର ସାକ୍ଷୀ ରହିଛୁ। ତଥାପି, ସମ୍ବିଧାନର ଭାବନା ଦ୍ୱାରା ଅନୁପ୍ରାଣିତ ହୋଇ ଏବଂ ଏକତାର ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ହୋଇ ଆମେ “ଏକ ରାଷ୍ଟ୍ର, ଏକ ଗ୍ରୀଡ” ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଛୁ। ଆଜି, ଭାରତର ପ୍ରତ୍ୟେକ କୋଣରେ ବିଦ୍ୟୁତ ନିରବଚ୍ଛିନ୍ନ ଭାବରେ ପହଞ୍ଚୁଛି, ଏହା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରୁଛି ଯେ କୌଣସି ଅଞ୍ଚଳ ପଛରେ ରହିବ ନାହିଁ।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ଆମ ଦେଶର ଭିତ୍ତିଭୂମି ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ଅସମାନତା ଏବଂ ଭେଦଭାବର ଶିକାର ହୋଇଛି। ଏଭଳି ଅସନ୍ତୁଳନକୁ ଦୂର କରିବା ଏବଂ ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ ତଥା ସନ୍ତୁଳିତ ବିକାଶ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଜାତୀୟ ଏକତାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ ଆମେ ନିଷ୍ଠାର ସହ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛୁ। ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ହେଉ, ଜାମ୍ମୁ-କାଶ୍ମୀର ହେଉ, ହିମାଳୟ ଅଞ୍ଚଳ ହେଉ, ମରୁଭୂମି ଅଞ୍ଚଳ ହେଉ, ଆମେ ସମସ୍ତ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭିତ୍ତିଭୂମିକୁ ସଶକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରୟାସ କରିଛୁ। ଆମର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ସମ୍ବଳର ଅଭାବ କାରଣରୁ ବିଭାଜନ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନକୁ ଦୂର କରିବା ଏବଂ ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ ବିକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ଏକତାର ଭାବନା ସୃଷ୍ଟି କରିବା।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ସମୟ ବଦଳିଛି, ଏବଂ ଆମେ ଏହା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ସଂକଳ୍ପବଦ୍ଧ ଯେ ଡିଜିଟାଲ୍ କ୍ଷେତ୍ର ଯେପରି “ଅଛି” ଏବଂ “ନାହିଁ-ନାହିଁ” ର କ୍ଷେତ୍ରରେ ପରିଣତ ନହୁଏ। ଭାରତର ଡିଜିଟାଲ୍ ଇଣ୍ଡିଆ ପଦକ୍ଷେପ ଏକ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ସଫଳତା କାହାଣୀରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି। ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାକୁ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ କରି ଆମେ ଆମ ସମ୍ବିଧାନ ନିର୍ମାତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣକୁ ବଜାୟ ରଖିଛୁ। ‘ଭାରତରେ ଏକତା’ କୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ଆମେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଞ୍ଚାୟତକୁ ଅପ୍ଟିକାଲ୍ ଫାଇବର ସଂଯୋଗ ବିସ୍ତାର କରିଛୁ, ଯାହା ଦେଶକୁ ସଶକ୍ତ କରିଛି।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ଆମ ସମ୍ବିଧାନ ଏକତା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଥାଏ, ଏବଂ ଏହି ଏକତାର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଦିଗ ହେଉଛି ମାତୃଭାଷାର ସ୍ୱୀକୃତି। ନିଜ ମାତୃଭାଷାକୁ ଦମନ କରି କୌଣସି ରାଷ୍ଟ୍ର ପ୍ରକୃତରେ ସଂସ୍କୃତି ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ। ଏହି ବୁଝାମଣାର ଅନୁରୂପ, ନୂତନ ଶିକ୍ଷା ନୀତି ମାତୃଭାଷାକୁ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଦେଇଥାଏ। ଆଜି, ଗରିବ ପରିବାରର ପିଲାମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଭାଷାରେ ଡାକ୍ତର କିମ୍ବା ଇଞ୍ଜିନିୟର ହେବାର ଆକାଂକ୍ଷା ରଖିପାରିବେ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ଆମେ ବିଭିନ୍ନ ଭାରତୀୟ ଭାଷାକୁ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଭାଷା ଭାବେ ଉପଯୁକ୍ତ ମାନ୍ୟତା ପ୍ରଦାନ କରି ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନିତ କରିଛୁ। ଜାତୀୟ ଏକତାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ଏବଂ ଯୁବପିଢ଼ି ମଧ୍ୟରେ ସାଂସ୍କୃତିକ ସଚେତନତା ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପାଇଁ ଆମେ ‘ଏକ ଭାରତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାରତ’ ଅଭିଯାନ ଆରମ୍ଭ କରିଛୁ।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
‘କାଶୀ ତାମିଲ ସଙ୍ଗମ’ ଏବଂ ‘ତେଲୁଗୁ କାଶୀ ସଙ୍ଗମ’ ଭଳି ପ୍ରୟାସ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂସ୍ଥାଗତ ପଦକ୍ଷେପରେ ବିକଶିତ ହୋଇଛି। ଏହି ସାଂସ୍କୃତିକ ପ୍ରୟାସର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ସାମାଜିକ ଘନିଷ୍ଠତାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ଏବଂ ଭାରତର ଏକତାକୁ ପାଳନ କରିବା, ଯାହା ଆମ ସମ୍ବିଧାନର ମୂଳ ମୂଲ୍ୟବୋଧରେ ଗଭୀର ଭାବରେ ରହିଛି।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ଯେହେତୁ ସମ୍ବିଧାନ ୭୫ ବର୍ଷ ପୂରଣ କରୁଛି, ଏହାର ମାଇଲଖୁଣ୍ଟ ଉପରେ ପ୍ରତିଫଳିତ କରିବା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ୨୫, ୫୦ ଏବଂ ୬୦ ବର୍ଷ ଭଳି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବାର୍ଷିକୀଗୁଡ଼ିକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱ ବହନ କରିଥାଏ। ତେବେ, ଇତିହାସ ଏକ ମିଶ୍ରିତ ଐତିହ୍ୟ ପ୍ରକାଶ କରେ। ଯେତେବେଳେ ସମ୍ବିଧାନ ଏହାର ୨୫ ତମ ବାର୍ଷିକୀ ପାଳନ କଲା, ଦେଶ ଏହାର ଏକ ଅନ୍ଧକାରମୟ ସମୟର ସାକ୍ଷୀ ହେଲା । ଜରୁରୀକାଳୀନ ପରିସ୍ଥିତି ଲାଗୁ କରାଯାଇଥିଲା, ସାମ୍ବିଧାନିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସ୍ଥଗିତ ରଖାଯାଇଥିଲା, ଦେଶକୁ କାରାଗାରରେ ପରିଣତ କରାଯାଇଥିଲା, ନାଗରିକଙ୍କ ଅଧିକାର ଛଡ଼ାଇ ନିଆଯାଇଥିଲା ଏବଂ ପ୍ରେସ୍ ସ୍ୱାଧୀନତାକୁ ଦମନ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ଗୁରୁତର ଅନ୍ୟାୟ କଂଗ୍ରେସ ଦଳର ରେକର୍ଡ ଉପରେ ଏକ ଅବିସ୍ମରଣୀୟ ଦାଗ ହୋଇ ରହିଛି। ଯେତେବେଳେ ବି ବିଶ୍ୱସ୍ତରରେ ଗଣତନ୍ତ୍ର ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା ହେବ, ଏହି ବିଶ୍ୱାସଘାତକତା ଆମ ସମ୍ବିଧାନର ଗଳା ଚିପି ହତ୍ୟା ଏବଂ ସମ୍ବିଧାନ ନିର୍ମାତାଙ୍କ କଠିନ ପରିଶ୍ରମ ଭାବେ ସ୍ମରଣୀୟ ହୋଇ ରହିବ।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ଯେତେବେଳେ ସମ୍ବିଧାନ ୫୦ ବର୍ଷ ପୂରଣ କଲା, ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଅଟଳ ବିହାରୀ ବାଜପେୟୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଦେଶ ୨୬ ନଭେମ୍ବର ୨୦୦୦ ରେ ଏହି ମାଇଲଖୁଣ୍ଟକୁ ଭବ୍ୟତାର ସହ ପାଳନ କଲା | ସେ ଏକତା, ଜନ ଭାଗିଦାରୀ ଏବଂ ଭାଗିଦାରୀ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରି ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବାର୍ତ୍ତା ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସମ୍ବିଧାନର ପ୍ରକୃତ ଭାବନାକୁ ଜୀବନ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ ପ୍ରେରଣା ମିଳିଥିଲା।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ଏହି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ମୋତେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ହେବାର ସୌଭାଗ୍ୟ ମିଳିଥିଲା। ମୋ କାର୍ଯ୍ୟକାଳରେ ଯେତେବେଳେ ସମ୍ବିଧାନ ଏହାର ୬୦ତମ ବାର୍ଷିକୀ ପାଳନ କରିଥିଲା, ସେତେବେଳେ ଆମେ ଗୁଜରାଟରେ ଅଭୂତପୂର୍ବ ଉତ୍ସାହର ସହ ଏହାକୁ ପାଳନ କରିଥିଲୁ। ଇତିହାସରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ, ସମ୍ବିଧାନକୁ ଏକ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଶୋଭାଯାତ୍ରାରେ ଏକ ହାତୀ ଉପରେ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାବରେ ନିର୍ମିତ ପାଲିଙ୍କିରେ ନିଆଯାଇଥିଲା। ‘ସମ୍ବିଧାନ ଗୌରବ ଯାତ୍ରା’ ର ଆୟୋଜନ କରାଯାଇଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଆମ ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧାର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ପାଦରେ ଚାଲି ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ ଏହାର ଗୁରୁତ୍ୱ ବିଷୟରେ ଅବଗତ କରାଇଥିଲେ। ଯେତେବେଳେ ଆମେ ନଭେମ୍ବର ୨୬ରେ ଲୋକସଭାର ପୁରୁଣା ପ୍ରକୋଷ୍ଠରେ ସମ୍ବିଧାନ ଦିବସ ପାଳନ କଲୁ, ସେତେବେଳେ ଜଣେ ବରିଷ୍ଠ ନେତା ଜାନୁଆରୀ ୨୬ରେ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଦିବସ ପାଳନ କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଥିଲେ। ଏହି ମନୋବୃତ୍ତି ଦର୍ଶାଏ ଯେ ସେହି ସମୟରେ ସମ୍ବିଧାନର ଗୁରୁତ୍ୱକୁ କେତେ କମ୍ ମୂଲ୍ୟ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ତଥାପି, ମୁଁ ଆନନ୍ଦିତ ଯେ ଏହି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଅଧିବେଶନରେ ଆମକୁ ସମ୍ବିଧାନର ଶକ୍ତି ଏବଂ ବିବିଧତା ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିବାର ସୁଯୋଗ ମିଳିଛି। ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ରାଜନୈତିକ ବାଧ୍ୟବାଧକତା ଏକ ଗଠନମୂଳକ ଆଲୋଚନାକୁ ଛାୟାବୃତ କରିଛି। ଏପରି ଏକ ଆଲୋଚନାରେ ଭାଗ ନେବା ବହୁତ ଭଲ ହୋଇଥାନ୍ତା ଯାହା ଦଳଗତ ଧାରାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ନୂତନ ପିଢ଼ିର ସମ୍ବିଧାନକୁ ବୁଝିବା କ୍ଷମତାକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିଥିଲା।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ମୁଁ ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରତି ମୋର ହୃଦୟରୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଉଛି। ସମ୍ବିଧାନ କାରଣରୁ ମୋ ଭଳି ବ୍ୟକ୍ତି, କୌଣସି ରାଜନୈତିକ ବଂଶ କିମ୍ବା ପୃଷ୍ଠଭୂମି ବିନା, ଦାୟିତ୍ୱର ପଦବୀକୁ ଉନ୍ନୀତ ହେବାରେ ସକ୍ଷମ ହୋଇଛନ୍ତି। ସମ୍ବିଧାନର କ୍ଷମତା ଏବଂ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ଯୋଗୁଁ ଏହା ସମ୍ଭବ ହୋଇପାରିଛି। ଏଠାରେ ମୋ ଭଳି ଅନେକ ଲୋକ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ନମ୍ର ପ୍ରାରମ୍ଭରୁ ଆସିଛନ୍ତି। ସମ୍ବିଧାନ ଆମକୁ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିବାର ଏବଂ ଏହାକୁ ହାସଲ କରିବାର କ୍ଷମତା ଦେଇଛି। ଥରେ ନୁହେଁ, ଦୁଇଥର ନୁହେଁ, ତିନିଥର ନୁହେଁ, ଲୋକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆମକୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଏହି ଅସୀମ ପ୍ରେମ ଏବଂ ବିଶ୍ୱାସ ସମ୍ବିଧାନ ବିନା ସମ୍ଭବ ହୋଇନଥାନ୍ତା।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ଆମ ଦେଶର ଇତିହାସରେ ଅନେକ ଉତ୍ଥାନ-ପତନ, ଆହ୍ୱାନ ଏବଂ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ରହିଛି। ତଥାପି, ମୁଁ ଏହି ଦେଶର ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ ଅଭିବାଦନ ଜଣାଇବାକୁ ଚାହେଁ ଯେ ସେମାନେ ଅବିଚଲ ଶକ୍ତି ଏବଂ ପ୍ରତିବଦ୍ଧତାର ସହ ସମ୍ବିଧାନ ସହିତ ଦୃଢ ଭାବରେ ଠିଆ ହୋଇଛନ୍ତି।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ଆଜି ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସମାଲୋଚନା କରିବାର ମୋର କୌଣସି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନାହିଁ। ତଥାପି, ଦେଶ ସମ୍ମୁଖରେ ତଥ୍ୟ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବା ମୋର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ। କଂଗ୍ରେସ ଦଳର ଗୋଟିଏ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପରିବାର ସମ୍ବିଧାନକୁ ଦୁର୍ବଳ କରିବାରେ କୌଣସି ପ୍ରୟାସ ଛାଡ଼ିନାହାନ୍ତି। ମୁଁ ଏହି ପରିବାରର ବିଶେଷ ଉଲ୍ଲେଖ କରୁଛି କାରଣ ଭାରତର ସ୍ୱାଧୀନତାର ୭୫ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରୁ ସେମାନେ ୫୫ ବର୍ଷ ଧରି ଦେଶ ଶାସନ କରିଛନ୍ତି। ସେହି ସମୟରେ କ’ଣ ଘଟିଥିଲା ଏବଂ ଏହି ପରିବାର ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ନକାରାତ୍ମକ ପରମ୍ପରା, ତ୍ରୁଟିପୂର୍ଣ୍ଣ ନୀତି ଏବଂ କ୍ଷତିକାରକ ଅଭ୍ୟାସ ବିଷୟରେ ସତ୍ୟ ଜାଣିବା ଏହି ଦେଶର ଲୋକଙ୍କ ଅଧିକାର, ଯାହାର ପ୍ରଭାବ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଜାରି ରହିଛି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଏହି ପରିବାର ସମ୍ବିଧାନକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଇଛନ୍ତି।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
୧୯୪୭ ରୁ ୧୯୫୨ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଦେଶରେ କୌଣସି ନିର୍ବାଚିତ ସରକାର ନଥିଲା। ଏହା ପରିବର୍ତ୍ତେ, ଏକ ଅସ୍ଥାୟୀ, ବଚ୍ଛିତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଥିଲା, ଯାହା ନିର୍ବାଚନ ଅନୁଷ୍ଠିତ ନହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକ ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀକାଳୀନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲା। ଏହି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ, ରାଜ୍ୟସଭା ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗଠିତ ହୋଇନଥିଲା, କିମ୍ବା ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକରେ ନିର୍ବାଚନ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇନଥିଲା। ଏହାର ନିର୍ମାତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟାପକ ବିଚାରବିମର୍ଶ ପରେ ସମ୍ବିଧାନ ସୃଷ୍ଟି ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଲୋକଙ୍କ ତରଫରୁ କୌଣସି ଜନାଦେଶ ନଥିଲା। ୧୯୫୧ ରେ, ଏକ ନିର୍ବାଚିତ ସରକାର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହେବା ପୂର୍ବରୁ, ଏହି ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀକାଳୀନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସମ୍ବିଧାନ ସଂଶୋଧନ ପାଇଁ ଏକ ଅଧ୍ୟାଦେଶ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲା । ଫଳାଫଳ? ଅଭିବ୍ୟକ୍ତିର ସ୍ୱାଧୀନତା ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ଆଇନ ସମ୍ବିଧାନ ଏବଂ ଏହାର ନିର୍ମାତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଏକ ଗୁରୁତର ଅପମାନ ଥିଲା। ସମ୍ବିଧାନ ସଭାର ବିତର୍କ ସମୟରେ ସେମାନେ ହାସଲ କରିବାରେ ବିଫଳ ହୋଇଥିବା ବିଷୟଗୁଡ଼ିକ ପରେ, ପଛ ଦ୍ୱାର ମାଧ୍ୟମରେ, ସେମାନଙ୍କର ସ୍ଥିତିକୁ ଶୋଷଣ କରି ଅନୁସରଣ କରାଯାଇଥିଲା । ଏହା ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଯେ ଏହା ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଉପାୟରେ ନିର୍ବାଚିତ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନଥିଲା, ବରଂ ଜଣେ ଅନ୍ତରୀଣ ସରକାରର ନେତୃତ୍ୱ ନେଉଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଥିଲା। ଏହା ନିଃସନ୍ଦେହରେ ଏକ ଘୋର ପାପ ଥିଲା।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ସେହି ସମୟରେ, ତତ୍କାଳୀନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ପଣ୍ଡିତ ଜବାହରଲାଲ ନେହେରୁ ଜଣେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଚିଠି ଲେଖି କହିଥିଲେ: “ଯଦି ସମ୍ବିଧାନ ଆମ ବାଟରେ ଆସେ, ତେବେ ଏହାକୁ ଯେକୌଣସି ମୂଲ୍ୟରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯିବା ଆବଶ୍ୟକ।” ପଣ୍ଡିତ ନେହେରୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲିଖିତ ଏହି ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକ ସମ୍ବିଧାନର ପବିତ୍ରତା ପ୍ରତି ଏକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଅବମାନନାକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରେ |
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
୧୯୫୧ ରେ ଏହି ଅସାମ୍ବିଧାନିକ ଅଧିନିୟମ ଅଣଦେଖା ହୋଇନଥିଲା | ସେହି ସମୟରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡକ୍ଟର ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରସାଦ ଏହା ଏକ ଗୁରୁତର ତ୍ରୁଟି ବୋଲି ଚେତାବନୀ ଦେଇଥିଲେ। ଏପରିକି ଲୋକସଭାର ବାଚସ୍ପତି ପଣ୍ଡିତ ନେହେରୁଙ୍କୁ ଚେତାବନୀ ଦେଇଥିଲେ ଯେ ସେ ସମ୍ବିଧାନର ନୀତି ବିରୁଦ୍ଧରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି। ଆଚାର୍ଯ୍ୟ କୃପାଳିନୀ ଏବଂ ଜୟପ୍ରକାଶ ନାରାୟଣଙ୍କ ସମେତ ପ୍ରମୁଖ କଂଗ୍ରେସ ନେତାମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ବନ୍ଦ କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ। ବରିଷ୍ଠ ଏବଂ ସମ୍ମାନିତ ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷଙ୍କ ଠାରୁ ଏପରି ଉତ୍ତମ ପରାମର୍ଶ ପାଇବା ସତ୍ତ୍ୱେ ପଣ୍ଡିତ ନେହେରୁ ସେମାନଙ୍କ ଚିନ୍ତାଧାରାକୁ ଅଣଦେଖା କରିଥିଲେ, ଜିଦ୍ ଧରି ସମ୍ବିଧାନର ନିଜସ୍ୱ ସଂସ୍କରଣକୁ ଅନୁସରଣ କରିଥିଲେ।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
କଂଗ୍ରେସ ଦଳ ସାମ୍ବିଧାନିକ ସଂଶୋଧନ ପାଇଁ ଏକ ଅତୃପ୍ତ କ୍ଷୁଧା ବିକଶିତ କରିଥିଲା, ବାରମ୍ବାର ଏହାର ରାଜନୈତିକ ଏଜେଣ୍ଡା ଅନୁଯାୟୀ ସମ୍ବିଧାନକୁ ଟାର୍ଗେଟ କରୁଥିଲା | ଏହି ନିରନ୍ତର ପ୍ରୟାସ ସମ୍ବିଧାନର ଆତ୍ମା ଉପରେ ଗଭୀର କ୍ଷତ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ପ୍ରାୟ ଛଅ ଦଶନ୍ଧି ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ବିଧାନରେ ୭୫ ଥର ସଂଶୋଧନ କରାଯାଇଛି।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ସାମ୍ବିଧାନିକ ଅପବ୍ୟବହାରର ମଞ୍ଜି ଦେଶର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବୁଣାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ପରେ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀମତୀ ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପାଳନ କରାଯାଇଥିଲା। ପ୍ରଥମ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିବା କୁକର୍ମ ଅଧିକ କ୍ଷତିରେ ପରିଣତ ହୋଇଥିଲା। ୧୯୭୧ ମସିହାରେ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ଏକ ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ଏକ ସାମ୍ବିଧାନିକ ସଂଶୋଧନ ମାଧ୍ୟମରେ ରଦ୍ଦ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ସଂଶୋଧନ କେବଳ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ରାୟକୁ ରଦ୍ଦ କରିନଥିଲା, ବରଂ ନ୍ୟାୟପାଳିକାର ଶାଖାକୁ ମଧ୍ୟ କାଟି ଦେଇଥିଲା, ଏବଂ ଦୃଢୋକ୍ତି ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲା ଯେ ସଂସଦ ନ୍ୟାୟିକ ସମୀକ୍ଷା ବିନା ସମ୍ବିଧାନର ଯେକୌଣସି ଧାରାକୁ ସଂଶୋଧନ କରିପାରିବ। ନ୍ୟାୟପାଳିକାର ଅଧିକାରକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଭାବେ ହ୍ରାସ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ଗୁରୁତର କାର୍ଯ୍ୟ ୧୯୭୧ ମସିହାରେ ତତ୍କାଳୀନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀମତୀ ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିଲା, ଯାହାଙ୍କ ସରକାର ଏହି ସଂଶୋଧନକୁ ମୌଳିକ ଅଧିକାର ଜବତ କରିବା ଏବଂ ନ୍ୟାୟପାଳିକା ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ଶ୍ରୀମତୀ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କୁ ଉତ୍ତରଦାୟୀ କରିବାକୁ କେହି ନଥିଲେ, ଯେତେବେଳେ କୋର୍ଟ ଅସାମ୍ବିଧାନିକ ଅଭ୍ୟାସ ପାଇଁ ତାଙ୍କ ନିର୍ବାଚନକୁ ଅବୈଧ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ, ସେ ତାଙ୍କ ପଦବୀରେ ଲାଗି ରହିବା ପାଇଁ ଜରୁରୀକାଳୀନ ପରିସ୍ଥିତି ଲାଗୁ କରି ପ୍ରତିଶୋଧ ନେଇଥିଲେ। ସାମ୍ବିଧାନିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଏହି ଅପବ୍ୟବହାର ଭାରତୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଗଳା ଚିପି ଦେଇଥିଲା। ୧୯୭୫ ରେ, ସେ ୩୯ ତମ ସଂଶୋଧନ ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ କରିଥିଲେ, ଯାହା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିଥିଲା ଯେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି, ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି, ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ବାଚସ୍ପତିଙ୍କ ନିର୍ବାଚନକୁ କୋର୍ଟରେ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ, ଏପରିକି ଅତୀତରେ ମଧ୍ୟ। ଏହା କେବଳ ଭବିଷ୍ୟତର ଅସଦାଚରଣ ପାଇଁ ଏକ ଢାଲ ନୁହେଁ ବରଂ ଅତୀତର ଅପରାଧକୁ ଲୁଚାଇବାର ଏକ ମାଧ୍ୟମ ମଧ୍ୟ ଥିଲା।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ଜରୁରୀକାଳୀନ ପରିସ୍ଥିତି ସମୟରେ, ଲୋକଙ୍କ ମୌଳିକ ଅଧିକାରକୁ ପଦଦଲିତ କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ହଜାର ହଜାର ଲୋକଙ୍କୁ ଜେଲ୍ ପଠାଯାଇଥିଲା। ନ୍ୟାୟପାଳିକାର କଣ୍ଠରୋଧ କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ସମ୍ବାଦପତ୍ରର ସ୍ୱାଧୀନତାକୁ ଦମନ କରାଯାଇଥିଲା। ଶ୍ରୀମତୀ ଗାନ୍ଧୀ ଏକ “ପ୍ରତିବଦ୍ଧ ନ୍ୟାୟପାଳିକା” ର ଧାରଣାକୁ ଆଗକୁ ବଢାଇଥିଲେ, ଯାହା ନ୍ୟାୟପାଳିକାର ସ୍ୱାଧୀନତାକୁ ଦୁର୍ବଳ କରିଥିଲା। ଜଷ୍ଟିସ୍ ଏଚ୍. ଆର୍. ଖାନ୍ନା, ଜଣେ ବିଚାରପତି ଯିଏ ସମ୍ବିଧାନକୁ ସମର୍ଥନ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଶ୍ରୀମତୀ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ବିରୋଧରେ ରାୟ ଦେଇଥିଲେ, ସବୁଠାରୁ ବରିଷ୍ଠ ବିଚାରପତି ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଜାଣିଶୁଣି ଭାରତର ପ୍ରଧାନ ବିଚାରପତି ପଦବୀରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୋଇଥିଲେ। ଏହା ସାମ୍ବିଧାନିକ ଏବଂ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ନିୟମ ଉପରେ ଏକ ଖୋଲାଖୋଲି ଆକ୍ରମଣ ଥିଲା।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ଆଜି ଏହି ଗୃହରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବା ଦଳଗୁଡ଼ିକ ସମେତ ଅନେକ ରାଜନୈତିକ ନେତା ସେହି ସମୟରେ କାରାରୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲେ। ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ନାଗରିକମାନଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦୟ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥିଲା, ପୋଲିସ୍ ଅତ୍ୟାଚାରର ଶିକାର ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ଅନେକ ଜେଲରେ ପ୍ରାଣ ମଧ୍ୟ ହରାଇଥିଲେ। ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦୟ ସରକାର ଦଣ୍ଡମୁକ୍ତ ହୋଇ ସମ୍ବିଧାନକୁ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ କରିଦେଇଥିଲା।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ସମ୍ବିଧାନକୁ ଦୁର୍ବଳ କରିବାର ଏହି ପରମ୍ପରା ଏତିକିରେ ଶେଷ ହୋଇନଥିଲା। ନେହେରୁଙ୍କ ଠାରୁ ଯାହା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ତାହା ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀ ଏବଂ ପରେ ରାଜୀବ ଗାନ୍ଧୀ ଜାରି ରଖିଥିଲେ। ରାଜୀବ ଗାନ୍ଧୀ ସମ୍ବିଧାନକୁ ଆଉ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଆଘାତ ଦେଇଥିଲେ। ଶାହା ବାନୋ ମାମଲାରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ରାୟ ସମ୍ବିଧାନ ଅନୁଯାୟୀ ନ୍ୟାୟ ଏବଂ ସମାନତାକୁ ସମର୍ଥନ କରିଥିଲା, ଜଣେ ବୟସ୍କ ମହିଳାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ସଠିକ୍ ଦାବି ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲା। ତଥାପି, ରାଜୀବ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ସରକାର ସାମ୍ବିଧାନିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଉପରେ ଭୋଟ ବ୍ୟାଙ୍କ ରାଜନୀତିକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦେଇ, ମୌଲବାଦୀ ଚାପ ଆଗରେ ମୁଣ୍ଡ ନୁଆଁଇ ଏବଂ ନ୍ୟାୟର ଭାବନାକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଆଇନ ମାଧ୍ୟମରେ ଏହି ରାୟକୁ ଓଲଟାଇ ଦେଇଥିଲେ।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ସାମ୍ବିଧାନିକ ହସ୍ତକ୍ଷେପ ପରମ୍ପରା ଜାରି ରହିଥିଲା। ନେହେରୁ ଯାହା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ, ଇନ୍ଦିରା ତାହାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିଥିଲେ ଏବଂ ରାଜୀବ ଏହାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିଥିଲେ। ତେଣୁ ରାଜୀବ ଗାନ୍ଧୀ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ହୋଇଥିଲେ। ସେ ସମ୍ବିଧାନକୁ ଆଉ ଏକ ଗୁରୁତର ଆଘାତ ଦେଇଥିଲେ। ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସମାନତା, ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ନ୍ୟାୟର ଭାବନାକୁ ଆଘାତ କରିଥିଲେ।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ସମ୍ବିଧାନର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଏବଂ ସାର ଉପରେ ଆଧାର କରି ଜଣେ ଭାରତୀୟ ମହିଳାଙ୍କ ପାଇଁ ନ୍ୟାୟକୁ ବଜାୟ ରଖି ଶାହା ବାନୋ ମାମଲାରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ରାୟ ଦେଇଛନ୍ତି। ଏହି ବୃଦ୍ଧ ମହିଳାଙ୍କୁ କୋର୍ଟ ତାଙ୍କ ଯଥାର୍ଥ ଦେୟ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ। ତେବେ, ତତ୍କାଳୀନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ରାଜୀବ ଗାନ୍ଧୀ ଭୋଟ ବ୍ୟାଙ୍କ ରାଜନୀତିର ଚାପ ଆଗରେ ମୁଣ୍ଡ ନୁଆଁଇ ଏବଂ ମୌଲବାଦୀ ଦାବି ଆଗରେ ମୁଣ୍ଡ ନୁଆଁଇ ଏହି ରାୟକୁ ଅଣଦେଖା କରିଥିଲେ। ନ୍ୟାୟ ଚାହୁଁଥିବା ଜଣେ ବୟସ୍କ ମହିଳାଙ୍କ ସହିତ ଠିଆ ହେବା ପରିବର୍ତ୍ତେ, ସେ ମୌଲବାଦୀମାନଙ୍କ ସହ ଯୋଡ଼ି ହୋଇଥିଲେ। ସମ୍ବିଧାନର ଭାବନାକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ସଂସଦରେ ଏକ ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ ମାଧ୍ୟମରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରାଯାଇଥିଲା।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ଏହା ଏକ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଉଦାହରଣ ନଥିଲା। ସମ୍ବିଧାନକୁ ଦୁର୍ବଳ କରିବାର ଉଦାହରଣ ନେହେରୁ ଜୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା, ଇନ୍ଦିରା ଜୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଗକୁ ବଢ଼ାଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ରାଜୀବ ଜୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆହୁରି ମଜବୁତ ହୋଇଥିଲା। ରାଜୀବ ଜୀ କାହିଁକି ଏହି ଢାଞ୍ଚାକୁ ଚିରସ୍ଥାୟୀ କଲେ? ଏହା ସମ୍ବିଧାନର ପବିତ୍ରତା ପ୍ରତି ଅବମାନନା ଏବଂ ଏଥିରେ ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରିବାର ଇଚ୍ଛାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ଏହି ଗଣ୍ଡଗୋଳ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ବନ୍ଦ ହୋଇନଥିଲା ପରବର୍ତ୍ତୀ ପିଢ଼ିର ନେତୃତ୍ୱ ସମାନ ଭାବେ ସହଭାଗୀ ଥିଲା । ମୁଁ ଏକ ପୁସ୍ତକରୁ ଉଦ୍ଧୃତ କରିବାକୁ ଚାହେଁ ଯେଉଁଥିରେ ଜଣେ ପୂର୍ବତନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ବିବୃତ୍ତି ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି, ଯିଏ ମୋର ପୂର୍ବସୂରୀ ଥିଲେ । ଏହି ପୁସ୍ତକରେ ମନମୋହନ ସିଂହ ଜୀ କହିଛନ୍ତି, “ମୋତେ ସ୍ୱୀକାର କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ଯେ ଦଳର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ହେଉଛନ୍ତି କ୍ଷମତାର କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଦଳ ପ୍ରତି ଉତ୍ତରଦାୟୀ ” ।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ଇତିହାସରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ସମ୍ବିଧାନକୁ ଏତେ ଗଭୀର ଭାବରେ ଅଣଦେଖା କରାଯାଇଥିଲା। ଏକ ନିର୍ବାଚିତ ସରକାର ଏବଂ ଜଣେ ନିର୍ବାଚିତ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଧାରଣା ସହିତ ଆପୋଷ ବୁଝାମଣା କରାଯାଇଥିଲା। ଆମ ପାଖରେ ଏକ ସମ୍ବିଧାନ ଥିବାବେଳେ, ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ଏପରିକି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ଉପରେ ଏକ ଅସାମ୍ବିଧାନିକ ଏବଂ ଅସ୍ୱୀକୃତ ଜାତୀୟ ପରାମର୍ଶଦାତା ପରିଷଦକୁ ରଖି ଏହାକୁ ବିକୃତ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହା ପି. ଏମ୍. ଓ. କୁ ଏକ ଅଘୋଷିତ, ନିମ୍ନମାନର ମାନ୍ୟତା ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲା, ଯାହା ଫଳପ୍ରଦ ଭାବେ ଆମ ସମ୍ବିଧାନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଶାସନ ନୀତିକୁ ଦୁର୍ବଳ କରିଦେଇଥିଲା।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ଆଉ ଏକ ପିଢ଼ି ଆଡ଼କୁ ଅଗ୍ରସର ହୋଇ, ଆସନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପକୁ ଅନୁଧ୍ୟାନ କରିବା ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନ ଅନୁଯାୟୀ, ନାଗରିକମାନେ ସରକାର ଚୟନ କରନ୍ତି ଏବଂ ସେହି ସରକାରଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ କ୍ୟାବିନେଟ ଗଠନ କରନ୍ତି ଏହା ଏକ ମୌଳିକ ସାମ୍ବିଧାନିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ତଥାପି, ଏହି କ୍ୟାବିନେଟ ଦ୍ୱାରା ନିଆଯାଇଥିବା ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ସମ୍ବିଧାନକୁ ଅସମ୍ମାନ କରୁଥିବା ଅହଙ୍କାରରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ସାମ୍ବାଦିକମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ନିର୍ଲଜ୍ଜ ଭାବରେ ଚିରି ଦେଇଥିଲେ ଯେତେବେଳେ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ହେବ, ସେତେବେଳେ ସେମାନେ ସମ୍ବିଧାନରେ ହେରଫେର କରିବା ଏବଂ ଏହାକୁ ଅଣଦେଖା କରିବାରେ ଅଭ୍ୟସ୍ତ ହୋଇଯାଇଥିଲେ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ଜଣେ ଅହଙ୍କାରୀ ବ୍ୟକ୍ତି କ୍ୟାବିନେଟ୍ ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ଚିରି ଦେଇଥିଲେ, ଯାହା କ୍ୟାବିନେଟକୁ ଏହାକୁ ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିଥିଲା କେଉଁ ପ୍ରକାରର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏହିପରି ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ?
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ମୁଁ ଯାହା କିଛି କହୁଛି ତାହା ସମ୍ବିଧାନ ସହିତ ଜଡିତ। କେତେକ ସେହି ସମୟରେ ସମ୍ପୃକ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷଙ୍କ ସହ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉଠାଇପାରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ଧ୍ୟାନ କେବଳ ସମ୍ବିଧାନ ଉପରେ ରହିଛି। ମୁଁ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ମତ କିମ୍ବା ଚିନ୍ତାଧାରା ବାଣ୍ଟୁନାହିଁ ବରଂ ଐତିହାସିକ ତଥ୍ୟ ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କରୁଛି।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
କଂଗ୍ରେସ ଦଳ ବାରମ୍ବାର ସମ୍ବିଧାନକୁ ଅସମ୍ମାନ କରି ଏହାର ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ହ୍ରାସ କରିଛି। କଂଗ୍ରେସର ପରମ୍ପରା ସାମ୍ବିଧାନିକ ଉଲ୍ଲଂଘନ ଏବଂ ସାମ୍ବିଧାନିକ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରତି ଅବଜ୍ଞାର ଉଦାହରଣରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ। ଧାରା ୩୭୦ ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ପରିଚିତ ଥିବାବେଳେ ଧାରା ୩୫-ଏ ବିଷୟରେ ଖୁବ୍ କମ୍ ଲୋକ ଜାଣନ୍ତି। ସଂସଦରେ ଉପସ୍ଥାପନ ନକରି, ସାମ୍ବିଧାନିକ ଜନାଦେଶ ସତ୍ତ୍ୱେ, ଦେଶ ଉପରେ ଧାରା ୩୫-ଏ ଲାଗୁ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ଆଇନ ସଂସଦର ପବିତ୍ରତାକୁ ଅଣଦେଖା କରିଥିଲା, ଯାହା ଆମ ସମ୍ବିଧାନର ମୂଳଦୁଆ। ସଂସଦକୁ ମଧ୍ୟ ଅଣଦେଖା କରାଯାଇଥିଲା, ଏହାର କର୍ତ୍ତୃତ୍ୱର ଗଳା ଚିପି ହତ୍ୟା କରାଯାଇଥିଲା। ଦେଶର ସଂସଦକୁ ଅନ୍ଧାରରେ ରଖି ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ଆଦେଶ ମାଧ୍ୟମରେ, ସଂସଦୀୟ ଅନୁମୋଦନ ବିନା ଧାରା ୩୫-ଏ ପ୍ରଣୟନ କରାଯାଇଥିଲା। ଯଦି ଧାରା ୩୫-ଏ ଲାଗୁ କରାଯାଇନଥାନ୍ତା, ତେବେ ଜାମ୍ମୁ-କାଶ୍ମୀରର ସ୍ଥିତି ସେତେଟା ଖରାପ ହୋଇନଥାନ୍ତା। ଏହି ଏକତରଫା କାର୍ଯ୍ୟ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଏବଂ ସାମ୍ବିଧାନିକ ଯଥାର୍ଥତାର ନୀତିକୁ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରି ଦେଶ ପାଇଁ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଆହ୍ୱାନ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ଏହା ସଂସଦର ଯଥାର୍ଥ ବିଶେଷାଧିକାର ଥିଲା, ଏବଂ ଏଭଳି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ କେହି ମଧ୍ୟ ମନମୁଖୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ତେବେ, ସଂଖ୍ୟାଗରିଷ୍ଠତା ସତ୍ତ୍ୱେ ସେମାନେ ଏପରି କରିବାରୁ ନିବୃତ୍ତ ରହିଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କର ଅନିଚ୍ଛା ଏକ ଦୋଷୀ ବିବେକରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା; ସେମାନେ ଏହି ଦେଶର ଲୋକଙ୍କଠାରୁ ସେମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପକୁ ଲୁଚାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ଆହୁରି ମଧ୍ୟ, ବାବା ସାହେବ ଆମ୍ବେଦକର, ଯାହାଙ୍କ ପ୍ରତି ଆଜି ସମସ୍ତେ ଗଭୀର ସମ୍ମାନ ବ୍ୟକ୍ତ କରୁଛନ୍ତି, ଆମ ପାଇଁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଧିକାର କରିଛନ୍ତି। ଆମ ଜୀବନରେ ପ୍ରଗତି ଆଣିଥିବା ସମସ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମାର୍ଗ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶସ୍ତ ହୋଇଛି।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ବାବା ସାହେବ ଆମ୍ବେଦକରଙ୍କ ସମୟରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଥିବା ତିକ୍ତତା ଏବଂ ଶତ୍ରୁତା ବିଷୟରେ ମୁଁ ଅଧିକ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ଅଟଳଜୀ କ୍ଷମତାରେ ଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ବାବା ସାହେବ ଆମ୍ବେଦକରଙ୍କ ସମ୍ମାନରେ ଏକ ସ୍ମାରକୀ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯାଇଥିଲା। ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଅଟଳଜୀଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ସମୟରେ ନିଆଯାଇଥିଲା। ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ୟୁପିଏ ଶାସନର ଦଶ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ, ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇ ନଥିଲା କିମ୍ବା ଆଗକୁ ବଢ଼ିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଆଯାଇ ନଥିଲା। ଯେତେବେଳେ ଆମ ସରକାର କ୍ଷମତାକୁ ଆସିଲା, ବାବା ସାହେବ ଆମ୍ବେଦକରଙ୍କ ପ୍ରତି ଆମର ଅପାର ସମ୍ମାନ ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ, ଆମେ ଆଲିପୁର ରୋଡରେ ବାବା ସାହେବ ସ୍ମାରକୀ ନିର୍ମାଣ କଲୁ ଏବଂ ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲୁ।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
୧୯୯୨ ମସିହାରେ, ଯେତେବେଳେ ଦିଲ୍ଲୀରେ ବାବା ସାହେବ ଆମ୍ବେଦକରଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ପାଇଁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯାଇଥିଲା, ସେତେବେଳେ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ଜୀ କ୍ଷମତାରେ ଥିଲେ। ଜନପଥ ନିକଟରେ ଆମ୍ବେଦକର ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ କେନ୍ଦ୍ରର ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ବିଚାର କରାଯାଇଥିଲା। ତେବେ, ୪୦ ବର୍ଷ ଧରି ଏହି ବିଚାର କେବଳ କାଗଜରେ ସୀମିତ ରହିଥିଲା ଏବଂ କୌଣସି ଅଗ୍ରଗତି ଦେଖିବାକୁ ମିଳି ନଥିଲା। ୨୦୧୫ ରେ ଯେତେବେଳେ ଆମ ସରକାର କ୍ଷମତାକୁ ଆସିଲେ, ଆମେ ଏହି ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ପୂରଣ କଲୁ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତ କଲୁ। ବାବା ସାହେବ ଆମ୍ବେଦକରଙ୍କୁ ଭାରତ ରତ୍ନ ପ୍ରଦାନ କରିବାର ନିଷ୍ପତ୍ତି ମଧ୍ୟ ସେତେବେଳେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇଥିଲା ଯେତେବେଳେ କଂଗ୍ରେସ କ୍ଷମତାରୁ ବାହାରେ ଥିଲା।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ଆମେ ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ବାବା ସାହେବ ଆମ୍ବେଦକରଙ୍କ ପରମ୍ପରାର ୧୨୫ ବର୍ଷ ପାଳନ କରିଛୁ, ୧୨୦ଟି ଦେଶରେ ସ୍ମାରକୀ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଆୟୋଜନ କରିଛୁ। ତଥାପି, ବାବା ସାହେବ ଆମ୍ବେଦକରଙ୍କ ଶତବାର୍ଷିକୀ ସମୟରେ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶରେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ସୁନ୍ଦରଲାଲ ପଟୱାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଏକ ବିଜେପି ସରକାର ଥିଲା, ଯିଏକି ସ୍ମାରକ ଭାବେ ବାବା ସାହେବ ଆମ୍ବେଦକରଙ୍କ ଜନ୍ମସ୍ଥାନ ମହୁର ପୁନଃନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ହାତକୁ ନେଇଥିଲା। ଏହି ସମ୍ମାନଜନକ ପ୍ରୟାସ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳରେ ହୋଇଥିଲା।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ବାବା ସାହେବ ଆମ୍ବେଦକର ଜଣେ ଦୂରଦୃଷ୍ଟିସମ୍ପନ୍ନ ବ୍ୟକ୍ତି ଥିଲେ, ଯିଏ ସମାଜର ଅବହେଳିତ ବର୍ଗଙ୍କ ଉନ୍ନତି ତଥା ସେମାନଙ୍କୁ ମୁଖ୍ୟଧାରାରେ ସାମିଲ କରିବା ପାଇଁ ସମର୍ପିତ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଦୃଢ଼ ବିଶ୍ୱାସ ଥିଲା ଯେ ଭାରତର ସାମଗ୍ରିକ ବିକାଶ ପାଇଁ କୌଣସି ଅଞ୍ଚଳ କିମ୍ବା ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଅବହେଳିତ ରହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏହି ଦୂରଦୃଷ୍ଟି ଆମ ଦେଶରେ ସଂରକ୍ଷଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବାରେ ସହାୟକ ହୋଇଥିଲା। ତେବେ, ଭୋଟ ବ୍ୟାଙ୍କ ରାଜନୀତି ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରାସ ହୋଇଥିବା ଲୋକମାନେ ଧର୍ମ ଆଧାରରେ ତୁଷ୍ଟିକରଣ ପାଇଁ ସଂରକ୍ଷଣର ଫାଇଦା ଉଠାଇଥିଲେ, ଯାହା ଏସସି, ଏସଟି ଏବଂ ଓବିସି ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ସର୍ବାଧିକ କ୍ଷତି ଘଟାଇଥିଲା।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ସଂରକ୍ଷଣର କାହାଣୀ ଦୀର୍ଘ ଏବଂ ଆହ୍ୱାନରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ। ନେହେରୁଜୀଙ୍କ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ରାଜୀବ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ପରବର୍ତ୍ତୀ କଂଗ୍ରେସ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସଂରକ୍ଷଣକୁ ତୀବ୍ର ବିରୋଧ କରିଥିଲେ। ଐତିହାସିକ ରେକର୍ଡରୁ ଜଣାପଡ଼ିଛି ଯେ ନେହେରୁ ଜୀ ନିଜେ ସଂରକ୍ଷଣକୁ ବିରୋଧ କରି ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ବ୍ୟାପକ ଚିଠି ଲେଖିଥିଲେ। ଅଧିକନ୍ତୁ, ସେମାନେ ଏହି ଗୃହରେ ସଂରକ୍ଷଣ ନୀତି ବିରୁଦ୍ଧରେ ଦୀର୍ଘ ଭାଷଣ ଦେଇଥିଲେ। ବାବା ସାହେବ ଆମ୍ବେଦକର ଭାରତରେ ସମାନତା ଏବଂ ସନ୍ତୁଳିତ ବିକାଶକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ ସଂରକ୍ଷଣ ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ କରିଥିବାବେଳେ କଂଗ୍ରେସ ନେତାମାନେ ଏହାକୁ କ୍ରମାଗତ ବିରୋଧ କରିଥିଲେ।
ଏହି ଅସମାନତାକୁ ଦୂର କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ମଣ୍ଡଳ କମିଶନଙ୍କ ରିପୋର୍ଟ ଦଶନ୍ଧି ଦଶନ୍ଧି ଧରି ସ୍ଥଗିତ ରଖାଯାଇଥିଲା। କଂଗ୍ରେସ କ୍ଷମତାରୁ ହଟାଯିବା ପରେ ହିଁ ଓବିସି ମାନଙ୍କୁ ସଂରକ୍ଷଣ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା। ସେତେବେଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଓବିସି ସମ୍ପ୍ରଦାୟକୁ ବିଭିନ୍ନ କ୍ଷମତାରେ ରାଷ୍ଟ୍ରର ସେବା କରିବାରେ ସେମାନଙ୍କର ସଠିକ୍ ସ୍ଥାନରୁ ବଞ୍ଚିତ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହା କଂଗ୍ରେସ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା ଏକ ଗୁରୁତର ଅନ୍ୟାୟ ଥିଲା। ଯଦି ପୂର୍ବରୁ ସଂରକ୍ଷଣ ଲାଗୁ କରାଯାଇଥାନ୍ତା, ତେବେ ଓବିସି ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଅନେକ ପଦବୀରେ ରାଷ୍ଟ୍ର ନିର୍ମାଣରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଯୋଗଦାନ ଦେଇପାରିଥାନ୍ତେ। କିନ୍ତୁ କଂଗ୍ରେସ ଏହା ନକରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିଲା। ଏହା କଂଗ୍ରେସ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା ଆଉ ଏକ ପାପ, ଏବଂ ଦେଶ ସେମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପର ପରିଣାମ ଭୋଗିବାରେ ଲାଗିଛି।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ଯେତେବେଳେ ଆମ ଦେଶର ସମ୍ବିଧାନର ଚିଠା ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଥିଲା, ସେତେବେଳେ ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ସଦସ୍ୟମାନେ ଧର୍ମ ଆଧାରରେ ସଂରକ୍ଷଣ ପ୍ରଦାନ କରାଯିବା ଉଚିତ କି ନାହିଁ ସେ ବିଷୟରେ ବ୍ୟାପକ ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ-ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଏବଂ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ-। ପୁଙ୍ଖାନୁପୁଙ୍ଖ ବିଚାରବିମର୍ଶ ପରେ ସାମୂହିକ ଭାବେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯାଇଥିଲା ଯେ ଭାରତ ଭଳି ରାଷ୍ଟ୍ରର ଏକତା ଏବଂ ଅଖଣ୍ଡତା ପାଇଁ ଧର୍ମ କିମ୍ବା ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଆଧାରରେ ସଂରକ୍ଷଣ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ। ଏହା ଏକ ସୁଚିନ୍ତିତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଥିଲା-କୌଣସି ଅବହେଳା କିମ୍ବା ଭୁଲ ନୁହେଁ। ସତର୍କତାର ସହ ବିଚାର କରିବା ପରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯାଇଥିଲା ଯେ ଭାରତର ଏକତା ଏବଂ ଅଖଣ୍ଡତା ପାଇଁ ଧର୍ମ ଏବଂ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଉପରେ ଆଧାରିତ ଏପରି ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯିବ ନାହିଁ। ତେବେ କ୍ଷମତାର କ୍ଷୁଧା ଏବଂ ନିଜର ଭୋଟ ବ୍ୟାଙ୍କକୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବାର ଇଚ୍ଛା ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ କଂଗ୍ରେସ ଦଳ ଧର୍ମ ଆଧାରରେ ସଂରକ୍ଷଣ ପ୍ରଦାନ କରିବାର ଏକ ନୂତନ ଖେଳ ଆରମ୍ଭ କରିଛି, ଯାହା ସମ୍ବିଧାନର ଭାବନା ବିରୁଦ୍ଧରେ। କେବଳ ସେତିକି ନୁହେଁ, ସେମାନେ କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ଏହାକୁ ଲାଗୁ ମଧ୍ୟ କରିଛନ୍ତି, କେବଳ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ପ୍ରତିବନ୍ଧକକୁ ସାମ୍ନା କରିବାକୁ। ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନ, ସେମାନେ ବାହାନା ଏବଂ ଯୋଜନା ନେଇ ଆସୁଛନ୍ତି, ଦାବି କରୁଛନ୍ତି ଯେ ସେମାନେ ଏହା କରିବେ କିମ୍ବା ତାହା କରିବେ, ଯଦିଓ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରକୃତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ-ସେମାନେ ଧର୍ମ ଆଧାରରେ ସଂରକ୍ଷଣ ପ୍ରଦାନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି। ସେଥିପାଇଁ ଏଭଳି ଖେଳ ଖେଳାଯାଉଛି। ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ, ସମ୍ବିଧାନ ନିର୍ମାତାଙ୍କ ଭାବନାକୁ ଗଭୀର ଆଘାତ ଦେବା ପାଇଁ ଏହା ଏକ ଲଜ୍ଜାଜନକ ପ୍ରୟାସ।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ମୁଁ ଆଲୋଚନା କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ଏକ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଅଛି, ଏବଂ ତାହା ହେଉଛି ୟୁନିଫର୍ମ ସିଭିଲ୍ କୋଡ୍! ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ସମ୍ବିଧାନ ସଭା ମଧ୍ୟ ଅଣଦେଖା କରିନଥିଲା ସମ୍ବିଧାନ ସଭା ୟୁନିଫର୍ମ ସିଭିଲ୍ କୋଡ୍ ବିଷୟରେ ଦୀର୍ଘ ଏବଂ ଗଭୀର ଆଲୋଚନାରେ ନିୟୋଜିତ ହୋଇଥିଲା କଠୋର ବିତର୍କ ପରେ ସେମାନେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିଲେ ଯେ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଯେଉଁ ସରକାର ନିର୍ବାଚିତ ହେବେ, ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବା ଏବଂ ଦେଶରେ ୟୁନିଫର୍ମ ସିଭିଲ୍ କୋଡ୍ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବା ଭଲ ହେବ ଏହା ସମ୍ବିଧାନ ସଭାର ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଥିଲା ଏବଂ ଡ ବାବାସାହେବ ଆମ୍ବେଦକର ନିଜେ ଏହା କହିଥିଲେ ତଥାପି, ଯେଉଁମାନେ ସମ୍ବିଧାନ କିମ୍ବା ଦେଶକୁ ବୁଝନ୍ତି ନାହିଁ, ଏବଂ କ୍ଷମତା ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କର କ୍ଷୁଧା ବ୍ୟତୀତ କିଛି ପଢ଼ି ନାହାଁନ୍ତି, ବାବାସାହେବ୍ ପ୍ରକୃତରେ କ ‘ଣ କହିଥିଲେ ତାହା ଜାଣି ନାହାଁନ୍ତି । ବାବା ସାହେବ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ କହିଥିଲେ ଏବଂ ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏହା କହିବାକୁ ଚାହେଁ : ଏହାକୁ ପ୍ରସଙ୍ଗରୁ ବାହାର କରନ୍ତୁ ନାହିଁ ଏବଂ ଚୟନିତ ଭିଡିଓ କାଟି ଏବଂ ପ୍ରସାରିତ କରି ଏହାକୁ ବିଭ୍ରାନ୍ତିକର ବିବରଣୀରେ ପରିଣତ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ!
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ଡକ୍ଟର ବାବାସାହେବ ଆମ୍ବେଦକର ଧାର୍ମିକ ଆଧାରରେ ଆଧାରିତ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଆଇନର ଉଚ୍ଛେଦ ପାଇଁ ଦୃଢ ସମର୍ଥନ କରିଥିଲେ। ସେହି ସମୟର ବିତର୍କ ସମୟରେ, ସମ୍ବିଧାନ ସଭାର ଜଣେ ବିଶିଷ୍ଟ ସଦସ୍ୟ କେ. ଏମ. ମୁନସି ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲେ ଯେ ରାଷ୍ଟ୍ରର ଏକତା ଏବଂ ଆଧୁନିକତା ପାଇଁ ୟୁନିଫର୍ମ ସିଭିଲ୍ କୋଡ୍ ଆବଶ୍ୟକ। ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଥର ଦେଶରେ ଯଥାଶୀଘ୍ର ଏକ ସମାନ ନାଗରିକ ସଂହିତା ଲାଗୁ କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଛନ୍ତି ଏବଂ ଏପରିକି ସରକାରଙ୍କୁ ଏହା ଦିଗରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି। ସମ୍ବିଧାନର ଭାବନା ଏବଂ ସମ୍ବିଧାନ ନିର୍ମାତାଙ୍କ ଭାବନାକୁ ଧ୍ୟାନରେ ରଖି, ଏକ ଧର୍ମନିରପେକ୍ଷ ନାଗରିକ ସଂହିତା ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଦିଗରେ ଆମେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତିବଦ୍ଧ ଏବଂ ଆମର ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ସହିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛୁ। ତେବେ ଆଜି କଂଗ୍ରେସ ଦଳ କେବଳ ସମ୍ବିଧାନ ନିର୍ମାତାଙ୍କ ଭାବନାକୁ ନୁହେଁ, ବରଂ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଏବଂ ଆକାଂକ୍ଷାକୁ ମଧ୍ୟ ଅସମ୍ମାନ କରୁଛି। ଏହାର କାରଣ ହେଉଛି ଏଭଳି ପଦକ୍ଷେପ ସେମାନଙ୍କର ରାଜନୈତିକ ଏଜେଣ୍ଡା ସହିତ ମେଳ ଖାଉନାହିଁ। ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସମ୍ବିଧାନ ଏକ ପବିତ୍ର ଗ୍ରନ୍ଥ ନୁହେଁ। ବରଂ ଏହା ରାଜନୈତିକ କୌଶଳର ଏକ ଉପକରଣରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି। ସେମାନେ ଏହାକୁ ରାଜନୈତିକ ଖେଳ ଖେଳିବା ଏବଂ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପରିଣତ କରିଛନ୍ତି।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ଏପରିକି ‘ସମ୍ବିଧାନ’ ଶବ୍ଦଟି ମଧ୍ୟ କଂଗ୍ରେସ ଦଳର ଓଠରେ ଲାଗୁନାହିଁ ଯେଉଁ ଦଳ ନିଜର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ସମ୍ବିଧାନକୁ ସମ୍ମାନ ଦିଏ ନାହିଁ, ଯେଉଁ ଦଳ ନିଜର ମାର୍ଗଦର୍ଶୀ ନୀତିଗୁଡ଼ିକୁ କେବେ ପାଳନ କରିନାହିଁ, ସେ ଦେଶର ସମ୍ବିଧାନକୁ ସମ୍ମାନ କରିବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ ଏକ ସମ୍ବିଧାନକୁ ସ୍ୱୀକାର କରିବା ଏବଂ ଅନୁସରଣ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଭାବନା ଆବଶ୍ୟକ, ଯାହା ମୂଳରେ ନାହିଁ ସେମାନଙ୍କର ଶିରା ଏକଛତ୍ରବାଦ ଏବଂ ବଂଶବାଦ ରାଜନୀତିରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ । ସେମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବିଶୃଙ୍ଖଳା ଏବଂ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧର ଅଭାବକୁ ଦେଖନ୍ତୁ ମୁଁ କଂଗ୍ରେସ କଥା କହୁଛି ବାରଟି ପ୍ରାଦେଶିକ କଂଗ୍ରେସ କମିଟି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ପଦ ପାଇଁ ସର୍ଦ୍ଦାର ପଟେଲଙ୍କୁ ସମର୍ଥନ କରିଥିଲେ ଗୋଟିଏ ବି ଗୋଟିଏ ବି କମିଟି-ନେହେରୁଙ୍କୁ ସମର୍ଥନ କରିନଥିଲା । ସେମାନଙ୍କ ନିଜ ସମ୍ବିଧାନ ଅନୁଯାୟୀ, ସର୍ଦ୍ଦାର ପଟେଲ ଦେଶର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ହେବା ଉଚିତ ଥିଲା କିନ୍ତୁ କ “ଣ ହେଲା? ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ବିଶ୍ୱାସର ଅଭାବ, ନିଜ ଦଳର ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରତି ଅବମାନନା କାରଣରୁ ସର୍ଦ୍ଦାର ପଟେଲଙ୍କୁ ଅଣଦେଖା କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ସେମାନେ ନିଜେ କ୍ଷମତା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ଯେଉଁ ଦଳ ନିଜର ସମ୍ବିଧାନକୁ ବଜାୟ ରଖିପାରିବ ନାହିଁ, ସେ କିପରି ଦେଶର ସମ୍ବିଧାନକୁ ସମ୍ମାନ ଦେବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଇପାରିବ?
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ଏପରି କିଛି ଲୋକ ଅଛନ୍ତି ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ବର୍ଣ୍ଣନା ଅନୁସାରେ ସମ୍ବିଧାନରେ ନାମ ଖୋଜୁଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ନିଜ ଦଳର ଇତିହାସର ଏକ ତିକ୍ତ ସତ୍ୟ କଥା ମନେ ପକାଇ ଦେଉଛି। ଏକଦା କଂଗ୍ରେସ ଦଳର ଜଣେ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପଛୁଆ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଥିଲେ-କେବଳ ପଛୁଆ ନୁହେଁ, ବରଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପଛୁଆ। ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ସୀତାରାମ କେଶରୀ ଜୀ। ଏବଂ ତାଙ୍କୁ କିଭଳି ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥିଲା? ତାଙ୍କୁ ଅପମାନିତ କରାଯାଇଥିଲା। କୁହାଯାଏ ଯେ ତାଙ୍କୁ ଏକ ଶୌଚାଳୟରେ ବନ୍ଦ କରି ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ତା ‘ପରେ ଅସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବରେ ରାସ୍ତାକୁ ଫିଙ୍ଗି ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଏହି ପ୍ରକାରର ଅପମାନ ସେମାନଙ୍କ ଦଳର ସମ୍ବିଧାନରେ କେବେ ଲେଖାଯାଇ ନଥିଲା, ତଥାପି ସେମାନେ ଏହାକୁ ଖୋଲାଖୋଲି ଭାବରେ ଅଣଦେଖା କରିଥିଲେ। ସେମାନେ ନିଜ ଦଳର ସମ୍ବିଧାନରେ ନିହିତ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଧ୍ୟାନ ଦେଇନଥିଲେ। ସମୟକ୍ରମେ, କଂଗ୍ରେସ ଦଳ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ପରିତ୍ୟାଗ କରି ଗୋଟିଏ ପରିବାରର ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବନ୍ଦୀ ହୋଇଗଲା।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ସମ୍ବିଧାନ ସହିତ ଖେଳିବା ଏବଂ ଏହାର ଭାବନାକୁ ନଷ୍ଟ କରିବା କଂଗ୍ରେସର ସ୍ୱଭାବରେ ରହିଛି। ଆମ ପାଇଁ ସମ୍ବିଧାନ, ଏହାର ପବିତ୍ରତା ଏବଂ ଏହାର ଅଖଣ୍ଡତା ହେଉଛି ସର୍ବୋଚ୍ଚ। ଏହା କେବଳ ବକ୍ତବ୍ୟ ନୁହେଁ-ଆମର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଏହାକୁ ପ୍ରମାଣ କରେ । ଯେତେବେଳେ ବି ପରୀକ୍ଷା କରାଯାଏ, ଆମେ ଉଡିଯାଇଥିବା ରଙ୍ଗ ସହିତ ଆସିଛୁ। ମୁଁ ଗୋଟିଏ ଉଦାହରଣ ଦେଉଛି। ୧୯୯୬ ନିର୍ବାଚନରେ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି (ବିଜେପି) ଏକକ ବୃହତ୍ତମ ଦଳ ଭାବେ ଉଭା ହୋଇଥିଲା। ସମ୍ବିଧାନର ଭାବନାକୁ ଅନୁସରଣ କରି ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଏକକ ବୃହତ୍ତମ ଦଳକୁ ସରକାର ଗଠନ କରିବାକୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିଲେ। ଏହି ସରକାର ମାତ୍ର ୧୩ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିଥିଲା। ଯଦି ଆମେ ସମ୍ବିଧାନର ଭାବନାକୁ ପ୍ରିୟ ନ ରଖିଥାନ୍ତୁ, ତେବେ ଆମେ ଦର କଷାକଷି କରିପାରିଥାନ୍ତୁ-ସଂଖ୍ୟାଗରିଷ୍ଠତା ହାସଲ କରିବା ପାଇଁ ପଦବୀ, ଉପ-ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ପଦବୀ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ପ୍ରଦାନ କରିବା ଏବଂ କ୍ଷମତାର ଫଳ ଉପଭୋଗ କରିବା। କିନ୍ତୁ ଅଟଳଜୀ ଦର କଷାକଷିର ରାସ୍ତା ବାଛି ନଥିଲେ, ବରଂ ସମ୍ବିଧାନକୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ପାଇଁ ବାଛିଥିଲେ। ଏହା ପରିବର୍ତ୍ତେ ସେ ୧୩ ଦିନ ପରେ ଇସ୍ତଫା ଦେଇଥିଲେ। ଏହା ହେଉଛି ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧର ଶିଖର। ପୁଣି ଥରେ, ୧୯୯୮ ମସିହାରେ, ଜାତୀୟ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ମେଣ୍ଟ (ଏନ୍. ଡି. ଏ.) ଅଧୀନରେ, ଆମେ ଏକ ସ୍ଥିର ସରକାର ଗଠନ କରିଥିଲୁ। ତଥାପି, “ଯଦି ଆମେ ନୁହେଁ, ତେବେ କେହି ନୁହେଁ” ମାନସିକତା ଥିବା ଲୋକମାନେ ଅଟଳ ଜୀଙ୍କ ସରକାରଙ୍କୁ ଅସ୍ଥିର କରିବା ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କର ସାଧାରଣ କୌଶଳ ଖେଳିଥିଲେ। ଆସ୍ଥାଭୋଟ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା। ସେତେବେଳେ ମଧ୍ୟ ଘୋଡ଼ା-କାରବାର ସମ୍ଭବ ଥିଲା; ଭୋଟ କ୍ରୟ-ବିକ୍ରୟ ପାଇଁ ବଜାର ସକ୍ରିୟ ଥିଲା। କିନ୍ତୁ ସମ୍ବିଧାନର ଭାବନା ପ୍ରତି ପ୍ରତିବଦ୍ଧ ଥିବା ଅଟଳ ଜୀ ନୀତି ଉପରେ ଆପୋଷ ବୁଝାମଣା କରିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ଗୋଟିଏ ଭୋଟରେ ହାରିବା ପସନ୍ଦ କରିଥିଲେ। ସରକାର ଭାଙ୍ଗିଗଲା, କିନ୍ତୁ ଆମେ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଏବଂ ସାମ୍ବିଧାନିକ ନୈତିକତାକୁ ବଜାୟ ରଖିଛୁ। ଏହା ହେଉଛି ଆମର ଇତିହାସ, ଆମର ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଏବଂ ଆମର ପରମ୍ପରା। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, କ ‘ଣ ଘଟିଲା ଦେଖନ୍ତୁ। ସେମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟାଲଘୁ ସରକାରକୁ ବଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ, ସେମାନେ ଭୋଟ ପାଇଁ କୁଖ୍ୟାତ କ୍ୟାସ ସ୍କାଣ୍ଡାଲର ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିଲେ। ଭୋଟ୍ କିଣିବା ପାଇଁ ସଂସଦକୁ ନଗଦ ଟଙ୍କା ଅଣାଯାଇଥିଲା। ନ୍ୟାୟପାଳିକା ନିଜେ ଏହାକୁ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଉପରେ ଏକ ଖୋଲାଖୋଲି ଆକ୍ରମଣ ବୋଲି ଦର୍ଶାଇଛି। ସେମାନେ ଭାରତର ପବିତ୍ର ସଂସଦକୁ ଏକ ବଜାରରେ ପରିଣତ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଭୋଟ୍ ନଗଦ ବିନିମୟ ହେଉଥିଲା।
ଗଣତନ୍ତ୍ର ପ୍ରତି ବିଜେପିର ପ୍ରତିବଦ୍ଧତା ଏବଂ ଏଥିରେ କଂଗ୍ରେସର ହେରଫେର ମଧ୍ୟରେ ଏହି ପାର୍ଥକ୍ୟ ଆମର ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଏବଂ ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରତି ସେମାନଙ୍କର ଅବମାନନା ବିଷୟରେ ଅନେକ କିଛି ଦର୍ଶାଏ |
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
୧୯୯୦ ଦଶକରେ, ଅନେକ ସାଂସଦଙ୍କୁ ଲାଞ୍ଚ ଦେବାର ଲଜ୍ଜାଜନକ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଇଥିଲା-ଏକ ଅକ୍ଷମଣୀୟ ପାପ ଯାହା ୧୪୦ କୋଟି ଭାରତୀୟଙ୍କ ହୃଦୟରେ ପୋଷଣ କରାଯାଇଥିବା ସମ୍ବିଧାନର ଆତ୍ମାକୁ ପଦଦଲିତ କରିଥିଲା। କଂଗ୍ରେସ ପାଇଁ, କ୍ଷମତାର ଅନ୍ୱେଷଣ ଏବଂ କ୍ଷମତା ପାଇଁ କ୍ଷୁଧା ହେଉଛି ଦଳର ଏକମାତ୍ର ଇତିହାସ ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନ।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
୨୦୧୪ ପରେ ଏନ୍. ଡି. ଏ. କୁ ସେବା କରିବାର ସୁଯୋଗ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ସମ୍ବିଧାନ ଏବଂ ଗଣତନ୍ତ୍ରକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରାଯାଇଥିଲା। ଦେଶକୁ ପୁରୁଣା ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଆମେ ଏକ ଅଭିଯାନ ଆରମ୍ଭ କରିଛୁ। ଗତ ୧୦ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଆମକୁ ଏହା ମଧ୍ୟ ପଚରାଯାଇଥିଲା ଯେ ଆମେ ସାମ୍ବିଧାନିକ ସଂଶୋଧନ ମଧ୍ୟ କରିଛୁ। ହଁ, ଆମେ ସମ୍ବିଧାନର ଭାବନା ପ୍ରତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମର୍ପଣ ସହିତ ରାଷ୍ଟ୍ରର ଏକତା, ଏହାର ଅଖଣ୍ଡତା ଏବଂ ଏହାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭବିଷ୍ୟତ ପାଇଁ ସାମ୍ବିଧାନିକ ସଂଶୋଧନ କରିଛୁ। ଆମେ କାହିଁକି ଏହି ସଂଶୋଧନ କଲୁ? ତିନି ଦଶନ୍ଧିରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି, ଏହି ଦେଶର ଓବିସି ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଓବିସି ଆୟୋଗ ପାଇଁ ସାମ୍ବିଧାନିକ ମାନ୍ୟତା ଦାବି କରିଆସୁଥିଲେ। ଓବିସି ସମ୍ପ୍ରଦାୟକୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇବା ପାଇଁ, ଆମେ ଏହାକୁ ସାମ୍ବିଧାନିକ ମାନ୍ୟତା ପ୍ରଦାନ କରିବା ପାଇଁ ସାମ୍ବିଧାନିକ ସଂଶୋଧନ କରିଛୁ, ଏବଂ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆମେ ଗର୍ବିତ। ସମାଜର ଉତ୍ପୀଡ଼ିତ ଏବଂ ଅବହେଳିତ ବର୍ଗଙ୍କ ସହ ଛିଡ଼ା ହେବା ଆମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଏବଂ ସେଥିପାଇଁ ସାମ୍ବିଧାନିକ ସଂଶୋଧନ କରାଯାଇଥିଲା।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ଏହି ଦେଶରେ ଏକ ବଡ଼ ବର୍ଗର ଲୋକ ଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଜାତି ନିର୍ବିଶେଷରେ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲେ, ଦାରିଦ୍ର୍ୟ କାରଣରୁ ସେମାନଙ୍କୁ ସୁଯୋଗ ମିଳିନଥିଲା। ସେମାନେ ଜୀବନରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଏହା ଅସନ୍ତୋଷ ଏବଂ ଅସ୍ଥିରତା ବୃଦ୍ଧି ଘଟାଇଥିଲା। ଦାବି ଥିଲା, କିନ୍ତୁ କେହି ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ପଦକ୍ଷେପ ନେଲେ ନାହିଁ। ସାଧାରଣ ବର୍ଗରେ ଗରିବଙ୍କ ପାଇଁ ୧୦ ପ୍ରତିଶତ ସଂରକ୍ଷଣ ପ୍ରଦାନ କରିବା ପାଇଁ ଆମେ ଏକ ସାମ୍ବିଧାନିକ ସଂଶୋଧନ କରିଛୁ। ଦେଶରେ ସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଏହା ପ୍ରଥମ ସଂଶୋଧନ ଥିଲା, ଏବଂ ଏହାର କୌଣସି ବିରୋଧ ନଥିଲା। ସମସ୍ତେ ଏହାକୁ ଉଷ୍ମତା ଏବଂ ବୁଝାମଣାର ସହ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ସଂସଦ ଏହାକୁ ସର୍ବସମ୍ମତିକ୍ରମେ ପାରିତ କରିଥିଲା କାରଣ ଏହା ସମାଜର ଏକତାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିଥିଲା ଏବଂ ସମ୍ବିଧାନର ଭାବନାକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରିଥିଲା। ସମସ୍ତେ ସହଯୋଗ କଲେ, ଏବଂ ଏହିପରି ଭାବେ ଏହି ସଂଶୋଧନ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଲା।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ହଁ, ଆମେ ସମ୍ବିଧାନରେ ସଂଶୋଧନ କରିଛୁ, କିନ୍ତୁ ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ସଶକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ କରିଛୁ। ପୁରୁଣା ସଂସଦ ଭବନ ଏହାର ସାକ୍ଷୀ ରହିଛି-ଯେତେବେଳେ ଦେଶ ସଂସଦ ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ବିଧାନସଭାରେ ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ସଂରକ୍ଷଣ ଦେବା ପାଇଁ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିଲା, ଏବଂ ବିଲ୍ ଆଗତ ହେଉଥିଲା, ସେତେବେଳେ ସେମାନଙ୍କର ଏକ ସହଯୋଗୀ ଦଳ ମଧ୍ୟଭାଗକୁ ଆସି କାଗଜପତ୍ର ଛଡ଼ାଇ ନେଇଥିଲେ, ଚିରି ଦେଇଥିଲେ, ଏବଂ ଗୃହକୁ ସ୍ଥଗିତ ରଖାଯାଇଥିଲା। ଏହାଦ୍ୱାରା ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗ ୪୦ବର୍ଷ ଧରି ଅଟକି ରହିଥିଲା। ଏବଂ ଆଜି, ସେହି ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ମହିଳା ଅଧିକାର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଗ୍ରଗତିକୁ ରୋକିଦେଇଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର ମାର୍ଗଦର୍ଶକ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ଯେଉଁମାନେ ଏହି ଦେଶର ମହିଳାମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅନ୍ୟାୟ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଏବେ ସେମାନଙ୍କର ମାର୍ଗଦର୍ଶକ।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ଦେଶର ଏକତା ପାଇଁ ଆମେ ସାମ୍ବିଧାନିକ ସଂଶୋଧନ କରିଛୁ। ଧାରା ୩୭୦ର ପ୍ରତିବନ୍ଧକ କାରଣରୁ ଡକ୍ଟର ବାବାସାହେବ ଆମ୍ବେଦକରଙ୍କ ସମ୍ବିଧାନ ଜାମ୍ମୁ-କାଶ୍ମୀର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚି ପାରିନଥିଲା। ଆମେ ଚାହୁଁଥିଲୁ ଯେ ଡକ୍ଟର ଆମ୍ବେଦକରଙ୍କ ସମ୍ବିଧାନ ଭାରତର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାଗରେ ଲାଗୁ ହେଉ। ବାବାସାହେବଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇବା ଏବଂ ଦେଶର ଏକତାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ ଆମେ ସାମ୍ବିଧାନିକ ସଂଶୋଧନ କଲୁ ଏବଂ ସାହସିକତାର ସହ ଧାରା ୩୭୦ ଉଚ୍ଛେଦ କଲୁ। ଏବେ ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ମଧ୍ୟ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ଅନୁମୋଦନ କରିଛନ୍ତି।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ଧାରା ୩୭୦ ଉଚ୍ଛେଦ ପାଇଁ ଆମେ ସଂଶୋଧନ କରିଛୁ। ବିଭାଜନ ସମୟରେ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ସମେତ ବରିଷ୍ଠ ନେତାମାନେ ସର୍ବସାଧାରଣରେ କହିଥିଲେ ଯେ ପଡ଼ୋଶୀ ଦେଶଗୁଡ଼ିକରେ ସଂଖ୍ୟାଲଘୁମାନେ ଯେତେବେଳେ ବି କୌଣସି ସଙ୍କଟର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବେ, ଏହି ଦେଶ ସେମାନଙ୍କ ଯତ୍ନ ନେବ। ତାଙ୍କ ନାମରେ କ୍ଷମତାକୁ ଆସିଥିବା ଲୋକମାନେ ଗାନ୍ଧୀଜୀଙ୍କ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି କେବେ ପୂରଣ କରିନଥିଲେ। ଆମେ ନାଗରିକତା ସଂଶୋଧନ ଆଇନ (ସିଏଏ) ମାଧ୍ୟମରେ ସେହି ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ପୂରଣ କରିଛୁ। ଏହା ଏକ ଆଇନ ଥିଲା ଯାହାକୁ ଆମେ ଆଗକୁ ଆଣିଛୁ, ଏବଂ ଗର୍ବର ସହ, ଆମେ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ବଜାୟ ରଖିଛୁ। ଆମେ ଏଥିରୁ ପଛଘୁଞ୍ଚା ଦେଉନାହୁଁ, କାରଣ ଆମେ ଏହି ଦେଶର ସମ୍ବିଧାନର ଭାବନାକୁ ନେଇ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଛିଡ଼ା ହୋଇଛୁ।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ଆମେ ଯେଉଁ ସାମ୍ବିଧାନିକ ସଂଶୋଧନ କରିଥିଲୁ ତାହା ଥିଲା ଅତୀତର ଭୁଲଗୁଡ଼ିକୁ ସଂଶୋଧନ କରିବା ଏବଂ ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭବିଷ୍ୟତ ଦିଗରେ ପଥକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା। ଆମେ ସତରେ ରହିଛୁ କି ନାହିଁ ତାହା ସମୟ କହିବ। ଏହି ସଂଶୋଧନଗୁଡ଼ିକ ସ୍ୱାର୍ଥପର କ୍ଷମତା ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ କରାଯାଇ ନଥିଲା-ସେଗୁଡ଼ିକ ରାଷ୍ଟ୍ରର ଲାଭ ପାଇଁ ଏକ ସଦ୍ଗୁଣପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଭାବେ କରାଯାଇଥିଲା। ତେଣୁ, ଯେଉଁମାନେ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରୁଛନ୍ତି, ସେମାନେ ବୁଝିବା ଉଚିତ ଯେ ଏହା ଦେଶର କଲ୍ୟାଣକୁ ଧ୍ୟାନରେ ରଖି ନିଆଯାଇଥିଲା।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ଏଠାରେ ସମ୍ବିଧାନ ବିଷୟରେ ଅନେକ ଭାଷଣ ଦିଆଯାଇଛି, ଏବଂ ଅନେକ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉଠାଯାଇଛି। ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କର ନିଜସ୍ୱ ସମସ୍ୟା ରହିଛି, ଏବଂ ରାଜନୀତିରେ ଲୋକମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରନ୍ତି। ତଥାପି, ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ, ଆମ ସମ୍ବିଧାନର ସବୁଠାରୁ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ଦିଗ ସର୍ବଦା ଭାରତର ଲୋକ ରହିଛନ୍ତି। ‘ଆମେ ଜନତା “, ଭାରତର ନାଗରିକ, ସମ୍ବିଧାନ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ସେମାନଙ୍କ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ, ସେମାନଙ୍କ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ପାଇଁ। ତେଣୁ, ସମ୍ବିଧାନ ଏକ କଲ୍ୟାଣକାରୀ ରାଷ୍ଟ୍ର ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ପ୍ରଦାନ କରେ, ଏବଂ ଏକ କଲ୍ୟାଣକାରୀ ରାଷ୍ଟ୍ରର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଯେଉଁଠାରେ ନାଗରିକମାନଙ୍କୁ ମର୍ଯ୍ୟାଦାର ଜୀବନ ନିଶ୍ଚିତ କରାଯାଏ । ଆମର କଂଗ୍ରେସ ସହକର୍ମୀମାନେ ଗୋଟିଏ ଶବ୍ଦକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ ବୋଲି ବିବେଚନା କରନ୍ତି, ଏବଂ ମୁଁ ଆଜି ସେହି ଶବ୍ଦ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ଯେଉଁ ଶବ୍ଦକୁ ସେମାନେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଭଲ ପାଆନ୍ତି, ଯାହା ବିନା ସେମାନେ ବଞ୍ଚିପାରିବେ ନାହିଁ, ତାହା ହେଉଛି ‘ଜୁମଲା’। ଆମର କଂଗ୍ରେସ ସହକର୍ମୀମାନେ ଦିନ ରାତି ‘ଜୁମଲା’ ବିଷୟରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଏହି ଦେଶର ଲୋକମାନେ ଜାଣନ୍ତି ଯେ ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ‘ ଜୁମଲା’ ଚାରି ପିଢ଼ି ଧରି ଚାଲିଥିଲା: ‘ଗରିବ ହଟାଓ ” (ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଦୂରୀକରଣ)। ଏହା ଥିଲା ‘ଜୁମଲା “-ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଦୂରୀକରଣର ସ୍ଲୋଗାନ। ଏହା ହୁଏତ ସେମାନଙ୍କର ରାଜନୈତିକ ସ୍ୱାର୍ଥ ସାଧନ କରିଥାନ୍ତା, କିନ୍ତୁ ଗରିବଙ୍କ ସ୍ଥିତିରେ କେବେ ବି ଉନ୍ନତି ହୋଇନଥିଲା।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
କେହି କ’ଣ ପ୍ରକୃତରେ କହିପାରିବେ ଯେ ସ୍ୱାଧୀନତାର ଏତେ ବର୍ଷ ପରେ, ସମ୍ମାନର ସହ ରହୁଥିବା ଏକ ପରିବାରକୁ ଶୌଚାଳୟ ସୁବିଧା ମଧ୍ୟ ମିଳିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ? ଏ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିବା ପାଇଁ ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ ସମୟ ନଥିଲା କି? ଆମ ଦେଶରେ ଶୌଚାଳୟ ନିର୍ମାଣ ଅଭିଯାନ, ଯାହା ଏକଦା ଗରିବଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ସ୍ୱପ୍ନ ଥିଲା, ସେମାନଙ୍କ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ପାଇଁ ବାସ୍ତବ ରୂପ ନେଇଥିଲା। ଆମେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ନିଜ ହାତକୁ ନେଇଛୁ ଏବଂ ଅକ୍ଳାନ୍ତ ପରିଶ୍ରମ କରିଛୁ। ମୁଁ ଜାଣେ ଯେ ଏହାକୁ ପରିହାସ କରାଯାଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଏହା ସତ୍ତ୍ୱେ, ଯେହେତୁ ସାଧାରଣ ନାଗରିକଙ୍କ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଆମ ହୃଦୟ ଏବଂ ମନରେ ଥିଲା, ଆମେ ବିଚଳିତ ହେଲୁ ନାହିଁ, ଆମେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଠିଆ ହେଲୁ, ଏବଂ ଆଗକୁ ବଢୁଛୁ। ତା “ପରେ ହିଁ ଏହି ସ୍ୱପ୍ନ ସାକାର ହେଲା। ମାଆ ଏବଂ ଭଉଣୀମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପୂର୍ବରୁ କିମ୍ବା ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପରେ ଖୋଲା ସ୍ଥାନରେ ମଳତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ଯାଉଥିଲେ, ଏବଂ ଆପଣ ଏହାକୁ ନେଇ କେବେ କୌଣସି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବ କରିନଥିଲେ। ଏହାର କାରଣ ହେଉଛି ଆପଣ ଗରିବମାନଙ୍କୁ ଟିଭିରେ କିମ୍ବା ଖବରକାଗଜର ହେଡଲାଇନରେ ଦେଖିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଆପଣ ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନର ବାସ୍ତବତା ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ। ଅନ୍ୟଥା, ଆପଣ କଦାପି ସେମାନଙ୍କୁ ଏପରି ଅନ୍ୟାୟର ଶିକାର କରିନଥାନ୍ତେ।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ଏହି ଦେଶର ୮୦ପ୍ରତିଶତ ଲୋକ ସ୍ୱଚ୍ଛ ପାନୀୟ ଜଳ ପାଇଁ ଉତ୍କଣ୍ଠିତ ଥିଲେ। କ’ଣ ମୋ ସମ୍ବିଧାନ ସେମାନଙ୍କୁ ଏହା ପାଇବାରେ ବାଧା ଦେବା କଥା ଥିଲା? ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କୁ ମୌଳିକ ମାନବୀୟ ସୁବିଧା ପ୍ରଦାନ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କେନ୍ଦ୍ରିତ କରିବା ସମ୍ବିଧାନର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ଆମେ ମଧ୍ୟ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ବହୁତ ସମର୍ପଣ ଏବଂ ପ୍ରତିବଦ୍ଧତାର ସହ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇଛୁ।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ଏହି ଦେଶରେ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ମାଆ ଚୁଲା ଉପରେ ଖାଦ୍ୟ ରୋଷେଇ କରୁଥିଲେ, ଧୂଆଁରୁ ସେମାନଙ୍କ ଆଖି ଲାଲ ହେଉଥିଲା। କୁହାଯାଏ ଯେ ଧୂଆଁରେ ରୋଷେଇ କରିବା ହେଉଛି ଶହ ଶହ ସିଗାରେଟର ଧୂଆଁ ନିଃଶ୍ୱାସରେ ନେବା ଭଳି, ଯାହା ଶରୀରରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥାଏ। ସେମାନଙ୍କ ଆଖି ଜଳୁଥିଲା, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଖରାପ ହେଉଥିଲା। ଆମେ ସେମାନଙ୍କୁ ଧୂଆଁରୁ ମୁକ୍ତ କରିବାର କାର୍ଯ୍ୟ ହାତକୁ ନେଇଛୁ। ୨୦୧୩ ମସିହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ୯ଟି ସିଲିଣ୍ଡର୍ କିମ୍ବା ୬ଟି ସିଲିଣ୍ଡର୍ ଦେବା ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା ହେଉଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଏହି ଦେଶ, କିଛି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘରକୁ ଗ୍ୟାସ୍ ସିଲିଣ୍ଡର୍ ପହଞ୍ଚାଇବା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିଥିଲା। କାରଣ ଆମ ପାଇଁ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାଗରିକ, ବିଶେଷ କରି ୭୦ ବର୍ଷ ପରେ, ମୌଳିକ ସୁବିଧା ପାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ଯଦି ଆମର ଗରିବ ପରିବାର ଦାରିଦ୍ର୍ୟରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ ଦିନ ରାତି ପରିଶ୍ରମ କରନ୍ତି ଏବଂ ନିଜ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷିତ କରିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ତା ‘ପରେ ଏକ ରୋଗ ଘରକୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ, ତେବେ ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଯୋଜନା ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ ଏବଂ ସମଗ୍ର ପରିବାରର କଠିନ ପରିଶ୍ରମ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ | ଏହି ଗରିବ ପରିବାରଗୁଡ଼ିକର ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ଆପଣ କିଛି ଚିନ୍ତା କରିପାରିଲେ ନାହିଁ କି? ସମ୍ବିଧାନର ଭାବନାକୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇ ଆମେ ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ଯୋଜନା ଲାଗୁ କରିଛୁ, ଯେଉଁଥିରେ ୫୦ ରୁ ୬୦ କୋଟି ନାଗରିକଙ୍କ ପାଇଁ ମାଗଣା ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରାଯାଇଛି। ଆଜି ଆମେ ସାମାଜିକ ବର୍ଗ ନିର୍ବିଶେଷରେ ୭୦ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ବୟସ୍କଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଛୁ।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଅଭାବୀ ଲୋକଙ୍କୁ ରାସନ ଯୋଗାଇବା ବିଷୟରେ କଥା ହେଉ, ତାହା ମଧ୍ୟ ଉପହାସିତ ହୁଏ ଯେତେବେଳେ ଆମେ କହୁ ଯେ ୨୫ କୋଟି ଲୋକ ଦାରିଦ୍ର୍ୟରୁ ମୁକୁଳିବାରେ ସଫଳ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଆମକୁ ପଚରାଯାଏ, “ତଥାପି ଆପଣ ଗରିବମାନଙ୍କୁ ରାସନ କାହିଁକି ଦେଉଛନ୍ତି?”
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ଯେଉଁମାନେ ଦାରିଦ୍ର୍ୟରୁ ବାହାରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ବାସ୍ତବତା ଜାଣନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ରୋଗୀ ସୁସ୍ଥ ହେବା ପରେ ଡାକ୍ତରଖାନାରୁ ଡିସଚାର୍ଜ ହୁଅନ୍ତି, ଡାକ୍ତର ପରାମର୍ଶ ଦିଅନ୍ତି, “ଘରକୁ ଯାଆନ୍ତୁ, ଆପଣଙ୍କର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଭଲ ଅଛି, ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର ସଫଳ ହୋଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଆସନ୍ତା ମାସ ପାଇଁ, ସତର୍କ ରୁହନ୍ତୁ, କିଛି ଜିନିଷରୁ ଦୂରେଇ ରୁହନ୍ତୁ ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଆପଣ ପୁନର୍ବାର ସମସ୍ୟାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବେ ନାହିଁ। ସେହିଭଳି, ଗରିବମାନଙ୍କୁ ସହାୟତା ପ୍ରଦାନ କରିବା ଜରୁରୀ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ପୁନର୍ବାର ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଭିତରକୁ ନ ଫେରିବେ। ସେଥିପାଇଁ ଆମେ ସେମାନଙ୍କୁ ମାଗଣାରେ ରାସନ ଯୋଗାଇ ଦେଉଛୁ। ଏହି ପ୍ରୟାସକୁ ପରିହାସ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, କାରଣ ଆମେ ସେମାନଙ୍କୁ ଦାରିଦ୍ର୍ୟରୁ ମୁକ୍ତ କରିଛୁ ଏବଂ ସେମାନେ ପୁନର୍ବାର ଏଥିରେ ପଡ଼ନ୍ତୁ ବୋଲି ଆମେ ଚାହୁଁନାହୁଁ। ଯେଉଁମାନେ ଏବେବି ଦାରିଦ୍ର୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ବାହାର କରିବା ଦିଗରେ ଆମକୁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ଆମ ଦେଶରେ ଗରିବଙ୍କ ନାମରେ ସ୍ଲୋଗାନ ଚାଲିଥିଲା। ଗରିବଙ୍କ ନାମରେ ହିଁ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକର ଜାତୀୟକରଣ କରାଯାଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ୨୦୧୪ ମସିହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଦେଶର ୫୦ କୋଟି ନାଗରିକ କେବେ ବ୍ୟାଙ୍କର ଦ୍ୱାର ମଧ୍ୟ ଦେଖି ନଥିଲେ।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ଗରିବଙ୍କ ପାଖରେ ବ୍ୟାଙ୍କରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାର ସୁବିଧା ମଧ୍ୟ ନଥିଲା; ଏହି ଅନ୍ୟାୟ ଆପଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଆଜି ୫୦ କୋଟି ଗରିବ ନାଗରିକଙ୍କ ପାଇଁ ବ୍ୟାଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟ ଖୋଲି ଆମେ ଗରିବଙ୍କ ପାଇଁ ବ୍ୟାଙ୍କର ଦ୍ୱାର ଖୋଲିଛୁ। କେବଳ ଏତିକି ନୁହେଁ, ଜଣେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କହୁଥିଲେ ଯେ ଯେତେବେଳେ ଦିଲ୍ଲୀରୁ ୧ ଟଙ୍କା ପଠାଯାଏ, ସେତେବେଳେ କେବଳ ୧୫ ପଇସା ପ୍ରାପକଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚେ। କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କେବେ ବି ସମାଧାନ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇ ନଥିଲା। ଆମେ ରାସ୍ତା ଦେଖାଇଲୁ, ଏବଂ ଆଜି ଯେତେବେଳେ ଦିଲ୍ଲୀରୁ ୧ ଟଙ୍କା ପଠାଯାଉଛି, ସମସ୍ତ ୧୦୦ ପଇସା ଗରିବଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟରେ ପହଞ୍ଚୁଛି। କାହିଁକି? କାରଣ ବ୍ୟାଙ୍କକୁ କିପରି ସଠିକ୍ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରାଯିବ, ତାହାର ସଠିକ୍ ଉପଯୋଗ କିପରି ହେବ, ତାହା ଆମେ ଦେଖାଇ ଦେଇଛୁ।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ଯେଉଁମାନଙ୍କୁ କେବେ କୌଣସି ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟି ବିନା ବ୍ୟାଙ୍କର ଦ୍ୱାର ମଧ୍ୟ ଯିବାକୁ ଦିଆଯାଉନଥିଲା, ଆଜି ଏହି ସରକାରଙ୍କ ଅଧୀନରେ, ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରତି ଆମର ପ୍ରତିବଦ୍ଧତା କାରଣରୁ, ସେମାନେ ବିନା କୌଣସି ବନ୍ଧକରେ ବ୍ୟାଙ୍କରୁ ଋଣ ନେଇପାରିବେ। ଏହି ଶକ୍ତି ଗରିବଙ୍କୁ ଆମେ ଦେଇଛୁ।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ଏହି କାରଣରୁ “ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଦୂରୀକରଣ” ସ୍ଲୋଗାନ କେବଳ ଏକ ସ୍ଲୋଗାନ ହୋଇଗଲା। ଆମର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଏବଂ ପ୍ରତିବଦ୍ଧତା ହେଉଛି ଗରିବଙ୍କୁ ଏହି କଷ୍ଟରୁ ମୁକ୍ତ କରିବା, ଏବଂ ଆମେ ଏହି ଲକ୍ଷ୍ୟ ଦିଗରେ ଦିନ ରାତି କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛୁ। ଯେଉଁମାନଙ୍କ କଥା କେହି ଶୁଣୁନାହାନ୍ତି, ମୋଦୀ ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣୁଛନ୍ତି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଯତ୍ନ ନେଉଛନ୍ତି।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ପ୍ରତିଦିନ ଆମର ‘ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗଜନ’ (ଭିନ୍ନକ୍ଷମ ନାଗରିକ) ମାନେ ସଂଘର୍ଷ କରୁଛନ୍ତି। ଏବେ କେବଳ ଆମର ‘ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗଜନ ” ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଅଧିକ ସୁଲଭ ଭିତ୍ତିଭୂମି ମିଳିଛି, ଯେଉଁଠି ସେମାନଙ୍କ ହୁଇଲଚେୟାର ଟ୍ରେନ୍ କମ୍ପାର୍ଟମେଣ୍ଟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଇପାରିବ। ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଇଥିଲା କାରଣ ଆମେ ସମାଜର ଅବହେଳିତ, ବଞ୍ଚିତ ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଗଭୀର ଭାବେ ଚିନ୍ତିତ ଥିଲୁ। ସେମାନଙ୍କ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ଆମର ଚିନ୍ତା ହିଁ ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନର କାରଣ ହୋଇଥିଲା।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ଆପଣ ମୋତେ ଭାଷା ଉପରେ ଯୁକ୍ତି କରିବା ଶିଖାଇଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ମୋ ‘ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗଜନ’ ଙ୍କ ପ୍ରତି ହୋଇଥିବା ଅନ୍ୟାୟ ବିଷୟରେ କ ‘ଣ? ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ସାଙ୍କେତିକ ଭାଷାର ବ୍ୟବସ୍ଥା, ବିଶେଷ କରି ଶ୍ରବଣ ଏବଂ ବାକଶକ୍ତିହୀନଙ୍କ ପାଇଁ! ଆସାମରେ ସାଙ୍କେତିକ ଭାଷାର ଗୋଟିଏ ସଂସ୍କରଣ, ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶରେ ଅନ୍ୟଟି ଏବଂ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ତୃତୀୟଟି ଶିକ୍ଷା ଦିଆଯାଉଥିଲା। ଆମର ‘ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗଜନ’ ନାଗରିକମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ଏକ ସାଧାରଣ ସାଙ୍କେତିକ ଭାଷା ରହିବା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା। ସ୍ୱାଧୀନତାର ସାତ ଦଶନ୍ଧି ପରେ ମଧ୍ୟ କେହି ଏହା ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିନଥିଲେ। ଆମେ ଏକ ଏକୀକୃତ ସାଙ୍କେତିକ ଭାଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପାଇଁ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛୁ, ଯାହା ବର୍ତ୍ତମାନ ମୋ ଦେଶର ସମସ୍ତ ‘ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗଜନ’ ଭାଇ ଓ ଭଉଣୀମାନଙ୍କୁ ସେବା ପ୍ରଦାନ କରୁଛି।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ଆମ ସମାଜର ଯାଯାବର ଏବଂ ଅର୍ଦ୍ଧ ଯାଯାବର ସମ୍ପ୍ରଦାୟଗୁଡ଼ିକୁ ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ଅଣଦେଖା କରାଯାଇଥିଲା। ଆମେ ସେମାନଙ୍କ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ଏକ କଲ୍ୟାଣ ବୋର୍ଡ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବାକୁ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛୁ, କାରଣ ଏହି ଲୋକଙ୍କ ଯତ୍ନ ନେବା ସମ୍ବିଧାନର ପ୍ରାଥମିକତା | ଆମେ ସେମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱୀକୃତି ଦେବା ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲୁ।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଡ଼ୋଶୀ, ଅଞ୍ଚଳ, ଫ୍ଲାଟ କିମ୍ବା ସମାଜର ରାସ୍ତାକଡ଼ ବିକ୍ରେତାମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତେ ଜାଣନ୍ତି । ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳେ, ରାସ୍ତାକଡ଼ ବିକ୍ରେତା ଆସି କଠିନ ପରିଶ୍ରମ କରନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନ ବଞ୍ଚାଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତି | ଏହି ଲୋକମାନେ ଦିନକୁ ୧୨ ଘଣ୍ଟା ଅକ୍ଳାନ୍ତ ପରିଶ୍ରମ କରନ୍ତି, ବେଳେବେଳେ ସେମାନଙ୍କ ଗାଡି ଭଡ଼ା ନେଇଥାନ୍ତି, ଅଧିକ ସୁଧରେ ଟଙ୍କା ଧାର ନେଇଥାନ୍ତି ଏବଂ ଏହା ସହିତ ସାମଗ୍ରୀ କିଣୁଥାନ୍ତି। ସନ୍ଧ୍ୟା ସୁଦ୍ଧା, ସେମାନଙ୍କୁ ଋଣ ରାଶି ପରିଶୋଧ କରିବାକୁ ପଡ଼େ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ପିଲାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଖଣ୍ଡ ରୁଟି କିଣିବାରେ ସକ୍ଷମ ହୁଅନ୍ତି । ଏହା ସେମାନଙ୍କର ଅବସ୍ଥା ଥିଲା। ଆମ ସରକାର ପିଏମ ସ୍ୱନିଧି ଯୋଜନା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ରାସ୍ତାକଡ଼ ବିକ୍ରେତାମାନେ ବିନା କୌଣସି ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟି ସହିତ ବ୍ୟାଙ୍କରୁ ଋଣ ପାଇପାରିବେ। ଫଳସ୍ୱରୂପ, ସେମାନେ ଏହି ଯୋଜନାର ତୃତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି, ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନ ସିଧାସଳଖ ବ୍ୟାଙ୍କରୁ ସର୍ବାଧିକ ଋଣ ଗ୍ରହଣ କରୁଛନ୍ତି, ଯାହା ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରତିଷ୍ଠା, ବିକାଶ ଏବଂ ସମ୍ପ୍ରସାରଣକୁ ବୃଦ୍ଧି କରୁଛି।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ଏହି ଦେଶରେ ଏପରି କେହି ନାହିଁ ଯାହାଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ସେବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ। ଶତାବ୍ଦୀ ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ସମାଜରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଥିଲା, କିନ୍ତୁ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ସମ୍ପ୍ରଦାୟକୁ କେବେ ବିଚାରକୁ ନିଆଯାଇନଥିଲା। ଆମେ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ସମ୍ପ୍ରଦାୟର କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ଏକ ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛୁ, ବ୍ୟାଙ୍କରୁ ଋଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଛୁ, ସେମାନଙ୍କୁ ନୂତନ ତାଲିମ ପ୍ରଦାନ କରିଛୁ, ସେମାନଙ୍କୁ ଆଧୁନିକ ଉପକରଣ ପ୍ରଦାନ କରିଛୁ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ନୂତନ ଡିଜାଇନ୍ ସୃଷ୍ଟି କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ମଜବୁତ କରିବା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇଛୁ।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
କିନ୍ନର ସମ୍ପ୍ରଦାୟ, ଯେଉଁମାନେ ସେମାନଙ୍କ ପରିବାର ଏବଂ ସମାଜ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ ହୋଇଥିଲେ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଯତ୍ନ ନେବାକୁ କେହି ନଥିଲେ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଆମ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱୀକୃତି ପାଇଛନ୍ତି। ଆମ ସରକାର ଅଧୀନରେ ଆମେ ସେମାନଙ୍କୁ ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନରେ ଅଧିକାର ପ୍ରଦାନ କରିଛୁ। ଆମେ ସେମାନଙ୍କର ଅଧିକାର ଏବଂ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ଆଇନଗତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏବଂ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛୁ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ସମ୍ମାନ ଏବଂ ସୁରକ୍ଷାର ଜୀବନଯାପନ କରିପାରିବେ।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ଆମେ ପ୍ରାୟତଃ ଆଦିବାସୀ (ଆଦିବାସୀ) ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ବିଷୟରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରୁ। ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଗୁଜରାଟର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ହେଲି, ମୋର ମନେ ଅଛି ଯେ ଗୁଜରାଟର ସମଗ୍ର ପୂର୍ବାଞ୍ଚଳ, ଗାଁଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଅମ୍ବା ଜୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଏକ ଆଦିବାସୀ ଅଞ୍ଚଳ ଥିଲା। ଯଦିଓ ଜଣେ କଂଗ୍ରେସ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ, ଯିଏ ନିଜେ ଜଣେ ଆଦିବାସୀ ଥିଲେ, ଏତେ ବର୍ଷ ଧରି ଶାସନ କରିଥିଲେ, ସମଗ୍ର ଅଞ୍ଚଳରେ ବିଜ୍ଞାନ ଧାରା ଥିବା ଗୋଟିଏ ବି ବିଦ୍ୟାଳୟ ନଥିଲା। ମୁଁ ଆସିବା ପୂର୍ବରୁ, ଗୋଟିଏ ବି ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ବିଜ୍ଞାନ ଧାରା ନଥିଲା। ଯଦି ବିଜ୍ଞାନ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ଥିବା କୌଣସି ବିଦ୍ୟାଳୟ ନାହିଁ, ଆପଣ ଯେତେ ସଂରକ୍ଷଣ ବିଷୟରେ କଥା ହୁଅନ୍ତୁ ନା କାହିଁକି, ସେହି ପିଲାମାନେ ଇଞ୍ଜିନିୟର କିମ୍ବା ଡାକ୍ତର କିପରି ହୋଇପାରିବେ? ମୁଁ ସେହି ଅଞ୍ଚଳରେ କାମ କରୁଥିଲି, ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନ ସେଠାରେ ବିଜ୍ଞାନ ଧାରା ଥିବା ବିଦ୍ୟାଳୟ ଅଛି, ଏବଂ ଏପରିକି ସେଠାରେ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟମାନ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଇଛି। ରାଜନୀତି ବିଷୟରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରିବା ସହଜ, କିନ୍ତୁ ସମ୍ବିଧାନ ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ ନକରିବା ହେଉଛି ସେହିମାନଙ୍କର ଫଳାଫଳ ଯାହାର ଏକମାତ୍ର ସ୍ୱାର୍ଥ ହେଉଛି କ୍ଷମତାରେ। ଆଦିବାସୀ ସମ୍ପ୍ରଦାୟରେ, ଆମେ ସର୍ବାଧିକ ପଛୁଆ ବର୍ଗଙ୍କୁ ଚିହ୍ନଟ କରି ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛୁ, ଏବଂ ମୁଁ ଆମ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ ପାଇଁ କୃତଜ୍ଞ। ଏଥିରୁ ପିଏମ ଜନମନ ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥିଲା, ଯାହା ଆଦିବାସୀ ଏବଂ ପଛୁଆ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର କ୍ଷୁଦ୍ର ଏବଂ ବଞ୍ଚିତ ଗୋଷ୍ଠୀ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇଥାଏ, ଯେଉଁମାନଙ୍କୁ ଅନ୍ୟମାନେ ଅଣଦେଖା କରୁଥିଲେ। ଯଦିଓ ସେମାନଙ୍କର ସଂଖ୍ୟା କମ୍ ଏବଂ ରାଜନୀତି ପ୍ରାୟତଃ ସେମାନଙ୍କୁ ଅଣଦେଖା କରେ, ମୋଦୀ ସେମାନଙ୍କ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚିଲେ ଏବଂ ପିଏମ ଜନମନ ଯୋଜନା ମାଧ୍ୟମରେ ସେମାନଙ୍କର ବିକାଶ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିଥିଲେ।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ଯେପରି ସମ୍ପ୍ରଦାୟଗୁଡ଼ିକର ବିକାଶ ସନ୍ତୁଳିତ ହେବା ଉଚିତ, ସେହିପରି ସମ୍ବିଧାନ ସର୍ବାଧିକ ପଛୁଆ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସୁଯୋଗ ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ ଏବଂ ସେହି ଅନୁଯାୟୀ ଦାୟିତ୍ୱ ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ। ସେହିଭଳି, କୌଣସି ଭୌଗୋଳିକ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ପଛରେ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଅତୀତରେ ଆମ ଦେଶ କ’ଣ କରିଥିଲା? ୬୦ ବର୍ଷ ଧରି, ୧୦୦ଟି ଜିଲ୍ଲାକୁ ପଛୁଆ ବୋଲି ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇଥିଲା, ଏବଂ “ପଛୁଆ ଜିଲ୍ଲା” ର ଏହି ଲେବଲ୍ ଏତେ କଳଙ୍କିତ ହୋଇଗଲା ଯେ ଯେତେବେଳେ ବି କୌଣସି ବଦଳି ହେଲା, ଏହାକୁ “ଦଣ୍ଡ ନିଯୁକ୍ତି” ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା । କୌଣସି ଦାୟିତ୍ୱବାନ ଅଧିକାରୀ ସେଠାକୁ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁନଥିଲେ। ଆମେ ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିଦୃଶ୍ୟକୁ ବଦଳାଇ ଦେଇଛୁ। ଆମେ “ଆକାଂକ୍ଷୀ ଜିଲ୍ଲା” ର ଧାରଣା ଉପସ୍ଥାପନ କରିଛୁ ଏବଂ ୪୦ଟି ମାନଦଣ୍ଡ ଆଧାରରେ ନିୟମିତ ଭାବେ ଅନଲାଇନରେ ଏହାର ତଦାରଖ କରୁଛୁ। ଆଜି, ଏହି ଆକାଂକ୍ଷୀ ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଅନେକ ନିଜ ନିଜ ରାଜ୍ୟରେ ଉନ୍ନତ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରୁଥିବା ଜିଲ୍ଲା ସ୍ତରରେ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି, ଏବଂ କେତେକ ଜାତୀୟ ହାର ସହ ମଧ୍ୟ ମେଳ ଖାଉଛନ୍ତି। କୌଣସି ଭୌଗୋଳିକ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ପଛରେ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ବର୍ତ୍ତମାନ, ଆମେ ୫୦୦ଟି ବ୍ଲକକୁ “ଆକାଂକ୍ଷୀ ବ୍ଲକ” ଭାବେ ନାମିତ କରି ଏବଂ ବିଶେଷ କରି ସେଗୁଡ଼ିକର ବିକାଶ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ସେଗୁଡ଼ିକର ଉନ୍ନତିକରଣ ଦିଗରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛୁ।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ଯେଉଁମାନେ ଭବ୍ୟ କାହାଣୀ କହୁଛନ୍ତି, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି-୧୯୪୭ ମସିହା ପରେ କ’ଣ କେବଳ ଆଦିବାସୀ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଏହି ଦେଶରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ? ରାମ ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସମୟ କ’ଣ ଆଦିବାସୀ ସମାଜରୁ ବଞ୍ଚିତ ଥିଲା? ଆଦିବାସୀ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ, ଯାହାକୁ ଆମେ “ଆଦିପୁରୁଷ” ବୋଲି କହିଥାଉ, ସର୍ବଦା ବିଦ୍ୟମାନ ରହିଛି। ତଥାପି, ସ୍ୱାଧୀନତାର ଅନେକ ଦଶନ୍ଧି ପରେ ମଧ୍ୟ, ଏତେ ବଡ଼ ଆଦିବାସୀ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଏକ ପୃଥକ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ମଧ୍ୟ ନଥିଲା। ଅଟଳ ବିହାରୀ ବାଜପେୟୀଙ୍କ ସରକାର କ୍ଷମତାକୁ ଆସିବା ପରେ ହିଁ ଆଦିବାସୀ ବ୍ୟାପାର ପାଇଁ ଏକ ପୃଥକ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଗଠନ କରାଯାଇଥିଲା। ଆଦିବାସୀ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ବିକାଶ ଏବଂ ସମ୍ପ୍ରସାରଣ ପାଇଁ ଏକ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ ବଜେଟ୍ ଆବଣ୍ଟନ କରାଯାଇଥିଲା।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ଆମର ମତ୍ସ୍ୟଜୀବୀ ସମାଜ, ମାଛିଭାରା ସମ୍ପ୍ରଦାୟ, ନିକଟରେ ଆବିର୍ଭାବ ହୋଇଛି କି? ସେମାନଙ୍କର ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ଆପଣ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିନାହାନ୍ତି କି? ମତ୍ସ୍ୟଜୀବୀ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ, ଆମ ସରକାର ପ୍ରଥମେ ଏକ ପୃଥକ ମତ୍ସ୍ୟଚାଷ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ। ଆମେ ସେମାନଙ୍କର ବିକାଶ ପାଇଁ ଏକ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ ବଜେଟ୍ ଆବଣ୍ଟନ କରିଛୁ ଏବଂ ଏହି ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଚିନ୍ତାଧାରାକୁ ମଧ୍ୟ ସମାଧାନ କରିଛୁ।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ଆମ ଦେଶର କ୍ଷୁଦ୍ର ଚାଷୀମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଦିଗ ଭାବେ ସମବାୟ ସମିତି ଉପରେ ଅତ୍ୟଧିକ ନିର୍ଭର କରିଥାନ୍ତି। କ୍ଷୁଦ୍ର ଚାଷୀମାନଙ୍କୁ ସଶକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ, ଆମେ ସମବାୟ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା, ଏହାକୁ ଅଧିକ ସକ୍ଷମ ଏବଂ ସୁଦୃଢ଼ କରିବାର ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ବୁଝିଛୁ। କ୍ଷୁଦ୍ର ଚାଷୀମାନଙ୍କ କଲ୍ୟାଣକୁ ଆମ ହୃଦୟରେ ରଖି ଆମେ ଏକ ପୃଥକ ସମବାୟ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଗଠନ କରିଛୁ। ଏହା ଆହ୍ୱାନର ମୁକାବିଲା ପାଇଁ ଆମର ଆଭିମୁଖ୍ୟକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ। ସେହିଭଳି, ଆମେ ସ୍ୱୀକାର କରୁଛୁ ଯେ ଆମ ଦେଶର ଯୁବକମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ଆମର ଶକ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ଏକ ସକ୍ଷମ କାର୍ଯ୍ୟବଳ ନିର୍ମାଣ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରୟାସ କରୁଛି, ଜନସାଂଖିକୀୟ ଲାଭାଂଶ ଏକ ବଡ଼ ସୁଯୋଗ ପ୍ରଦାନ କରୁଛି। ଆମର ଯୁବକମାନଙ୍କୁ ବୈଶ୍ୱିକ କାର୍ଯ୍ୟବଳ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ପାଇଁ, ଆମେ ଏକ ପୃଥକ ଦକ୍ଷତା ବିକାଶ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଛୁ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଆମର ଯୁବ ନାଗରିକମାନେ ବୈଶ୍ୱିକ ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଯାୟୀ ଦକ୍ଷତା ହାସଲ କରିପାରିବେ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ବୈଶ୍ୱିକ ମଞ୍ଚରେ ଉନ୍ନତି କରିପାରିବେ।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
କେହି ଆମ ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବାଞ୍ଚଳର ଯତ୍ନ ନେଲେ ନାହିଁ କାରଣ ଏହାର ଭୋଟ୍ କମ୍ କିମ୍ବା କମ୍ ଆସନ ଅଛି। ଅଟଳଜୀଙ୍କ ସରକାର ହିଁ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବାଂଚଳର କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ଏକ ସମର୍ପିତ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ। ଆଜି ଆମେ ସେହି ପ୍ରୟାସର ପରିଣାମ ଦେଖୁଛୁ, କାରଣ ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବାଞ୍ଚଳରେ ବିକାଶର ନୂତନ ମାର୍ଗମାନ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଛି। ଫଳସ୍ୱରୂପ, ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ରେଳପଥ, ସଡ଼କ, ବନ୍ଦର ଏବଂ ବିମାନ ବନ୍ଦରର ବିକାଶ ଏବଂ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଅଗ୍ରଗତି ହେଉଛି।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ଆଜି ମଧ୍ୟ, ବିକଶିତ ଦେଶ ସମେତ ବିଶ୍ୱର ଅନେକ ଦେଶ ଭୂମି ରେକର୍ଡ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଆହ୍ୱାନର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛନ୍ତି। ଆମ ଗ୍ରାମରେ, ଜଣେ ସାଧାରଣ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଖରେ ପ୍ରାୟତଃ ତାଙ୍କ ଜମି କିମ୍ବା ଘର ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ମାଲିକାନା କାଗଜପତ୍ର ନଥାଏ। ଫଳସ୍ୱରୂପ, ସେମାନେ ବ୍ୟାଙ୍କରୁ ଋଣ ପାଇବା କିମ୍ବା ଯଦି ସେମାନେ ଚାଲିଯାଆନ୍ତି ତେବେ ସେମାନଙ୍କ ସମ୍ପତ୍ତିକୁ ଜବରଦଖଲରୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଭଳି ସମସ୍ୟାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୁଅନ୍ତି। ଏହାର ସମାଧାନ ପାଇଁ ଆମେ ସ୍ୱାମିତ୍ୱ ଯୋଜନା ଆରମ୍ଭ କରିଛୁ। ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ମାଧ୍ୟମରେ, ଆମେ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ଅବହେଳିତ ଏବଂ ଅବହେଳିତ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ମାଲିକାନା ଦସ୍ତାବିଜ ପ୍ରଦାନ କରୁଛୁ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କୁ ଆଇନଗତ ମାଲିକାନା ଅଧିକାର ପ୍ରଦାନ କରାଯାଉଛି। ଏହି ସ୍ୱାମିତ୍ୱ ଯୋଜନା ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦକ୍ଷେପ ବୋଲି ପ୍ରମାଣିତ ହେଉଛି ଏବଂ ଏହିପରି ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷଙ୍କ ସଶକ୍ତିକରଣକୁ ନୂତନ ଦିଗ ପ୍ରଦାନ କରୁଛି।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ବିଗତ ୧୦ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସ କାରଣରୁ, ଆମେ ଗରିବଙ୍କୁ ସଶକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଅକ୍ଳାନ୍ତ ପରିଶ୍ରମ କରିଛୁ। ଆମେ ସୁବିଧାବଞ୍ଚିତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସର ଏକ ନୂତନ ଭାବନା ସୃଷ୍ଟି କରିଛୁ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ସଠିକ୍ ଦିଗରେ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ କରିଛୁ। ଫଳସ୍ୱରୂପ, ଏତେ କମ୍ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ, ମୋର ୨୫ କୋଟି ଦେଶବାସୀ ଦାରିଦ୍ର୍ୟରୁ ସଫଳତାର ସହ ମୁକୁଳି ପାରିଛନ୍ତି। ଏହି ସଫଳତା ପାଇଁ ଆମେ ଗର୍ବିତ ଏବଂ ସମ୍ବିଧାନ ନିର୍ମାତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ମୁଁ ମୁଣ୍ଡ ନୁଆଁଇ ସମ୍ମାନ ଜଣାଉଛି। ସମ୍ବିଧାନର ମାର୍ଗଦର୍ଶନରେ ଆମେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ହାତକୁ ନେଇଛୁ ଏବଂ ମୁଁ ଏହି ମିଶନକୁ ଜାରି ରଖିବାକୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତିବଦ୍ଧ।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ଯେତେବେଳେ ଆମେ “ସବକା ସାଥ୍, ସବକା ବିକାଶ” ବିଷୟରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରୁ, ଏହା କେବଳ ଏକ ସ୍ଲୋଗାନ ନୁହେଁ; ଏହା ଆମର ବିଶ୍ୱାସର ନିବନ୍ଧ । ସେଥିପାଇଁ ଆମେ ବିନା କୌଣସି ଭେଦଭାବରେ ସରକାରୀ ଯୋଜନାଗୁଡ଼ିକୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବା ଦିଗରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛୁ, କାରଣ ସମ୍ବିଧାନ ପକ୍ଷପାତକୁ ଅନୁମତି ଦିଏ ନାହିଁ। ଆମେ ପ୍ରଶାସନରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣତାର ବିଚାରକୁ ଗ୍ରହଣ କରିଛୁ, ଏହା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିଛୁ ଯେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୋଜନାର ଲାଭ ଯୋଗ୍ୟ ହିତାଧିକାରୀଙ୍କ ୧୦୦% ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିବ। ଯଦି ପ୍ରକୃତ ଧର୍ମନିରପେକ୍ଷତା ରହିଛି, ତେବେ ଏହା ଏହି ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଭିମୁଖ୍ୟରେ ରହିଛି। ଯଦି ପ୍ରକୃତ ସାମାଜିକ ନ୍ୟାୟ ଅଛି, ତେବେ ଏହା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ ଯେ ସମସ୍ତେ ବିନା ଭେଦଭାବରେ ସେମାନଙ୍କର ସଠିକ୍ ଅଂଶ ପାଇବେ। ଏହି ଭାବନା ସହିତ ଆମେ ବଞ୍ଚିଛୁ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛୁ-ପ୍ରକୃତ ଧର୍ମନିରପେକ୍ଷତା ଏବଂ ପ୍ରକୃତ ସାମାଜିକ ନ୍ୟାୟ ପାଇଁ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ଆମ ସମ୍ବିଧାନର ଅନ୍ୟ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବନା ହେଉଛି ଆମ ଦେଶକୁ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ ଏବଂ ଆଗକୁ ନେବାର ଦକ୍ଷତା। ରାଜନୀତି ପ୍ରାୟତଃ ଦେଶର ଦିଗକୁ ରୂପ ଦେବା ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରେରକ ଶକ୍ତି ଭାବରେ କେନ୍ଦ୍ରରେ ରହିଥାଏ | ଆଗାମୀ ଦଶନ୍ଧିରେ ଆମ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଗତିପଥ ଏବଂ ଆମ ରାଜନୀତିର ଭବିଷ୍ୟତ ଗତିପଥ କ’ଣ ହେବା ଉଚିତ ସେ ବିଷୟରେ ଆଜି ଆମକୁ ଚିନ୍ତା କରିବା ଏବଂ ବିଚାର କରିବା ଆବଶ୍ୟକ।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
କେତେକ ରାଜନୈତିକ ଦଳ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ଏବଂ କ୍ଷମତାର ତୃଷ୍ଣାରେ ପରିଚାଳିତ ହୋଇ ଏପରି ଏକ ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି ଯେଉଁଠାରେ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ପ୍ରକୃତ ଭାବନା ଛାୟାବୃତ ହୋଇଛି। ମୁଁ ସମସ୍ତ ରାଜନୈତିକ ଦଳକୁ ଗୋଟିଏ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିବାକୁ ଚାହେଁ-ପାରିବାରିକ ବଂଶ ନିର୍ବିଶେଷରେ, ସକ୍ଷମ ନେତୃତ୍ୱକୁ ଏହି ଦେଶରେ ଉଚିତ ସୁଯୋଗ ମିଳିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ କି? ଯେଉଁମାନେ ରାଜନୈତିକ ପରିବାରରୁ ଆସୁନାହାନ୍ତି ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ରାଜନୀତିର ଦ୍ୱାର ବନ୍ଦ ରହିବା ଉଚିତ କି? ପରିବାର କୈନ୍ଦ୍ରିକ ରାଜନୀତି ଭାରତୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଭାବନାକୁ ବିଶେଷ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଇ ନାହିଁ କି? ଭାରତୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ରକୁ ବଂଶବାଦ ରାଜନୀତିର କବଳରୁ ମୁକ୍ତ କରିବା ଆମର ସାମ୍ବିଧାନିକ ଦାୟିତ୍ୱ ନୁହେଁ କି? ପରିବାର କୈନ୍ଦ୍ରିକ ରାଜନୀତି କେବଳ ଗୋଟିଏ ପରିବାର ଉପରେ ପର୍ଯ୍ୟବେସିତ-ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ନୀତି ସେମାନଙ୍କ ସ୍ୱାର୍ଥ ସାଧନ କରିଥାଏ। ଗଣତନ୍ତ୍ରକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ଏବଂ ପ୍ରତିଭାବାନ ତଥା ସକ୍ଷମ ଯୁବକମାନଙ୍କ ଅଂଶଗ୍ରହଣକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ, ରାଜନୈତିକ ଦଳଗୁଡ଼ିକ କୌଣସି ରାଜନୈତିକ ବଂଶାନୁକ୍ରମ ନଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ପଦବୀରେ ସ୍ୱାଗତ କରିବା ପାଇଁ ସୁଚିନ୍ତିତ ପ୍ରୟାସ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଲାଲକିଲ୍ଲାରୁ ମୁଁ ବାରମ୍ବାର ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଛି, ଏବଂ ମୁଁ ଏହା ଜାରି ରଖିବି। ମୋର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ୧୦୦,୦୦୦ ଯୁବକମାନଙ୍କୁ ରାଜନୈତିକ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆଣିବା-ଯେଉଁମାନଙ୍କର କୌଣସି ରାଜନୈତିକ ପାରିବାରିକ ପୃଷ୍ଠଭୂମି ନାହିଁ। ଦେଶକୁ ଏକ ସତେଜ ବାୟୁ, ଏକ ନୂତନ ଶକ୍ତି ଏବଂ ଦେଶକୁ ଆଗକୁ ନେବା ପାଇଁ ନୂତନ ସଂକଳ୍ପ ଏବଂ ସ୍ୱପ୍ନ ଥିବା ଯୁବକମାନଙ୍କର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି। ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଆମ ସମ୍ବିଧାନର ୭୫ ବର୍ଷ ପାଳନ କରୁଛୁ, ଆସନ୍ତୁ ଏହି ଦିଗରେ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ଭାବରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ମୋର ମନେ ଅଛି ଯେ ଥରେ ଲାଲକିଲ୍ଲାରୁ ମୁଁ ଆମ ସମ୍ବିଧାନରେ ନିହିତ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବିଷୟରେ କହିଥିଲି, ଏବଂ ଏହା ଦେଖି ମୁଁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଥିଲି ଯେ କର୍ତ୍ତବ୍ୟର ଧାରଣାକୁ ମଧ୍ୟ କିଛି ଲୋକ ଉପହାସ କରିଥିଲେ। ଏହି ଦୁନିଆରେ କେହି ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଳନ କରିବାର ଚିନ୍ତାଧାରାରେ ତ୍ରୁଟି ଖୋଜୁଥିବା କଳ୍ପନା କରିବା କଷ୍ଟକର | ତଥାପି, ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ଏପରି କିଛି ଲୋକ ଅଛନ୍ତି ଯେଉଁମାନେ ଏହି ମୌଳିକ ନୀତିକୁ ମଧ୍ୟ ପରିହାସ କରନ୍ତି | ଆମ ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାଗରିକଙ୍କ ଅଧିକାରକୁ ରେଖାଙ୍କିତ କରିଛି, କିନ୍ତୁ ଏହା ଆମ କର୍ତ୍ତବ୍ୟକୁ ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଆଶା କରେ | ଆମ ସଭ୍ୟତାର ସାର ହେଉଛି ଧର୍ମ, ଆମର ଦାୟିତ୍ୱ ଏବଂ ଆମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟବୋଧ। ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ଥରେ କହିଥିଲେ-ଏବଂ ମୁଁ ଉଦ୍ଧୃତ କରୁଛି-“ମୁଁ ମୋର ଅଶିକ୍ଷିତ କିନ୍ତୁ ଜ୍ଞାନୀ ମାଆଙ୍କଠାରୁ ଶିଖିଥିଲି ଯେ କର୍ତ୍ତବ୍ୟର ବିଶ୍ୱସ୍ତ ନିର୍ବାହରୁ ଅଧିକାର ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବରେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ।” ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ଏହା କହିଥିଲେ। ଗାନ୍ଧୀଜୀଙ୍କ ବାର୍ତ୍ତାକୁ ଆଧାର କରି, ମୁଁ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବିଶ୍ୱାସ କରେ ଯେ ଯଦି ଆମେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟରେ ଆମର ମୌଳିକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଳନ କରିବା, ତେବେ ଦେଶକୁ ‘ବିକଶିତ ଭାରତ’ ରେ ପରିଣତ କରିବାରେ ଆମକୁ କେହି ଅଟକାଇ ପାରିବେ ନାହିଁ। ଯେହେତୁ ଆମେ ଆମ ସମ୍ବିଧାନର ୭୫ ବର୍ଷ ପାଳନ କରୁଛୁ, ଏହି ମାଇଲଖୁଣ୍ଟ ଆମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପ୍ରତି ଆମର ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତତାକୁ ମଜବୁତ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ନୂତନ ଆହ୍ୱାନ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁ। ଏହା ସମୟର ଆବଶ୍ୟକତା।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ସମ୍ବିଧାନର ଭାବନା ଦ୍ୱାରା ଅନୁପ୍ରାଣିତ ହୋଇ, ମୁଁ ଭାରତର ଭବିଷ୍ୟତ ପାଇଁ ଏହି ସମ୍ମାନିତ ସଦନ ସମ୍ମୁଖରେ ୧୧ଟି ସଂକଳ୍ପ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛିଃ
୧. ପ୍ରଥମ ସଂକଳ୍ପ: ନାଗରିକ ହୁଅନ୍ତୁ କିମ୍ବା ସରକାର, ସମସ୍ତେ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ ।
୨. ଦ୍ୱିତୀୟ ସଂକଳ୍ପ: ‘ସବକା ସାଥ, ସବକା ବିକାଶ “ସୁନିଶ୍ଚିତ କରି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଞ୍ଚଳ ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ବିକାଶରୁ ଉପକୃତ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ ।
୩. ତୃତୀୟ ସଂକଳ୍ପଃ ଦୁର୍ନୀତି ପ୍ରତି ଶୂନ୍ୟ ସହନଶୀଳତା ରହିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଦୁର୍ନୀତିଗ୍ରସ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କର କୌଣସି ସାମାଜିକ ସ୍ୱୀକୃତି ରହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ ।
୪. ଚତୁର୍ଥ ସଂକଳ୍ପ: ଦେଶର ନାଗରିକମାନେ ଦେଶର ଆଇନ, ନିୟମ ଏବଂ ପରମ୍ପରାକୁ ପାଳନ କରି ଗର୍ବ ଅନୁଭବ କରିବା ଉଚିତ୍ ।
୫ ପଞ୍ଚମ ସଂକଳ୍ପ: ଆମେ ଦାସତ୍ୱର ମାନସିକତାରୁ ମୁକ୍ତ ହେବା ଉଚିତ ଏବଂ ଆମର ଐତିହ୍ୟ ଉପରେ ଗର୍ବ କରିବା ଉଚିତ ।
୬ ଷଷ୍ଠ ସଂକଳ୍ପ : ଦେଶର ରାଜନୀତି ବଂଶବାଦ ଶାସନରୁ ମୁକ୍ତ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ ।
୭. ସପ୍ତମ ସଂକଳ୍ପଃ ସମ୍ବିଧାନକୁ ସମ୍ମାନ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ ଏବଂ ଏହାକୁ ରାଜନୈତିକ ଲାଭ ପାଇଁ ଏକ ଉପକରଣ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ ।
୮. ଅଷ୍ଟମ ସଂକଳ୍ପ: ସମ୍ବିଧାନର ଭାବନାକୁ ବଜାୟ ରଖି, ସଂରକ୍ଷଣ ପାଉଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଅଧିକାର ଛଡ଼ାଇ ନିଆଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଏବଂ ଧର୍ମ ଆଧାରରେ ସଂରକ୍ଷଣ ସୃଷ୍ଟି କରିବାର ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସ ବନ୍ଦ କରାଯିବା ଉଚିତ ।
୯. ନବମ ସଂକଳ୍ପ: ମହିଳା ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ବିକାଶରେ ଭାରତ ଏକ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଉଦାହରଣ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ ।
୧୦. ଦଶମ ସଂକଳ୍ପ: ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ବିକାଶ ଦ୍ୱାରା ରାଷ୍ଟ୍ରର ବିକାଶ ହେବା ଉଚିତ ଏହା ଆମର ପ୍ରଗତିର ମନ୍ତ୍ର ହେବା ଉଚିତ ।
୧୧. ଏକାଦଶ ସଂକଳ୍ପ: ‘ଏକ ଭାରତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାରତଁ ର ଲକ୍ଷ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ରହିବ ।
ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମହୋଦୟ,
ଏହି ସଂକଳ୍ପ ସହିତ, ଯଦି ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା, ତେବେ ସମ୍ବିଧାନର ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଭାବନା, ‘ଆମେ ଜନତା’, ଏବଂ’ ସବକା ପ୍ରୟାସ” (ସାମୂହିକ ପ୍ରୟାସ) ଆମକୁ ‘ବିକଶିତ ଭାରତ’ ର ସ୍ୱପ୍ନ ଆଡ଼କୁ ନେଇଯିବ। ଏହି ସ୍ୱପ୍ନକୁ ଏହି ସଦନରେ ଥିବା ସମସ୍ତେ, ଏବଂ ଦେଶର ୧୪୦ କୋଟି ନାଗରିକ ମଧ୍ୟ ଅଂଶୀଦାର କରିବା ଉଚିତ। ଯେତେବେଳେ ଦେଶ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ ନେଇ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବ, ସେତେବେଳେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଏହାର ଆଶାନୁରୂପ ଫଳ ମିଳିବ। ଆମ ଦେଶର ୧୪୦ କୋଟି ନାଗରିକଙ୍କ ପାଇଁ, ସେମାନଙ୍କ ଶକ୍ତି ପାଇଁ, ‘ଯୁବ ଶକ୍ତି‘ (ଯୁବ ଶକ୍ତି) ପାଇଁ, ଏବଂ’ ନାରୀ ଶକ୍ତି” (ମହିଳା ଶକ୍ତି) ପାଇଁ ମୋର ଅସୀମ ସମ୍ମାନ ରହିଛି। ସେଥିପାଇଁ ମୁଁ କହୁଛି ଯେ ୨୦୪୭ ମସିହାରେ ଯେତେବେଳେ ଦେଶ ସ୍ୱାଧୀନତାର ୧୦୦ ବର୍ଷ ପାଳନ କରିବ, ସେତେବେଳେ ଏହାକୁ ‘ବିକଶିତ ଭାରତ’ ଭାବେ ପାଳନ କରାଯିବ। ଏହି ସଂକଳ୍ପ ସହିତ, ଆସନ୍ତୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା। ଏହି ମହାନ ଏବଂ ପବିତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇବା ପାଇଁ ମୁଁ ପୁଣିଥରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଜଣାଉଛି। ସମୟ ବୃଦ୍ଧି କରିଥିବାରୁ ମୁଁ ମାନ୍ୟବର ବାଚସ୍ପତିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ହୃଦୟରୁ କୃତଜ୍ଞତା ଜଣାଉଛି, ଏବଂ ମୁଁ ଆପଣ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଧନ୍ୟବାଦ ଜଣାଉଛି।
ଆପଣଙ୍କୁ ବହୁତ ବହୁତ ଧନ୍ୟବାଦ।
HS
Speaking in the Lok Sabha.https://t.co/iSrP6pOV2p
— Narendra Modi (@narendramodi) December 14, 2024
India is the Mother of Democracy. pic.twitter.com/LwGrMBw8d8
— PMO India (@PMOIndia) December 14, 2024
हमारा संविधान भारत की एकता का आधार है। pic.twitter.com/BexBouiw9m
— PMO India (@PMOIndia) December 14, 2024
2014 में जब एनडीए को सरकार बनाने का मौका मिला तो लोकतंत्र और संविधान को मजबूती मिली। pic.twitter.com/g6N0PvOgq0
— PMO India (@PMOIndia) December 14, 2024
गरीबों को मुश्किलों से मुक्ति मिले, यह हमारा बहुत बड़ा मिशन और संकल्प है। pic.twitter.com/bTIuENWnVB
— PMO India (@PMOIndia) December 14, 2024
अगर हम अपने मौलिक कर्तव्यों का पालन करें, तो कोई भी हमें विकसित भारत बनाने से नहीं रोक सकता। pic.twitter.com/j1hl7QfwJk
— PMO India (@PMOIndia) December 14, 2024
आज हमारी माताओं-बहनों और बेटियों का योगदान हर क्षेत्र में देश को गौरव दिला रहा है, तो इसके पीछे हमारे संविधान की बड़ी प्रेरणा है। pic.twitter.com/seWpemuZ7n
— Narendra Modi (@narendramodi) December 14, 2024
हमारा संविधान हमारी एकता का आधार है, जो विकसित भारत के संकल्प की सिद्धि के लिए देश की सबसे बड़ी आवश्यकता है। pic.twitter.com/lz4Cp7FTAC
— Narendra Modi (@narendramodi) December 14, 2024
जब संविधान के 25 वर्ष पूरे हुए थे, तब आपातकाल लाकर कांग्रेस ने संविधान और लोकतंत्र का गला घोंट दिया था। उसके माथे पर लगा ये पाप कभी धुलने वाला नहीं है। pic.twitter.com/PCvKXN4NX0
— Narendra Modi (@narendramodi) December 14, 2024
कांग्रेस की हर पीढ़ी ने संविधान का अपमान किया है, जिसके एक नहीं अनेक उदाहरण हैं… pic.twitter.com/2DBtsPJxzA
— Narendra Modi (@narendramodi) December 14, 2024
कांग्रेस ने सत्ता-सुख और अपने वोट बैंक को खुश करने के लिए धर्म के आधार पर आरक्षण का जो नया खेल खेला है, वो संविधान के खिलाफ एक बड़ी साजिश है। pic.twitter.com/eYB00an4sV
— Narendra Modi (@narendramodi) December 14, 2024
संविधान निर्माताओं की भावनाओं को ध्यान में रखते हुए हम पूरी ताकत के साथ सेक्युलर सिविल कोड के लिए निरंतर प्रयास कर रहे हैं। pic.twitter.com/v5MiooA4O8
— Narendra Modi (@narendramodi) December 14, 2024
2014 में एनडीए की सरकार बनने के बाद हमारे लोकतंत्र और संविधान को नई मजबूती मिली है। pic.twitter.com/GsxRMUrcwZ
— Narendra Modi (@narendramodi) December 15, 2024
‘गरीबी हटाओ’ हिंदुस्तान का सबसे बड़ा जुमला रहा है, जिसे कांग्रेस की चार-चार पीढ़ियों ने चलाया है। pic.twitter.com/KE5kdtzT13
— Narendra Modi (@narendramodi) December 15, 2024
संविधान की भावना से प्रेरित हमारे ये 11 संकल्प… pic.twitter.com/esuhYJACXD
— Narendra Modi (@narendramodi) December 15, 2024