ପିଏମଇଣ୍ଡିଆ

କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ସମ୍ମାନନୀୟ ବରିଷ୍ଠ ନେତା ଶ୍ରୀ ଶରଦ ପାୱାର ଜୀ, ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଲୋକପ୍ରିୟ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ଦେବେନ୍ଦ୍ର ଫଡନାଭିସ ଜୀ, ଅଖିଳ ଭାରତୀୟ ମରାଠୀ ସାହିତ୍ୟ ସମ୍ମିଳନୀର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଡ. ତାରା ଭାୱଲକର ଜୀ, ପୂର୍ବତନ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡ. ରବୀନ୍ଦ୍ର ଶୋଭନେ ଜୀ, ସମସ୍ତ ସମ୍ମାନିତ ସଦସ୍ୟଗଣ, ମରାଠୀ ଭାଷାର ବିଦ୍ୱାନଗଣ, ଏବଂ ଏଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ସମସ୍ତ ଭାଇ ଓ ଭଉଣୀମାନେ।

ଏବେ, ଡକ୍ଟର ତାରା ଜୀ ତାଙ୍କ ଭାଷଣ ଶେଷ କଲେ, ଏବଂ ମୁଁ ଅସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ “ଥର୍ଚନ” କହିଲି। ସେ ମୋତେ ଗୁଜରାଟୀ ଭାଷାରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, ଏବଂ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଗୁଜରାଟୀ ଜାଣେ। ଦେଶର ଆର୍ଥିକ ରାଜଧାନୀ ରାଜ୍ୟରୁ ଜାତୀୟ ରାଜଧାନୀକୁ ଆସିଥିବା ସମସ୍ତ ମରାଠୀ ସରସ୍ୱତ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା।

ଆଜି ଦିଲ୍ଲୀ ମାଟିରେ ମରାଠୀ ଭାଷାକୁ ସମର୍ପିତ ଏହି ସମ୍ମାନଜନକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ଆୟୋଜନ କରାଯାଉଛି। ଅଖିଳ ଭାରତୀୟ ମରାଠୀ ସାହିତ୍ୟ ସମ୍ମିଳନୀ କେବଳ ଗୋଟିଏ ଭାଷା କିମ୍ବା ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ। ମରାଠୀ ସାହିତ୍ୟ ଉପରେ ଏହି ସମ୍ମିଳନୀରେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମର ସାରମର୍ମ ସହିତ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ଏବଂ ରାଷ୍ଟ୍ରର ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟ ମଧ୍ୟ ରହିଛି। ଜ୍ଞାନେଶ୍ୱର ଏବଂ ତୁକାରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ ମରାଠୀ ଭାଷାକୁ ଆଜି ରାଜଧାନୀ ଦିଲ୍ଲୀରେ ହୃଦୟରୁ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଉଛି।

ଭାଇ ଓ ଭଉଣୀମାନେ, 1878 ରେ ଏହାର ପ୍ରଥମ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ପରଠାରୁ ଅଖିଳ ଭାରତୀୟ ମରାଠୀ ସାହିତ୍ୟ ସମ୍ମିଳନୀ 147 ବର୍ଷର ଇତିହାସର ସାକ୍ଷୀ ହୋଇଛି। ମହାଦେବ ଗୋବିନ୍ଦ ରାନାଡେ ଜୀ, ହରି ନାରାୟଣ ଆପ୍ତେ ଜୀ, ମାଧବ ଶ୍ରୀହରି ଆନେ ଜୀ, ଶିବରାମ ପରଞ୍ଜପେ ଜୀ ଏବଂ ବୀର ସାବରକର ଜୀଙ୍କ ଭଳି ଦେଶର ଅନେକ ମହାନ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ଏହି ସମ୍ମିଳନୀରେ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତା କରିଛନ୍ତି। ଆଜି ଶରଦ ଜୀଙ୍କ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କ୍ରମେ ମୋତେ ଏହି ସମ୍ମାନଜନକ ପରମ୍ପରାର ଅଂଶବିଶେଷ ହେବାର ସୁଯୋଗ ମିଳିଛି। ଏହି ଭବ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ପାଇଁ ମୁଁ ଆପଣ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏବଂ ଦେଶ ତଥା ବିଶ୍ୱର ସମସ୍ତ ମରାଠୀ ଭାଷା ଉତ୍ସାହୀଙ୍କୁ ହୃଦୟରୁ ଅଭିନନ୍ଦନ ଜଣାଉଛି। ଏବଂ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମାତୃଭାଷା ଦିବସ। ଆପଣମାନେ ଦିଲ୍ଲୀର ଏହି ସାହିତ୍ୟିକ ସମ୍ମିଳନୀ ପାଇଁ ଏକ ଚମତ୍କାର ଦିନ ବାଛିଛନ୍ତି।

ସାଥିମାନେ,

ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ମରାଠୀ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରେ, ସେତେବେଳେ ସନ୍ଥ ଜ୍ଞାନେଶ୍ୱରଙ୍କ ଉକ୍ତିକୁ ମନେ ପକାଇବା ମୋ ପାଇଁ ସ୍ୱାଭାବିକଃ ‘ମୁଁ ମରାଠୀ ବୋଲୁ କୋଟୁକେ……….। ସେଥିପାଇଁ ମରାଠୀ ଭାଷା ଏବଂ ସଂସ୍କୃତି ପ୍ରତି ମୋର ଭଲ ପାଇବା ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତେ ଜାଣନ୍ତି। ମୁଁ ହୁଏତ ଆପଣମାନଙ୍କ ପରି ମରାଠୀରେ ଦକ୍ଷ ନଥାଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ମରାଠୀ କହିବା ଏବଂ ନୂତନ ମରାଠୀ ଶବ୍ଦ ଶିଖିବା ପାଇଁ ନିରନ୍ତର ପ୍ରୟାସ କରିଛି।

ସାଥିମାନେ,

 ଏହି ମରାଠୀ ସମ୍ମିଳନୀ ଏକ ଐତିହାସିକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେଉଛି। ଛତ୍ରପତି ଶିବାଜୀ ମହାରାଜଙ୍କ ରାଜ୍ଯାଭିଷେକ ହେବାର 350 ବର୍ଷ, ଶ୍ରଦ୍ଧେୟ ଅହିଲ୍ୟାବାଇ ହୋଲକର ଜୀଙ୍କ ଜନ୍ମ ବାର୍ଷିକୀ ହେବାର 300 ବର୍ଷ, ଏବଂ କିଛି ଦିନ ପୂର୍ବରୁ, ଆମେ ଆମ ସମ୍ବିଧାନର 75 ବର୍ଷ ପାଳନ କରିଥିଲୁ, ଯାହା ବାବାସାହେବ ଆମ୍ବେଦକରଙ୍କ ପ୍ରୟାସ ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା।

ସାଥିମାନେ,

 ଆଜି ଆମେ ଏହି କଥାରେ ମଧ୍ୟ ଗର୍ବ ଅନୁଭବ କରୁଛୁ ଯେ ଜଣେ ମହାନ ମରାଠୀଭାଷୀ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ଶହେ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ପବିତ୍ର ଭୂମିରେ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସ୍ୱୟଂସେବକ ସଂଘ (ଆର. ଏସ୍. ଏସ୍.) ର ମଞ୍ଜି ବୁଣିଥିଲେ। ଆଜି, ଏହା ନିଜର ଶତବାର୍ଷିକୀ ପାଳନ କରି ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବଟବୃକ୍ଷରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି। ବେଦ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସ୍ୱାମୀ ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସ୍ୱୟଂସେବକ ସଂଘ ଗତ 100 ବର୍ଷ ଧରି ମୂଲ୍ୟବୋଧର ଏକ ପବିତ୍ର ଯଜ୍ଞ ମାଧ୍ୟମରେ ଭାରତର ମହାନ ଏବଂ ପାରମ୍ପାରିକ ସଂସ୍କୃତିକୁ ନୂତନ ପିଢ଼ି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନେଇଆସିଛି। ଏହା ମୋର ସୌଭାଗ୍ୟ ଯେ ଅନ୍ୟ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଲୋକଙ୍କ ଭଳି ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଆର୍. ଏସ୍. ଏସ୍. ଦ୍ୱାରା ଅନୁପ୍ରାଣିତ ହୋଇ ଦେଶ ପାଇଁ ନିଜର ଜୀବନ ଉତ୍ସର୍ଗ କରିଛି। ସଙ୍ଘ କାରଣରୁ ମୋତେ ମରାଠୀ ଭାଷା ଏବଂ ପରମ୍ପରା ସହିତ ଗଭୀର ଭାବେ ଯୋଡ଼ି ହେବାର ସୌଭାଗ୍ୟ ମିଳିଛି। ମାତ୍ର କିଛି ମାସ ପୂର୍ବରୁ ମରାଠୀ ଭାଷାକୁ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ ‘ଅଭିଜାତ ଭାଷା “ର ମାନ୍ୟତା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା। ସାରା ବିଶ୍ୱରେ 12 କୋଟିରୁ ଅଧିକ ମରାଠୀ ଭାଷୀ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ, ଏହି ସ୍ୱୀକୃତି ଦଶନ୍ଧି ଦଶନ୍ଧି ଧରି ଅପେକ୍ଷା କରାଯାଇଥିଲା। ମୁଁ ନିଜକୁ ଅବିଶ୍ୱସନୀୟ ଭାବରେ ଭାଗ୍ୟବାନ ବୋଲି ବିବେଚନା କରେ ଯେ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ମରାଠୀ ଭାଷାଭାଷୀଙ୍କ ଏହି ଦୀର୍ଘ ଦିନର ଆକାଂକ୍ଷା ପୂରଣ କରିବାର ସୁଯୋଗ ପାଇଲି।

ସମ୍ମାନନୀୟ ବିଦ୍ୱାନମାନେ,

ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତେ ଜାଣନ୍ତି ଯେ ଭାଷା କେବଳ ଯୋଗାଯୋଗର ଏକ ଉପକରଣ ନୁହେଁ-ଆମର ଭାଷା ହେଉଛି ଆମ ସଂସ୍କୃତିର ବାହକ। ଏହା ସତ୍ୟ ଯେ ସମାଜରେ ଭାଷାଗୁଡ଼ିକର ଜନ୍ମ ହୋଇଥାଏ, କିନ୍ତୁ ସେହି ସମାଜ ଗଠନରେ ସେଗୁଡ଼ିକର ମଧ୍ୟ ସମାନ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ରହିଛି। ଆମର ମରାଠୀ ଭାଷା ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ଏବଂ ସମଗ୍ର ଦେଶରେ ଅସଂଖ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷଙ୍କ ଚିନ୍ତାଧାରାକୁ ସ୍ୱର ପ୍ରଦାନ କରିଛି, ଯାହା ଆମର ସାଂସ୍କୃତିକ ପରିଚୟକୁ ରୂପ ଦେଇଛି। ସେଥିପାଇଁ ସମର୍ଥ ରାମଦାସ ଜୀ କହିଲେ, ‘ମରାଠୀ ହେଉଛି ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାଷା-ଏହା ସାହସିକତା ଏବଂ ବୀରତ୍ୱ, ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ସମ୍ବେଦନଶୀଳତା, ସମାନତା ଏବଂ ସୌହାର୍ଦ୍ଦ୍ୟକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରିଥାଏ। ଏହା ଉଭୟ ଭକ୍ତିର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ସାର ଏବଂ ଆଧୁନିକତାର ତରଙ୍ଗ ବହନ କରେ | ମରାଠୀ ହେଉଛି ‘ଭକ୍ତି‘ (ଭକ୍ତି), ‘ଶକ୍ତି‘ (ଶକ୍ତି), ଏବଂ ‘ଯୁକ୍ତି‘ (ଜ୍ଞାନ) ର ଏକ ଭାଷା | ଯେତେବେଳେ ବି ଭାରତ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ ଆବଶ୍ୟକ କରୁଥିଲା, ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ମହାନ ସନ୍ଥମାନେ ପ୍ରାଚୀନ ଋଷିମାନଙ୍କ ଜ୍ଞାନକୁ ମରାଠୀ ମାଧ୍ୟମରେ ଉପଲବ୍ଧ କରାଇଛନ୍ତି। ଜ୍ଞାନେଶ୍ୱର, ତୁକାରାମ, ରାମଦାସ, ନାମଦେବ, ଟୁକଡୋଜୀ ମହାରାଜ, ଗାଡ୍ଗେ ବାବା, ଗୋରା କୁହ୍ମାର ଏବଂ ବହିନାବାଇଙ୍କ ଭଳି ସନ୍ଥମାନେ ମରାଠୀ ବ୍ୟବହାର କରି ସମାଜକୁ ନୂତନ ଆଦର୍ଶରେ ଆଲୋକିତ କରି ଭକ୍ତି ଆନ୍ଦୋଳନର ନେତୃତ୍ୱ ନେଇଥିଲେ। ଆଧୁନିକ ଯୁଗରେ ମଧ୍ୟ ଆମେ ଦେଖିଛୁ ଯେ କିପରି ଗଜାନନ ଦିଗମ୍ବର ମାଡଗୁଲକର ଏବଂ ସୁଧୀର ଫଡକେଙ୍କ ‘ଗୀତ ରାମାୟଣ “ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପରେ ଗଭୀର ପ୍ରଭାବ ପକାଇଛି।

ସାଥିମାନେ,

ଦୀର୍ଘ ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ଚାଲିଥିବା ବିଦେଶୀ ଶାସନ କାଳରେ ମରାଠୀ ଭାଷା ଅତ୍ୟାଚାରୀମାନଙ୍କଠାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଏକ ଯୁଦ୍ଧ ସ୍ୱରରେ ପରିଣତ ହୋଇଥିଲା। ଛତ୍ରପତି ଶିବାଜୀ ମହାରାଜ, ସମ୍ଭାଜୀ ମହାରାଜ ଏବଂ ବାଜିରାଓ ପେଶୱା-ଏହି ସାହସୀ ମରାଠା ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଉପରେ ଭୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ, ଯାହା ସେମାନଙ୍କୁ ଆତ୍ମସମର୍ପଣ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିଥିଲା। ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ବାସୁଦେବ ବଲୱନ୍ତ ଫଡକେ, ଲୋକମାନ୍ୟ ତିଳକ ଏବଂ ବୀର ସାବରକରଙ୍କ ଭଳି ବିପ୍ଳବୀମାନେ ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ନିଦ ଭାଙ୍ଗି ଦେଇଥିଲେ। ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ନିର୍ଭୀକ ପ୍ରତିରୋଧ ପଛରେ ମରାଠୀ ଭାଷା ଏବଂ ସାହିତ୍ୟ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲା। ‘କେଶରୀ “ଏବଂ‘ ମରାଠା” ଭଳି ଖବରକାଗଜ, ଗୋବିନ୍ଦରାଜଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କବିତା ଏବଂ ରାମ ଗଣେଶ ଗଡ଼କରୀଙ୍କ ନାଟକ ଦେଶପ୍ରେମର ଏକ ତରଙ୍ଗକୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରିଥିଲା ଯାହା ସାରା ଦେଶରେ ବ୍ୟାପି ସ୍ୱାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ଇନ୍ଧନ ଯୋଗାଇଥିଲା। ଏପରିକି ଲୋକମାନ୍ୟ ତିଳକଙ୍କ ‘ଗୀତା ରହସ୍ୟ “ମଧ୍ୟ ମରାଠୀ ଭାଷାରେ ଲେଖାଯାଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଏହା ସମଗ୍ର ଦେଶକୁ ଏକ ନୂତନ ଶକ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲା।

ସାଥିମାନେ,

ସମାଜର ଅବହେଳିତ ଏବଂ ଅବହେଳିତ ବର୍ଗଙ୍କ ପାଇଁ ସାମାଜିକ ମୁକ୍ତିର ଦ୍ୱାର ଖୋଲିବା ଦିଗରେ ମରାଠୀ ଭାଷା ଏବଂ ସାହିତ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଛି। ଜ୍ୟୋତିବା ଫୁଲେ, ସାବିତ୍ରୀବାଇ ଫୁଲେ, ମହର୍ଷି କର୍ଭେ ଏବଂ ବାବାସାହେବ ଆମ୍ବେଦକର-ଏହି ମହାନ ସମାଜ ସଂସ୍କାରକମାନେ ଏକ ନୂତନ ଯୁଗର ଦୃଷ୍ଟିକୋଣକୁ ପୋଷଣ କରିବା ପାଇଁ ମରାଠୀ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ। ମରାଠୀ ମଧ୍ୟ ଦେଶକୁ ଦଳିତ ସାହିତ୍ୟର ଏକ ସମୃଦ୍ଧ ପରମ୍ପରା ପ୍ରଦାନ କରିଛି। ଏହାର ପ୍ରଗତିଶୀଳ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ଯୋଗୁଁ ମରାଠୀ ସାହିତ୍ୟ ବିଜ୍ଞାନ କାଳ୍ପନିକ କଥାରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରବେଶ କରିଛି। ଅତୀତରେ ମଧ୍ୟ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ଆୟୁର୍ବେଦ, ବିଜ୍ଞାନ ଏବଂ ଯୁକ୍ତିକୁ ଅସାଧାରଣ ଯୋଗଦାନ ଦେଇଛି। ବୌଦ୍ଧିକ ଏବଂ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଅନୁସନ୍ଧାନର ଏହି ସଂସ୍କୃତି ମହାରାଷ୍ଟ୍ରକୁ ନୂତନ ବିଚାର ଏବଂ ଅସାଧାରଣ ପ୍ରତିଭାର କେନ୍ଦ୍ରରେ ପରିଣତ କରିଛି, ଯାହା ନିରନ୍ତର ପ୍ରଗତିକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରୁଛି। ଏହି ଭାବନା କାରଣରୁ ମୁମ୍ବାଇ କେବଳ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଗୌରବ ନୁହେଁ, ବରଂ ସମଗ୍ର ଦେଶର ଆର୍ଥିକ ରାଜଧାନୀ ଭାବେ ଉଭା ହୋଇଛି।

ଏବଂ ଭାଇ ଓ ଭଉଣୀମାନେ,

 ଯେତେବେଳେ ଆମେ ମୁମ୍ବାଇର କଥା କହୁ, ସେତେବେଳେ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରର ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ ନକରି ସାହିତ୍ୟ ବିଷୟରେ କଥା ହେବା ଅସମ୍ଭବ। ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ଏବଂ ମୁମ୍ବାଇ କେବଳ ମରାଠୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରକୁ ଉନ୍ନତ କରିନାହାନ୍ତି, ବରଂ ହିନ୍ଦୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ଉଚ୍ଚ ଶିଖରକୁ ନେଇଯାଇଛନ୍ତି। ଏବଂ ଆଜିକାଲି ‘ଛାଭା “କୁ ନେଇ ବହୁତ ଉତ୍ସାହ ରହିଛି। ବିଶ୍ୱ ସମ୍ଭାଜୀ ମହାରାଜଙ୍କ ବୀରତ୍ୱକୁ ପୁନର୍ବାର ଆବିଷ୍କାର କରୁଛି, ଏକ କାହାଣୀ ଯାହା ଶିବାଜୀ ସାୱନ୍ତଙ୍କ ଆଇକନିକ ମରାଠୀ ଉପନ୍ୟାସ ମାଧ୍ୟମରେ ଆମକୁ ପ୍ରଥମେ ପରିଚିତ କରାଯାଇଥିଲା |

ସାଥିମାନେ,

 କବି କେଶବସୁତ୍ ଥରେ ଲେଖିଥିଲେ: “ଜୁନେନ୍ ଜାନ୍ ଦୟା, ମାର୍ନାଲାଗୁନି ଜାଲୁନି କିମ୍ବ, ପୁରୁନି ତାକାସଦତ୍ ନ ଏକ୍ୟ ତାକ୍କ। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି, ଆମେ ପୁରୁଣା ଚିନ୍ତାଧାରାରେ ଅଟକି ରହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ମାନବ ସଭ୍ୟତା, ଚିନ୍ତାଧାରା ଏବଂ ଭାଷାଗୁଡ଼ିକର ନିରନ୍ତର ବିକାଶ ଘଟୁଛି। ଆଜି, ଭାରତ ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରାଚୀନ ତଥାପି ଜୀବନ୍ତ ସଭ୍ୟତା ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଭାବରେ ଛିଡ଼ା ହୋଇଛି କାରଣ ଆମେ ନିରନ୍ତର ବିକଶିତ ହୋଇଛୁ, ନୂତନ ଚିନ୍ତାଧାରାକୁ ଗ୍ରହଣ କରିଛୁ ଏବଂ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ସ୍ୱାଗତ କରିଛୁ। ଆମର ବ୍ୟାପକ ଭାଷାଗତ ବିବିଧତା ଏହାର ପ୍ରମାଣ। ଏବଂ ଏହି ବିବିଧତା ହିଁ ଆମ ଏକତାର ମୂଳଦୁଆ। ମରାଠୀ ନିଜେ ଏହାର ଏକ ଉତ୍ତମ ଉଦାହରଣ। ଗୋଟିଏ ଭାଷା ମାଆ ଭଳି-ଏହା ନିଜ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଅଧିକରୁ ଅଧିକ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରଦାନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥାଏ। ଜଣେ ମାଆ ଭଳି, ଭାଷା ଭେଦଭାବ କରେ ନାହିଁ-ଏହା ସମସ୍ତ ବିଚାର ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରଗତିକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରେ। ଯେପରି ଆପଣ ଜାଣନ୍ତି, ମରାଠୀ ସଂସ୍କୃତରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଏହା ପ୍ରାକୃତରୁ ମଧ୍ୟ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଭାବ ବହନ କରେ | ପିଢ଼ି ପରେ ପିଢ଼ି, ଏହା ବିକଶିତ ହୋଇଛି, ମାନବ ଚିନ୍ତାଧାରାକୁ ବ୍ୟାପକ କରିଛି। ମୁଁ କେବଳ ଲୋକମାନ୍ୟ ତିଳକଙ୍କ ‘ଗୀତା ରହସ୍ଯା “ବିଷୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ କଲି-ଏହା ସଂସ୍କୃତ ଭଗବଦ୍ ଗୀତା ଉପରେ ଏକ ବ୍ୟାଖ୍ୟା, ଯେଉଁଥିରେ ତିଲକ ଜୀ ମରାଠୀର ସାରକୁ ପ୍ରସ୍ଫୁଟିତ କରିଥିଲେ, ଗୀତାକୁ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ପାଇଁ ଅଧିକ ସୁଲଭ କରିଥିଲେ। ସେହିଭଳି, ‘ଜ୍ଞାନେଶ୍ୱରୀ ଗୀତା‘ ହେଉଛି ମରାଠୀରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଥିବା ଏକ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ୍ୟ, ଏବଂ ଆଜି, ଏହାକୁ ବିଦ୍ୱାନ ଏବଂ ସନ୍ଥମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ମାନକ ପାଠ୍ୟ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ | ମରାଠୀ ଅନ୍ୟ ଭାଷାଗୁଡ଼ିକରୁ ଧାର କରିଛି ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଭାରତୀୟ ଭାଷାଗୁଡ଼ିକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରିଛି। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ମରାଠୀ ଲେଖକ ଭାର୍ଗବରାମ ବିଠଲ ୱାରେକର ‘ଆନନ୍ଦମଠ “କୁ ମରାଠୀରେ ଅନୁବାଦ କରିଥିଲେ। ବିନ୍ଦା କରଦିକରଙ୍କ ରଚନାଗୁଡ଼ିକ ଏକାଧିକ ଭାଷାରେ ଅନୁବାଦିତ ହୋଇଛି। ସେ ପାନ୍ନା ଧାଇ, ରାଣୀ ଦୁର୍ଗାବତୀ ଏବଂ ରାଣୀ ପଦ୍ମାବତୀଙ୍କ ବିଷୟରେ ଲେଖିଥିଲେ। ଏହା ଦର୍ଶାଏ ଯେ ଭାରତୀୟ ଭାଷାଗୁଡ଼ିକ କେବେ ବି ପରସ୍ପର ସହିତ ବିବାଦରେ ରହିନାହାନ୍ତି। ଏହା ପରିବର୍ତ୍ତେ, ସେମାନେ ସର୍ବଦା ପରସ୍ପରକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧ କରିଛନ୍ତି।

ସାଥିମାନେ,

 ଅନେକ ସମୟରେ, ଯେତେବେଳେ ଭାଷା ନାମରେ ବିଭାଜନ ସୃଷ୍ଟି କରିବାର ପ୍ରୟାସ କରାଯାଇଥାଏ, ସେତେବେଳେ ଆମର ସହଭାଗୀ ଭାଷାଗତ ଐତିହ୍ୟ ହିଁ ଏଭଳି ପ୍ରୟାସର ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ହୋଇଥାଏ। ଏଭଳି ଭୁଲ ଧାରଣାରେ ପଡ଼ିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ, ଆମର ସାମୂହିକ ଦାୟିତ୍ୱ ହେଉଛି ସମସ୍ତ ଭାଷାକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରିବା ଏବଂ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିବା। ସେଥିପାଇଁ ଆଜି ଆମେ ସମସ୍ତ ଭାରତୀୟ ଭାଷାକୁ ମୁଖ୍ୟଧାରାର ଭାଷା ଭାବେ ସ୍ୱୀକୃତି ଦେଉଛୁ। ଆମେ ମରାଠୀ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆଞ୍ଚଳିକ ଭାଷାରେ ଶିକ୍ଷାକୁ ସକ୍ରିୟ ଭାବେ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରୁଛୁ। ବର୍ତ୍ତମାନ, ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଯୁବକମାନେ ସହଜରେ ମରାଠୀରେ ଉଚ୍ଚ ଶିକ୍ଷା, ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ ଏବଂ ଡାକ୍ତରୀ ଅଧ୍ୟୟନ କରିପାରିବେ। ଆମେ ସେହି ପୁରୁଣା ମାନସିକତାକୁ ବଦଳାଇ ଦେଇଛୁ, ଯିଏ ପ୍ରତିଭାଙ୍କୁ କେବଳ ଇଂରାଜୀ ନ ଜାଣିବାର କାରଣରୁ ଅଣଦେଖା କରୁଥିଲା।

ବନ୍ଧୁଗଣ,

 ଆମେ ସମସ୍ତେ କହୁ ଯେ ସାହିତ୍ୟ ହେଉଛି ସମାଜର ଦର୍ପଣ, କିନ୍ତୁ ଏହା ସମାଜ ପାଇଁ ମାର୍ଗଦର୍ଶକ ମଧ୍ୟ। ସେଥିପାଇଁ ସାହିତ୍ୟିକ ସମ୍ମିଳନୀ ଏବଂ ଅନୁଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକ ଆମ ରାଷ୍ଟ୍ର ଗଠନରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ଗୋବିନ୍ଦ ରାନାଡେ ଜୀ, ହରି ନାରାୟଣ ଆପ୍ତେ ଜୀ, ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଅତ୍ରେ ଜୀ, ଏବଂ ବୀର ସାବରକର ଜୀଙ୍କ ଭଳି ମହାନ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ସାହିତ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଉଚ୍ଚ ମାନ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ, ଏବଂ ମୁଁ ଆଶା କରୁଛି ଯେ ଅଖିଳ ଭାରତୀୟ ମରାଠୀ ସାହିତ୍ୟ ମହାମଣ୍ଡଳ ଏହି ପରମ୍ପରାକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇବ। 2027 ରେ, ମରାଠୀ ସାହିତ୍ୟ ସମ୍ମିଳନୀ 150 ବର୍ଷ ପୂରଣ କରିବ, ଏବଂ ଏହା 100 ତମ ସମ୍ମିଳନୀ ମଧ୍ୟ  କରିବ | ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରୁଛି ଯେ ଏହାକୁ ଏକ ଭବ୍ୟ ଏବଂ ସ୍ମରଣୀୟ ଅବସରରେ ପରିଣତ କରନ୍ତୁ, ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏଥିପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତୁ। ଆଜି ଅନେକ ଯୁବକ ସାମାଜିକ ଗଣମାଧ୍ୟମ ମାଧ୍ୟମରେ ମରାଠୀ ସାହିତ୍ୟକୁ ଯୋଗଦାନ କରୁଛନ୍ତି। ଆପଣ ସେମାନଙ୍କୁ ଏକ ମଞ୍ଚ ଦେଇପାରିବେ, ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତିଭାକୁ ଚିହ୍ନି ପାରିବେ, ଏବଂ ଅଧିକ ଲୋକଙ୍କୁ ମରାଠୀ ଶିଖିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିପାରିବେ। ଅନଲାଇନ୍ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ଏବଂ ‘ଭାଷିନୀ “ଭଳି ପଦକ୍ଷେପର ଉପଯୋଗ ଭାଷାଟିକୁ ଆହୁରି ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବାରେ ସହାୟକ ହୋଇପାରିବ। ମରାଠୀ ସାହିତ୍ୟ ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହ ବଢ଼ାଇବା ପାଇଁ ଆପଣ ଯୁବକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ମଧ୍ୟ ଆୟୋଜନ କରିପାରିବେ।

ମୋର ବିଶ୍ୱାସ ଯେ ଏହି ପ୍ରୟାସଗୁଡ଼ିକ-ମରାଠୀ ସାହିତ୍ୟର ପ୍ରେରଣାଦାୟୀ ପରମ୍ପରା ସହିତ-140 କୋଟି ଭାରତୀୟଙ୍କୁ ‘ବିକଶିତ ଭାରତ “ନିର୍ମାଣରେ ନୂତନ ଶକ୍ତି, ନୂତନ ସଚେତନତା ଏବଂ ନୂତନ ପ୍ରେରଣା ପ୍ରଦାନ କରିବ। ଏହି କାମନା ସହିତ-ଯେ ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତେ ମହାଦେବ ଗୋବିନ୍ଦ ରାନାଡେ ଜୀ, ହରି ନାରାୟଣ ଆପ୍ତେ ଜୀ, ମାଧବ ଶ୍ରୀହରି ଅନେ ଜୀ, ଏବଂ ଶିବରାମ ପରଞ୍ଜପେ ଜୀଙ୍କ ଭଳି ମହାନ ସାହିତ୍ୟିକ ପରମ୍ପରାକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇବେ-ମୁଁ ପୁଣିଥରେ ଆପଣ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ହୃଦୟରୁ ଧନ୍ୟବାଦ ଜଣାଉଛି।

*****

NS/SLP