ಪಿಎಂಇಂಡಿಯಾ

ಕೇಂದ್ರ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವರಾದ ಪ್ರಹ್ಲಾದ್ ಜೋಶಿ ಜಿ, ನನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತ ಹರೀಶ್ ಸಾಳ್ವೆ ಜಿ, ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಅಭಯ್ ಕರಂಡಿಕರ್ ಜಿ, ಐಐಟಿ ದೆಹಲಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ರಂಗನ್ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಜಿ, ಇಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು, ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಅತಿಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಮಿತ್ರರೆ,

ಇಂದು ದೇಶದ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ಯುವಕರಾದ ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಪಯಣ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತಿದೆ. ನೀವು ಜೀವನದ ಸ್ಮರಣೀಯ ಕ್ಷಣವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದೀರಿ – ಉತ್ಸಾಹ, ಚೈತನ್ಯ, ಕನಸುಗಳು ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ. ಈ ಕ್ಷಣದ ಭಾಗವಾಗುವುದು, ಐಐಟಿ ದೆಹಲಿ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ಗೆ ಬರುವುದು ಮತ್ತು ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ನಿಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನನಗೂ ತುಂಬಾ ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ಕೊನೆಯ ಬಾರಿ ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟಿಕೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದಾಗ, ಇಡೀ ದೇಶವು ಕೋವಿಡ್ ಅವಧಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಆಗ ನಾನು ವರ್ಚುವಲ್ ಆಗಿ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ಇಂದು ನಾನು ನಿಮ್ಮ ನಡುವೆ ಇದ್ದೇನೆ, ಅದು ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷ  ನೀಡುತ್ತಿದೆ.

ಸ್ನೇಹಿತರೆ,

ನಿಮ್ಮ ಕುಟುಂಬಗಳು ಇಂದು ಹೆಮ್ಮೆಪಡುವಂತೆಯೇ, ನನಗೂ ನಿಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಮ್ಮೆಯಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ನೀವು ಕೇವಲ ಪದವಿ ಪಡೆಯುತ್ತಿಲ್ಲ – ನೀವು ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಕನಸುಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದೀರಿ. ಅನೇಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸಾಧನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಪದಕಗಳನ್ನು ಸಹ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ, ಇದಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಅಭಿನಂದಿಸುತ್ತೇನೆ. ಆದರೆ ಒಬ್ಬರು ಅಥವಾ ಇಬ್ಬರು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರೆ, ಅದು ಇನ್ನೂ ಉತ್ತಮವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಕ್ಷಮಿಸಿ – ಕೇವಲ ಒಬ್ಬರು ಅಥವಾ ಇಬ್ಬರು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲ, ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿರಬೇಕಿತ್ತು. ಇಂದು ಐಐಟಿ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಎಐಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೆಲವು ಹೊಸ ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಅವರೆಲ್ಲರಿಗೂ ನನ್ನ ಶುಭಾಶಯಗಳನ್ನು ಕೋರುತ್ತೇನೆ.

ಸ್ನೇಹಿತರೆ,

ನೀವೆಲ್ಲರೂ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಇಂದು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದೀರಿ, ಆದರೆ ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನ ಯಾವುದೋ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೇರೇನೋ ನಡೆಯುತ್ತಿರಬೇಕು. ನಾನು ಬಾಬಾ ಬಾಗೇಶ್ವರ್ ಅಲ್ಲ, ಆದರೆ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಏನೋ ಓಡುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೂ ನಾಳೆಯ ಸ್ಪಷ್ಟ ಚಿತ್ರಣವಿದೆ. ಕೆಲವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ವೇತನಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವರು ಹೊಸ ನಗರದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ತಯಾರಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಸ್ಟಾರ್ಟಪ್‌ ಕನಸು ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವರು ಮುಂದಿನ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳತ್ತ ದೃಷ್ಟಿ ನೆಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಹಾದಿ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಕನಸು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಆದರೂ ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಾವನೆ ಇದೆ – ನೀವು ಐಐಟಿ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಮೊದಲ ದಿನವನ್ನು ಕಳೆದ ದಿನವನ್ನು ನೆನಪಿಡಿ, ಈಗ ಘಟಿಕೋತ್ಸವದ ದಿನ ಬಂದಿದೆ. ನೀವು ಯೋಚಿಸುತ್ತಿರಬೇಕು, ನಿನ್ನೆಯಷ್ಟೇ ಓರಿಯಂಟೇಶನ್ ನಡೆದಿತ್ತಲ್ಲವೇ, ಈಗ ಘಟಿಕೋತ್ಸವ ಬಂದಿದೆ? ಓರಿಯಂಟೇಶನ್‌ನಿಂದ ಘಟಿಕೋತ್ಸವದವರೆಗೆ, ಈ ಪ್ರಯಾಣವು ನಿಮಗೆ ಅಪಾರ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಬೇಕು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಜೀವನದ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಾಯದ ಆರಂಭಕ್ಕಾಗಿ ನೀವು ಉತ್ಸುಕರಾಗಿರಬೇಕು. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ – ಈ ಕ್ಷಣವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಜೀವಿಸಿ. ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ, ದೊಡ್ಡ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು ನಿಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಬಂದಾಗ, ಈ ಹಳೆಯ ನೆನಪುಗಳು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಆ ದಿನಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತವೆ. ಅವು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಚೈತನ್ಯಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಾಸ್ಟೆಲ್‌ಗೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ನೆನಪುಗಳಿವೆ – ಕುಮಾವೂನ್, ಅರಾವಳಿ, ಕಾರಕೋರಂ, ವಿಂಧ್ಯಾಚಲ, ನೀಲಗಿರಿ, ಕೈಲಾಶ್, ಹಿಮಾದ್ರಿ – ಅಂತರ ಹಾಸ್ಟೆಲ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳ ಕಥೆಗಳು, ಹಳೆಯ ಜಗಳಗಳು, ನೀವು ಹೊರಡುವ ಮೊದಲು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ತುಂಬಾ ಇದೆ.

ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರೆ,

ಇದು ಕೇವಲ ಅಧ್ಯಯನದ ಬಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲ. ಬಹುಶಃ ಜಿಯಾ ಸರೈ ಅವರ ಪೋಹಾ ಇಂದು ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಕೆಲವರನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತಿದೆ. ಬಹುಶಃ ಸತ್ಪುರ ಅವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪರಾಠಗಳು ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿರಬಹುದು. ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ವಿಂಡ್ ಟಿ ನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಕಳೆಯಲು ಬಯಸಬಹುದು. ನೀವು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದರೆ, ನನ್ನನ್ನೂ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಕೆಲವರು ತಮ್ಮ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಬಯಸಬಹುದು. ಕೆಲವರು ತಮ್ಮ ನೆಚ್ಚಿನ ಅಡ್ಡಾದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸಬಹುದು.

ಸ್ನೇಹಿತರೆ,

ಈ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ನಿಮಗೆ ಹೇಳಲೇಬೇಕು – ಜೀವನವು ನಿಮಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ ನೋಡಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಿದಾಗಲೆಲ್ಲಾ, ನೀವು ಈ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಜೀವನವನ್ನು, ನಿಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತರು, ಶಿಕ್ಷಕರು, ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರು ಮತ್ತು ನಿಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟ ಬೆಂಬಲ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು, ನಿಮ್ಮಂತಹ ಪ್ರತಿಭೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡ ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರನ್ನು ಮತ್ತು ಕ್ರಮೇಣ ನಿಮ್ಮ ಮನೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟ ಈ “ಸಂಸ್ಥೆ”ಯನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರಿ. ಪ್ರತಿ ಯಶಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನೀವು ಅವರನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರಿ. ನೀವು ಅವರಿಗೆ ಕೃತಜ್ಞರಾಗಿರುತ್ತೀರಿ. ಆದ್ದರಿಂದ, ನೀವು ಹೊರಡುವಾಗ ಅವರನ್ನು ಆಸ್ತಿಯಾಗಿ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಿರಿ. ಅವರನ್ನು ಮರೆಯಬೇಡಿ, ಅವರನ್ನು ಹಿಂದೆ ಬಿಡಬೇಡಿ – ಅವರನ್ನು ನಿಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ. ನನ್ನ ಸಲಹೆಯೆಂದರೆ, ಹೊರಡುವ ಮೊದಲು, ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಭೇಟಿ ಮಾಡಿ. ನೀವು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದರೂ, ಈ ಬಂಧವನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ತಾಜಾವಾಗಿಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ.

ಸ್ನೇಹಿತರೆ,

ಜಗತ್ತು ಬಹಳ ವೇಗವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೀವು ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದೀರಿ. ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ ಸಮೀಕರಣಗಳು ವೇಗವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿವೆ. ಜಾಗತಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ಸಮತೋಲನವು ಪ್ರತಿ ಕ್ಷಣವೂ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದರ ಹಿಂದಿನ ದೊಡ್ಡ ಶಕ್ತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ವೇಗ. ಮುಂದಿನ 20-30 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತು ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಯಾರೂ ಖಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಆದರೆ ಸ್ನೇಹಿತರೆ,

ಬದಲಾವಣೆಯ ಸಮಯಗಳು ಬಂದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಸವಾಲುಗಳು ಸಹ ಬರುತ್ತವೆ, ಹೊಸ ಅವಕಾಶಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಜಗತ್ತು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ, ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ, ವೃತ್ತಿಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಇದೆಲ್ಲದರ ನಡುವೆ, ನನ್ನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಡಿ – ಕಲಿಯುತ್ತಲೇ ಇರುವವರು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಹೊಸ ಸವಾಲುಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಧೈರ್ಯ ಮಾಡುವವರು ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಅವಕಾಶಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ. ನೀವು ಐಐಟಿ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಕಲಿತದ್ದು ಇದನ್ನೇ. ಎಲ್ಲದರ ನಂತರ, ನಿಮ್ಮ ಪದವಿ ಏನು ಹೇಳುತ್ತದೆ? ನೀವು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾಗಿದ್ದೀರಿ, ಉತ್ತಮ ಸಿಜಿಪಿಎ ಸಾಧಿಸಿದ್ದೀರಿ ಅಥವಾ ಉತ್ತಮ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೀರಿ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇದು ಕೇವಲ ಪುರಾವೆಯೇ? ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ, ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅವುಗಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಆದರೆ ನಿಮ್ಮ ಪದವಿ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಕಷ್ಟಕರವಾದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಪರಿಹರಿಸಬೇಕೆಂದು ನಿಮಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಾನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ. ನಿಮ್ಮ ಐಐಟಿ ದೆಹಲಿ ಪ್ರಯಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಿ – ಇಲ್ಲಿಗೆ ತಲುಪುವುದು ಸುಲಭವಲ್ಲ, ಅಧ್ಯಯನವೂ ಸುಲಭವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ನೀವು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಲಿಲ್ಲ. ಈ ಪದವಿಯನ್ನು ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿಷಯ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಯೋಜನೆ, ಮಿಡ್ ಸೆಮ್, ಎಂಡ್ ಸೆಮ್ – ಈ ಸಣ್ಣ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಕರೆತಂದವು. ಜೀವನವೂ ಈ ತತ್ವದ ಮೇಲೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಸವಾಲು ತುಂಬಾ ದೊಡ್ಡದೆಂದು ತೋರಿದಾಗ, ಭಯಪಡಬೇಡಿ – ಅದನ್ನು ಸಣ್ಣ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಿ. ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಹೇಗೆ ಅಂತ್ಯದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದವು, ಸಿಮ್ಯುಲೇಶನ್‌ಗಳು ಹೇಗೆ ಗಂಟೆಗಳು ಅಥವಾ ದಿನಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡವು ಎಂಬುದನ್ನು ನೀವು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ನೋಡಿದ್ದೀರಿ, ಆದರೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ನೀವು ಅವುಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಿ, ಹೊಸದನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದೀರಿ. ಜೀವನದಲ್ಲೂ ಕಷ್ಟಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಕಷ್ಟಗಳ ಸ್ವರೂಪವೆಂದರೆ ಅವು ಎಂದಿಗೂ ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ – ಅವು ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ತರುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಎಚ್ಚರವಾಗಿರಬೇಕು, ಜಾಗೃತರಾಗಿರಬೇಕು. ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ನಿಮಗೆ ಏನು ಕಲಿಸಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಸ್ನೇಹಿತರೆ,

ನಾನು ನಿಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಜೀವನದ ಕೆಲವು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನ ಹೊರಗಿನ ಜೀವನವು ತುಂಬಾ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಐಐಟಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪಠ್ಯಕ್ರಮವಿದೆ. ಆದರೆ ಜೀವನದ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲವೂ ಪಠ್ಯಕ್ರಮದ ಹೊರಗಿದೆ. ನೆನಪಿಡಿ, ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು – ಏನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬೇಕು, ಯಾವ ನಿಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಬೇಕು, ಯಾವ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದು. ಆದರೆ ಜೀವನವು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಿರ ಕೋರ್ಸ್ ಇಲ್ಲ, ಪ್ರಶ್ನೆ ಪತ್ರಿಕೆ ಇಲ್ಲ. ಅನೇಕ ಬಾರಿ, ನಿಜವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಏನೆಂದು ಯಾರೂ ನಿಮಗೆ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ – ಅದನ್ನು ನೀವೇ ಗುರುತಿಸಬೇಕು. ನಾನು ಅನೇಕ ಐಐಟಿ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪ್ರಯಾಣಗಳನ್ನು ನೋಡಿದ್ದೇನೆ. ಅವರ ಯಶಸ್ಸು ಅವರು ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರಿಂದ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಜಗತ್ತು ಕೇಳುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಅವರು ಗುರುತಿಸಿದ್ದರಿಂದಲೂ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಇತರರು ಪರಿಹರಿಸಲಾರರು ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಅವರು ಪರಿಹರಿಸಿದರು. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ, ಕುತೂಹಲವನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ, ನಿಮ್ಮ ಕಲಿಕೆಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಎಚ್ಚರವಾಗಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ, ನಿಮ್ಮ ಅರಿವನ್ನು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಕುರುಡಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟದ್ದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರಿ. ಈ ಚಿಂತನೆಯು ನಿಮಗೆ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಸ್ನೇಹಿತರೆ,

ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪೀಳಿಗೆಯೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತದೆ, ಪ್ರತಿ ಪೀಳಿಗೆಗೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಇದೆ ಎಂದು ನಿಮಗೆಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿದಿದೆ. ನಮ್ಮ ದೇಶವು ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ಯುಗವನ್ನು ಕಂಡಿತು, ಆ ಪೀಳಿಗೆಯ ಏಕೈಕ ಗುರಿ ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದರು, ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಹೋರಾಡಿದರು. ಇಂದು ಅವರ ತಪಸ್ಸು, ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಸಮರ್ಪಣೆಯಿಂದಾಗಿ ನಾವು ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತವನ್ನು ಉಸಿರಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ.

ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರೆ,

ಇಂದಿನ ಯುಗದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಸವಾಲುಗಳು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ, ನಮ್ಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳೂ ಸಹ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ. ಮುಂದಿನ 30-35 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನೀವು ಏನು ಮಾಡಿದರೂ ಅದು ವಿಕಸಿತ ಭಾರತದ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ನಿಮ್ಮ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಿರ್ಧಾರವು ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಪ್ರಯೋಜನ ನೀಡುತ್ತದೆ, ಅದು ದೇಶದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿರಬೇಕು. ಇಂದು ಭಾರತವು ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ – ವಿಕಸಿತ ಭಾರತದ ಬಲಿಷ್ಠ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕುವತ್ತ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಈ ಅಡಿಪಾಯದ ಮೇಲೆ, ನೀವು ಭವ್ಯ ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾದ ವಿಕಸಿತ ಭಾರತವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು.

ಸ್ನೇಹಿತರೆ,

ಈ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಪಾತ್ರ ಅಪಾರ. ಯುವಕರು ಬಲಶಾಲಿಯಾದಷ್ಟೂ ರಾಷ್ಟ್ರವು ಬಲಶಾಲಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ, ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯುವ ಜನರಿಗೆ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಅನೇಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ನಾವು ತೆರೆದಿದ್ದೇವೆ. ಆಧುನಿಕ ನೀತಿಗಳಿಂದಾಗಿ, ಯುವ ಜನರಿಗೆ ಹೊಸ ವಲಯಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿವೆ.

ಸ್ನೇಹಿತರೆ,

ಕಳೆದ ಬಾರಿ ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಹಿರಿಯರ ಘಟಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ವರ್ಚುವಲ್ ಆಗಿ ಸೇರಿದಾಗ, ನಾನು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದೆ. ಆಗ, ಈ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರವೇ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇಂದು ಅದೇ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಲಯವು ಸಾವಿರಾರು ಯುವಕರಿಗೆ ಅವಕಾಶಗಳ ಆಗಸವಾಗಿದೆ. ನಮ್ಮ ಯುವಕರು ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ರಾಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಉಡಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ವಿಶ್ವದ ಕೆಲವೇ ದೇಶಗಳು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಎಲ್ಲೋ, ಒಬ್ಬ ಯುವ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: ಅದೇನೆಂದರೆ, “ನನ್ನ ರಕ್ತ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ರಾಕೆಟ್ ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಎಂದು.” ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ವಲಯವು ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ನಾವು ಈ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಟ್ಟಾಗ, ಕೆಲವರು ಭಾರತದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅನುಮಾನಿಸಿದರು. ಭಾರತ ಇದನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಆದರೆ ಇಂದು ಮೊದಲ ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ. ನಾನು ದೃಢವಾಗಿ ನಂಬುತ್ತೇನೆ – ಚಿಪ್‌ನಿಂದ ಹಡಗಿನವರೆಗೆ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ, ನಿಮ್ಮ ಕೈಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲೋ, ಒಬ್ಬ ಯುವಕ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: “ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚಿಪ್ ತಯಾರಿಸುವುದು ನನ್ನ ರಕ್ತ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಾಗಿದೆ ಎಂದು.”

ಸ್ನೇಹಿತರೆ,

ನಮ್ಮ ಡ್ರೋನ್ ವಲಯವನ್ನು ನೋಡಿ. ಯುವಕರು ಹೊಸ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಡ್ರೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ತಲುಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಎಲ್ಲೋ ಒಬ್ಬ ಯುವ ನಾವೀನ್ಯಕಾರ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: “ನನ್ನ ರಕ್ತ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಡ್ರೋನ್ ತಯಾರಿಸುವ ಮೊದಲಿಗ ನಾನು ಎಂಬುದಾಗಿ.”

ಸ್ನೇಹಿತರೆ,

ಭಾರತದ ನವೋದ್ಯಮ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ನಿಮ್ಮಂತಹ ಯುವಕರು ರೂಪಿಸಿ, ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆ ಇಷ್ಟೊಂದು ಸಾಧಿಸಬಹುದಾದರೆ, ದೇಶಾದ್ಯಂತ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಊಹಿಸಿ. ಯುನಿಕಾರ್ನ್‌ಗಳು, ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿಗಳು, ಹಣಕಾಸು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ – ಇವೆಲ್ಲವೂ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಯುವಕರಿಗೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಹೊಸದನ್ನು ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿವೆ.

ಸ್ನೇಹಿತರೆ,

ಭಾರತವು ಹೊಸ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಿರುವ ಇನ್ನೂ ಹಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿವೆ, ರಾಷ್ಟ್ರವು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಮತ್ತು ಭರವಸೆಯಿಂದ ನೋಡುತ್ತಿದೆ. ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ, ಡೇಟಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು, ನಿರ್ಣಾಯಕ ಖನಿಜಗಳು, ಆಳ ಸಮುದ್ರ ಪರಿಶೋಧನೆ, ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು, ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆ, ವಿದ್ಯುತ್ ಚಲನಶೀಲತೆ, ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ – ಈ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ನಿಮ್ಮ ಪ್ರತಿಭೆ, ನಾವೀನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ನಾಯಕತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿವೆ, ನಾನು ಕೂಡ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.

ಸ್ನೇಹಿತರೆ,

ನಿಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಮತ್ತೊಂದು ಉತ್ತಮ ಅವಕಾಶವೆಂದರೆ ಸಂಶೋಧನೆ. ದೇಶಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಸಂಶೋಧನೆ ಬೇಕು, ನಾವು ಅದರ ಮೇಲೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಗಮನ ಹರಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ಯುವಕರಿಗೆ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಸಂಶೋಧನಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ನಾವೀನ್ಯತೆ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಂಶೋಧನಾ ವಲಯಕ್ಕೆ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿವರೆಗೆ – 1 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ – ಹಣವನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ನಾನು ಇದನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ: 1 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ.

ಅದೇ ರೀತಿ, ಸ್ನೇಹಿತರೆ,

ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಪ್ರವೇಶ ಸುಲಭಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರ ಒಂದು ಚಂದಾದಾರಿಕೆಯ ಮೂಲಕ, ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಸಂಶೋಧನಾ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳು ಈಗ ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವೆಚ್ಚವಿಲ್ಲದೆ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಸ್ನೇಹಿತರೆ,

ಈ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ನಾವು ಇನ್ನೂ ಬಹಳ ದೂರ ಸಾಗಬೇಕಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ನನಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ, ಅದು ನಿಮ್ಮ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಬದ್ಧತೆಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯ. ರಾಷ್ಟ್ರವು ನಿಮ್ಮಿಂದ ಅದನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನಿಮ್ಮನ್ನು ನಂಬುತ್ತಿದೆ.

ಸ್ನೇಹಿತರೆ,

ಈಗ ನಾನು ವ್ಯಾಕುಲತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತೇನೆ. ನಾವು ದೊಡ್ಡ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಹೊರಟಾಗ, ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಕುಲತೆ ಬರುತ್ತದೆ – ಹೋಲಿಕೆ. ಯಾರಿಗೆ ಯಾವ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಸಿಕ್ಕಿತು, ಯಾವ ಕಂಪನಿ, ಯಾವ ನಗರ, ಯಾವ ದೇಶ, ಯಾರು ಸ್ಟಾರ್ಟಪ್ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಇಂದಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಯುಗದಲ್ಲಿ, ಈ ಹೋಲಿಕೆ ಎಂದಿಗೂ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ನೆನಪಿಡಿ, ಜೀವನವು ಲೀಡರ್‌ಬೋರ್ಡ್ ಅಲ್ಲ. ನಿಮ್ಮ ನಿಜವಾದ ಓಟವು ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅದು ನಿಮ್ಮೊಂದಿಗೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿದಿನ, ನಿನ್ನೆಗಿಂತ ಉತ್ತಮವಾಗಿರಲು ಶ್ರಮಿಸಿ. ನಿಮ್ಮ ದೈಹಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಸಹ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಿ.

ಸ್ನೇಹಿತರೆ,

ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ, ನಾನು ಎಲ್ಲಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಅಭಿನಂದಿಸುತ್ತೇನೆ. ನಿಮ್ಮ ಪೋಷಕರು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ, ನಿಮ್ಮ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರಯಾಣದ ಪ್ರತಿ ಹಂತದಲ್ಲೂ ನಿಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ನಿಂತ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ನಾನು ವಿಶೇಷ ಅಭಿನಂದನೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತೇನೆ. ನಿಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯವು ಉಜ್ವಲವಾಗಲಿ, ನೀವು ಹೊಸ ಎತ್ತರವನ್ನು ತಲುಪುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿ. ಈ ಶುಭಾಶಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೋರುತ್ತಾ ತುಂಬು ಧನ್ಯವಾದಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತೇನೆ.

ನಮಸ್ಕಾರ!

ಹಕ್ಕು ನಿರಾಕರಣೆ: ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಅವರ ಭಾಷಣದ ಅಂದಾಜು ಕನ್ನಡ ರೂಪಾಂತರ ಇದಾಗಿದೆ. ಅವರು ಮೂಲತಃ ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.

*****