ପିଏମଇଣ୍ଡିଆ

ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ଗଣରାଜ୍ୟର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ମହାମହିମ ଶ୍ରୀ ପ୍ରବୋବୋ ସୁବିଆନ୍ତୋଙ୍କ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କ୍ରମେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ୬-୮ ଜୁଲାଇ ୨୦୨୬ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ଗସ୍ତ କରିଥିଲେ। ଭାରତର ୭୬ତମ ଗଣରାଜ୍ୟ ଦିବସ ସମାରୋହରେ ମୁଖ୍ୟ ଅତିଥି ଭାବରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ପ୍ରବୋବୋଙ୍କ ୨୩-୨୬ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୨୫ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାରତକୁ ସରକାରୀ ଗସ୍ତ ଆଧାରରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦୀଙ୍କ ଏହି ଗସ୍ତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । ଏହା ଭାରତ-ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ବ୍ୟାପକ ରଣନୀତିକ ସହଭାଗୀତାରେ ଯଥେଷ୍ଟ ଆଗକୁ ନେବା ପାଇଁ ଦୁଇ ନେତାଙ୍କ ସହଭାଗୀ ପ୍ରତିବଦ୍ଧତାକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ।

ଗସ୍ତ ସମୟରେ, ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦୀଙ୍କୁ ଜାକର୍ତ୍ତାର ଇସ୍ତାନା ମେର୍ଡେକାରେ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ସ୍ୱାଗତ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହା ପରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ପ୍ରବୋବୋ ଏବଂ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସାମ୍ନାସାମ୍ନି ଏବଂ ପ୍ରତିନିଧିମଣ୍ଡଳ ସ୍ତରୀୟ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ଆଲୋଚନା ହୋଇଥିଲା। ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ପ୍ରବୋବୋ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦୀଙ୍କ ସମ୍ମାନରେ ଏକ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭୋଜି ମଧ୍ୟ ଆୟୋଜନ କରିଥିଲେ। ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ସଂସଦର ପ୍ରତିନିଧି ସଭା ବାଚସ୍ପତି ମହାମହିମ ଡକ୍ଟର ପୁଆନ ମହାରାଣୀଙ୍କ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କ୍ରମେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ସଂସଦକୁ ସମ୍ବୋଧିତ କରିଥିଲେ। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦୀ ଏବଂ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ପ୍ରବୋବୋ ୟୋଗ୍ୟାକାର୍ତାରେ ୟୁନେସ୍କୋ ବିଶ୍ୱ ଐତିହ୍ୟ ସ୍ଥଳ ପ୍ରମ୍ବନନ ମନ୍ଦିର ପରିସରରେ ପୁନରୁଦ୍ଧାର ଏବଂ ସଂରକ୍ଷଣ କାର୍ଯ୍ୟର ଶୁଭାରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ଅତିଥି ରାଷ୍ଟ୍ରନେତାଙ୍କ ସମ୍ମାନାର୍ଥେ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆରେ ଭାରତୀୟ ସମାଜ ଦ୍ୱାରା ଆୟୋଜିତ ସ୍ୱାଗତ ସମାରେହରେ ମଧ୍ୟ ଦୁଇ ନେତା ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।

ରାଜନୈତିକ ସହଯୋଗ

ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦୀ ଏବଂ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ପ୍ରବୋବୋ ୭ ଜୁଲାଇ ୨୦୨୬ରେ ଜାକର୍ତ୍ତାର ଇସ୍ତାନା ମେର୍ଡେକା ଠାରେ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ। ଏହି ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଆଲୋଚନାରେ ରାଜନୈତିକ ସମ୍ପର୍କ, ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଓ ସୁରକ୍ଷା ସହଯୋଗ, ସାମୁଦ୍ରିକ ସହଯୋଗ, ବାଣିଜ୍ୟ ଓ ନିବେଶ, ଡିଜିଟାଲ୍ ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥା, ବିଜ୍ଞାନ ଓ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା, ମହାକାଶ, ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ, ଶକ୍ତି, କୃଷି, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଔଷଧ, ଶିକ୍ଷା, ସଂସ୍କୃତି, ପର୍ଯ୍ୟଟନ, ଯୁବ ବିନିମୟ ଏବଂ ନାଗରିକ ସମ୍ପର୍କ ସମେତ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ସମ୍ପର୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ଷେତ୍ର ଉପରେ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଥିଲା। ଏହା ସହିତ ପାରସ୍ପରିକ ହିତ ସହ ଜଡ଼ିତ କ୍ଷେତ୍ରୀୟ ଏବଂ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଘଟଣାକ୍ରମ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଆଲୋଚନା ହୋଇଥିଲା। ସେମାନେ ଭାରତ-ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ବ୍ୟାପକ ରଣନୀତିକ ସହଭାଗୀତାକୁ ଆହୁରି ମଜବୁତ କରିବା ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ଅନେକ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ଦସ୍ତାବିଜର ବିନିମୟ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ରହିଥିଲେ।

ଦୁଇ ଦେଶର ରଣନୀତିକ ସମ୍ପର୍କର ତୀବ୍ରତା ବୃଦ୍ଧି କରିବାକୁ ଏବଂ ଉଚ୍ଚସ୍ତରୀୟ ଆଦାନପ୍ରଦାନର ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ସ୍ୱୀକାର କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା ପ୍ରକାଶ କରି, ବହୁପାକ୍ଷିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ସମେତ ନିୟମିତ ଶିଖର ବୈଠକ ଆୟୋଜନ କରିବାକୁ ଉଭୟ ନେତା ରାଜି ହୋଇଥିଲେ।

ଉଭୟ ନେତା ବର୍ତ୍ତମାନର ମିଳିତ କାର୍ଯ୍ୟଗୋଷ୍ଠୀ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ମଜବୁତ କରିବାକୁ ସହମତ ହୋଇଥିଲେ । ସେମାନେ ମିଳିତ କମିଶନ ବୈଠକ (ଜେସିଏମ), ବୈଦେଶିକ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ପରାମର୍ଶ (ଏଫଓସି) ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ବରିଷ୍ଠ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଆଲୋଚନା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଓ ବିନିମୟ ସମେତ ନିୟମିତ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ପରାମର୍ଶ ଜାରି ରଖିବାର ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ମଧ୍ୟ ଦୋହରାଇଥିଲେ ।

ଉଭୟ ନେତା ନିଜ ନିଜ ସଂସଦରେ ଭାରତ-ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ସଂସଦୀୟ ବନ୍ଧୁତା ଗୋଷ୍ଠୀ ପ୍ରତିଷ୍ଠାକୁ ସ୍ୱାଗତ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ଦୁଇ ସଂସଦ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତିନିଧିମଣ୍ଡଳର ନିୟମିତ ଗସ୍ତ ମାଧ୍ୟମରେ ଦୁଇ ଗଣତନ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ସଂସଦୀୟ ଆଦାନପ୍ରଦାନ ବୃଦ୍ଧି କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି ।

ଉଭୟ ନେତା ୨୩ ଏପ୍ରିଲ ୨୦୨୫ରେ ଜାକର୍ତ୍ତାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ତୃତୀୟ ଭାରତ-ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ନୀତିଗତ ଯୋଜନା ଆଲୋଚନା, ୧୫-୧୬ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୨୫ରେ ଜାକର୍ତ୍ତାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାରତ-ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ଟ୍ରାକ୍ ୧.୫ ଆଲୋଚନା ଏବଂ ୫-୬ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୨୫ରେ ଜାକର୍ତ୍ତାଠରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ଜାକର୍ତ୍ତା ଫ୍ୟୁଚର୍ସ ଫୋରମ ସମେତ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ପାରସ୍ପରିକ ବୁଝାମଣା ଓ ଥିଙ୍କଟ୍ୟାଙ୍କ, ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ ଓ ନୀତି ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିବା ସମ୍ପର୍କକୁ ସ୍ୱାଗତ କରିଥିଲେ।

ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଓ ସାମୁଦ୍ରିକ ସହଯୋଗ

ଭାରତ ଓ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ସାମୁଦ୍ରିକ ପଡ଼ୋଶୀ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ସହଯୋଗ ସହିତ ରଣନୀତିକ ଅଂଶୀଦାର ବୋଲି ଉଭୟ ପକ୍ଷ ସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲେ । ୨୦୧୮ରେ ‘‘ଭାରତ-ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରରେ ସାମୁଦ୍ରିକ ସହଯୋଗ ଉପରେ ଭାରତ-ଇଣ୍ଡୋନେସିଆର ସହଭାଗୀ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ’’ ଗ୍ରହଣକୁ ସ୍ମରଣ କରି ଉଭୟ ନେତା ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଓ ସାମୁଦ୍ରିକ ସହଭାଗୀତାକୁ ଆହୁରି ବୃଦ୍ଧି ତଥା ବିସ୍ତାର କରିବା ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କର ଦୃଢ଼ ପ୍ରତିବଦ୍ଧତାକୁ ଦୋହରାଇଥିଲେ।

ଉଭୟ ନେତା ୨୭ ନଭେମ୍ବର ୨୦୨୫ରେ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ତୃତୀୟ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରୀସ୍ତରୀୟ ଆଲୋଚନାକୁ ସ୍ୱାଗତ କରିଥିଲେ । ନିୟମିତ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଆଲୋଚନା, ମିଳିତ ଅଭ୍ୟାସ, କର୍ମଚାରୀସ୍ତରୀୟ ଆଲୋଚନା, ନୂତନ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରଯୁକ୍ତିର ମିଳିତ ଗବେଷଣା ଏବଂ ସହ-ଉତ୍ପାଦନ, ବନ୍ଦର କଲ୍, ଶାନ୍ତିରକ୍ଷା କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ, ସୂଚନା ଆଦାନପ୍ରଦାନ, ହାଇଡ୍ରୋଗ୍ରାଫି, କ୍ଷମତା ନିର୍ମାଣ, କ୍ୟାଡେଟ୍ ତାଲିମ ଓ ଆଦାନପ୍ରଦାନ ଏବଂ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଶିଳ୍ପ ସହଯୋଗ ସମେତ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ସହଯୋଗକୁ ଆହୁରି ମଜବୁତ ଓ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ପାଇଁ ସହମତ ହୋଇଥିଲେ । ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମୋସ୍ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ପ୍ରଣାଳୀରେ ସହଯୋଗ ଏବଂ ଆକାଶରୁ ଆକାଶ ମାର୍ଗକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟବଦ୍ଧ କରିପାରୁଥିବା କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ସହଯୋଗ ଚୁକ୍ତିନାମା ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ସହଯୋଗ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇବାକୁ ସ୍ୱାଗତ କରିଥିଲେ ।

ଦୁଇ ନେତା ପାରସ୍ପରିକ ସ୍ୱାର୍ଥ ଏବଂ ଦୁଇ ଦେଶର ପ୍ରାଥମିକତା ଉପରେ ଆଧାରିତ ସାମୁଦ୍ରିକ ଡୋମେନ୍ ସଚେତନତା, ସାମୁଦ୍ରିକ ସଂଯୋଗୀକରଣ, ଉପକୂଳ ନିରୀକ୍ଷଣ, ମାନବୀୟ ଓ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ସହାୟତା, ପ୍ରଦୂଷଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ସନ୍ଧାନ ଓ ଉଦ୍ଧାର କ୍ଷେତ୍ରରେ ନିରନ୍ତର ସାମୁଦ୍ରିକ ସହଯୋଗକୁ ସ୍ୱାଗତ କରିଥିଲେ । ଏହି ସହଯୋଗ କ୍ଷେତ୍ରୀୟ ଶାନ୍ତି, ସୁରକ୍ଷା ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଏବଂ ବ୍ୟାପକ ଭାରତ-ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରୀୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଧିକ ସ୍ଥିରତା ପ୍ରଦାନ କରିବାରେ ମଧ୍ୟ ସହାୟକ ହୋଇଥାଏ। ଉଭୟ ନେତା ସାମୁଦ୍ରିକ ସୁରକ୍ଷା ଓ ସୁରକ୍ଷା ସହଯୋଗ ଉପରେ ବୁଝାମଣାପତ୍ରର ନବୀକରଣ ଏବଂ ବକମଲାରି ଏବଂ ଭାରତୀୟ ତଟରକ୍ଷୀ ବାହିନୀ ମଧ୍ୟରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ହେବାକୁ ସ୍ୱାଗତ କରିଛନ୍ତି।

ଉଭୟ ନେତା ମିଳିତ ଅଭ୍ୟାସ ଓ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ତାଲିମ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ରଣନୀତିକ ଓ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ଗୁରୁତ୍ୱ ଏବଂ ବିଦ୍ୟମାନ ନୌସେନା ସହଯୋଗକୁ ଆହୁରି ମଜବୁତ କରିବା ବିଷୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି। ସେମାନେ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଜାତୀୟ ଆଇନ ଓ ନିୟମାବଳୀ, 1982 ୟୁଏନକ୍ଲଜ୍‌ ସମେତ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଆଇନର ନୀତି ଅନୁଯାୟୀ ପାରସ୍ପରିକ ହିତ ସହ ଜଡ଼ିତ ସାମୁଦ୍ରିକ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉପରେ ଗଠନମୂଳକ ଆଲୋଚନା ଜାରି ରଖିବାର ସମ୍ଭାବନା ଅନ୍ୱେଷଣ କରିବାର ଗୁରୁତ୍ୱ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ ।

ସୂଚନା ଫ୍ୟୁଜନ୍ କେନ୍ଦ୍ର-ଭାରତ ମହାସାଗର କ୍ଷେତ୍ର ଗୁରୁଗ୍ରାମରେ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆରୁ ଜଣେ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସମ୍ପର୍କ ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତି ଦିଆଯିବାକୁ ଉଭୟ ନେତା ସ୍ୱାଗତ କରିଛନ୍ତି। ସାମୁଦ୍ରିକ ସୁରକ୍ଷାରେ ସହଯୋଗର ପାରସ୍ପରିକ ଲାଭଦାୟକ କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ପାଇଁ ଆଲୋଚନା ଜାରି ରଖିବାକୁ ସେମାନେ ସହମତ ହୋଇଥିଲେ ।

ଉଭୟ ନେତା ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଶିଳ୍ପ ଓ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାରେ ସହଯୋଗକୁ ପ୍ରାଥମିକତା କ୍ଷେତ୍ର ଭାବରେ ଚିହ୍ନଟ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଶିଳ୍ପ ମଧ୍ୟରେ ପାରସ୍ପରିକ ଲାଭଦାୟକ ସହଯୋଗକୁ ବିସ୍ତାର କରିବାକୁ ସହମତ ହୋଇଛନ୍ତି । ଏହା ଦ୍ଵାରା ଉପକରଣର ମିଳିତ ଉତ୍ପାଦନ, ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ହସ୍ତାନ୍ତର, ବୈଷୟିକ ସହାୟତା ଓ କ୍ଷମତା ନିର୍ମାଣ, ଜାହାଜ ନିର୍ମାଣରେ ସହଯୋଗ ସମେତ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଉପକରଣର ଉତ୍ସ, ସମାନ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ପାଇଁ ଏମଆରଓ ସୁବିଧା ପ୍ରତିଷ୍ଠା, ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଗବେଷଣା ଓ ବିକାଶ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଅନୁସନ୍ଧାନ ଏବଂ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳା ଇକୋସିଷ୍ଟମକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବାରେ ସହାୟତା ମିଳିପାରିବ । ଉଭୟ ନେତା ସାମରିକ ଔଷଧ ଯୋଗାଣ ଉପରେ ଭାରତ ଏବଂ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆର ସଶସ୍ତ୍ର ବାହିନୀ ଚିକିତ୍ସା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ମଧ୍ୟରେ ଔଷଧୀୟ ସହଯୋଗରେ ପ୍ରଗତିକୁ ସ୍ୱାଗତ କରିଥିଲେ ।

ଆତଙ୍କବାଦ ମୁକାବିଲା ଓ ସୁରକ୍ଷା ସହଯୋଗ

ନେତାମାନେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ଆତଙ୍କବାଦକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ନିନ୍ଦା କରିଥିଲେ। ସେମାନେ ବ୍ୟାପକ ଓ ସ୍ଥାୟୀ ଭାବରେ ଏବଂ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ ଆତଙ୍କବାଦର ମୁକାବିଲା ପାଇଁ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ଓ ସମନ୍ୱିତ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ପ୍ରୟାସ ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କରିଥିଲେ। ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ବିଶ୍ୱ ସ୍ତରରେ ନିଷିଦ୍ଧ ଆତଙ୍କବାଦୀ ଏବଂ ୟୁଏନଏସସି ୧୨୬୭ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ କମିଟିରେ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ ଆତଙ୍କବାଦୀ ସଂଗଠନଗୁଡ଼ିକ ସମେତ ଆତଙ୍କବାଦକୁ ରୋକିବା ଓ ମୁକାବିଲା କରିବା ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କରିଥିଲେ।

ନେତାମାନେ ଆତଙ୍କବାଦୀ ପାଣ୍ଠି ଯୋଗାଣକୁ ରୋକିବା ଏବଂ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ସହମତ ବେଆଇନ ଅର୍ଥ କାରବାର ନିରୋଧୀ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବା ଲାଗି ସହମତ ହୋଇଥିଲେ । ଏଥିସହିତ ଆତଙ୍କବାଦର ପାଣ୍ଠି ଯୋଗାଣ ମାନଦଣ୍ଡକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ଏବଂ ଆତଙ୍କବାଦ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ନୂତନ ଓ ଉଦୀୟମାନ ପ୍ରଯୁକ୍ତିର ଅପବ୍ୟବହାରକୁ ରୋକିବାକୁ ସହମତ ହୋଇଥିଲେ । ଡିଜିଟାଲ୍ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ମାଧ୍ୟମରେ ଅନଲାଇନ୍ ନିଯୁକ୍ତି ଏବଂ ମୌଳବାଦର ପ୍ରସାର ସମେତ ଆତଙ୍କବାଦର ପ୍ରସାର ସମସ୍ୟାକୁ ସମାଧାନ କରିବାକୁ ସହଯୋଗ ନିମନ୍ତେ ରାଜି ହୋଇଥିଲେ । ସେହିପରି ମୌଳବାଦର ମୁକାବିଲା କରିବା ଏବଂ ହିଂସାତ୍ମକ ଉଗ୍ରବାଦ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମକୁ ରୋକିବାରେ ସହଯୋଗକୁ ମଜବୁତ କରିବା ପାଇଁ ସେମାନେ ସହମତି ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ।

ନେତାମାନେ ଆତଙ୍କବାଦର ମୁକାବିଲା ପାଇଁ ଶୂନ୍ୟ-ସହିଷ୍ଣୁତା ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରିଥିଲେ। ସେମାନେ ଆତଙ୍କବାଦ ପାଣ୍ଠି ଚ୍ୟାନେଲଗୁଡ଼ିକୁ ବାଧା ଦେବା ଏବଂ ଜାତିସଂଘ ଏବଂ ଏଫଏଟିଏଫ ସମେତ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ଓ ବହୁପାକ୍ଷିକ ସହଯୋଗକୁ ମଜବୁତ କରିବା ଲାଗି ସକ୍ରିୟ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ ଜାରି ରଖିବା ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ପ୍ରତିବଦ୍ଧତାକୁ ପୁନଃସ୍ଥାପିତ କରିଥିଲେ।

ଉଭୟ ନେତା ଆତଙ୍କବାଦ ଓ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସଂଗଠିତ ଅପରାଧ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କକୁ ସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲେ । ସେମାନେ ସୂଚନା ଓ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଅଭ୍ୟାସ ଆଦାନପ୍ରଦାନ ସମେତ ନିଜ ନିଜ ଘରୋଇ ଆଇନ ଏବଂ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଦାୟିତ୍ୱ ଅନୁଯାୟୀ ସହଯୋଗ ବୃଦ୍ଧି କରିବାକୁ ରାଜି ହୋଇଥିଲେ। ନିକଟ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଉଭୟ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ୱାକ୍ଷରିତ ହେବାକୁ ଥିବା ଆତଙ୍କବାଦ ନିରୋଧୀ ସହଯୋଗ ବୁଝାମଣା ପତ୍ରର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ସମାପ୍ତିକୁ ମଧ୍ୟ ନେତାମାନେ ସ୍ୱାଗତ କରିଥିଲେ।

ସୁରକ୍ଷା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପ୍ରସଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ୟାପକ ଭାବରେ ଆଲୋଚନା କରିବା ପାଇଁ ଏକ ମଞ୍ଚ ଭାବରେ ତୃତୀୟ ଭାରତ-ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ସୁରକ୍ଷା ଆଲୋଚନାର ଯୋଜନାବଦ୍ଧ ଆୟୋଜନକୁ ନେତାମାନେ ସ୍ୱାଗତ କରିଥିଲେ। ଆଲୋଚନା ମାଧ୍ୟମରେ, ଦୁଇ ଦେଶ ଆତଙ୍କବାଦ ମୁକାବିଲା, ସଂଗଠିତ ଏବଂ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଅପରାଧ, ଉଦୀୟମାନ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଏବଂ ସାଇବର ସୁରକ୍ଷା, ଏବଂ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଶିଳ୍ପ, ସାମୁଦ୍ରିକ ଏବଂ ମହାକାଶ ସହଯୋଗରେ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ସହଯୋଗକୁ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଭାବରେ ବୃଦ୍ଧି କରିବାକୁ ସଂକଳ୍ପ ନେଇଥିଲେ ।

ନୀତିଗତ ଆଲୋଚନା, କ୍ଷମତା ନିର୍ମାଣ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଅଭ୍ୟାସର ବାଣ୍ଟିବା ଏବଂ ଡିଜିଟାଲ୍ ସାର୍ବଜନୀନ ଭିତ୍ତିଭୂମି, ଆର୍ଥିକ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା, ଡିଜିଟାଲ୍ ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥା, କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା, ଡିଜିଟାଲ୍ ଫୋରେନସିକ୍ ଏବଂ କମ୍ପ୍ୟୁଟର ଜରୁରୀକାଳୀନ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦଳ (ସିଇଆରଟି) ସହଯୋଗ, ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସୂଚନା ଭିତ୍ତିଭୂମିର ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ଡିଜିଟାଲ୍ ଦକ୍ଷତା ଉପରେ କ୍ଷମତା ନିର୍ମାଣ ସମେତ ସାଇବର କ୍ଷେତ୍ରରେ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ସହଯୋଗ ଉପରେ ଆହୁରି ଆଲୋଚନା କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଉଭୟ ପକ୍ଷ ରାଜି ହୋଇଥିଲେ ।

ଆର୍ଥିକ ଏବଂ ବାଣିଜ୍ୟ ସହଯୋଗ

ଆର୍ଥିକ ଓ ବାଣିଜ୍ୟ ସହଯୋଗ ଗତିଶୀଳ ଭାରତ-ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ସମ୍ପର୍କର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ସ୍ତମ୍ଭ ହୋଇ ରହିଛି ବୋଲି ନେତାମାନେ ଆଲୋକପାତ କରିଥିଲେ । ଉଭୟ ନେତା ଭାରତର ‘ବିକଶିତ ଭାରତ ୨୦୪୭’ ଓ ‘ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ଏମ୍ସ ୨୦୪୫’ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ମଧ୍ୟରେ ବିସ୍ତୃତ ଆର୍ଥିକ ଓ ବିକାଶମୂଳକ ସମନ୍ୱୟ ଏବଂ ଅଧିକ ଆର୍ଥିକ ସୁଯୋଗକୁ ଉଜାଗର କରିବା ଲାଗି ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାପକ ଏବଂ ଗଭୀର ଆର୍ଥିକ ସମନ୍ୱୟର ଭୂମିକାକୁ ସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲେ। ଏହି ଦିଗରେ, ନେତାମାନେ ଏକ ସନ୍ତୁଳିତ, ପାରସ୍ପରିକ ଲାଭଦାୟକ ଏବଂ ସୁବିଧାଜନକ ବାଣିଜ୍ୟ ପରିବେଶ ପାଇଁ ଆସିଆନ୍‌ ଭାରତ ସାମଗ୍ରୀ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତିନାମା (ଏଆଇଟିଆଇଜିଏ) ସମୀକ୍ଷାର ସମୟୋଚିତ ସମାପ୍ତି ପାଇଁ ଇଚ୍ଛା ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ। ଏହାପରେ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ବାଣିଜ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଏକ ବ୍ୟାପକ ଗଭୀର ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ବାଣିଜ୍ୟ ସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପନ କରାଯିବ।

ଉଭୟ ନେତା ବାଣିଜ୍ୟ ଏବଂ ନିବେଶ ଉପରେ କାର୍ଯ୍ୟ ଗୋଷ୍ଠୀର ଦ୍ୱିତୀୟ ବୈଠକ, ଚତୁର୍ଥ ଦ୍ୱିବାର୍ଷିକ ବାଣିଜ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀ ମଞ୍ଚ ଏବଂ ମିଳିତ ଆର୍ଥିକ ଏବଂ ବିତ୍ତୀୟ ଆଲୋଚନାର ପ୍ରଥମ ବୈଠକ ସମେତ ବିଦ୍ୟମାନ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ଆର୍ଥିକ ତନ୍ତ୍ରର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପଯୋଗ ଏବଂ ସୁଦୃଢ଼ କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲେ। ସେମାନେ ସହମତ ହୋଇଥିଲେ ଯେ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ବକେୟା ଶୁଳ୍କ ଓ ଅଣ-ଶୁଳ୍କ ସମସ୍ୟାଗୁଡ଼ିକର ସମାଧାନ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏହା ସହିତ ବଜାର ପ୍ରବେଶକୁ ଉନ୍ନତ କରିବା, ବାଣିଜ୍ୟ ଏବଂ ନିବେଶକୁ ସହଜ କରିବା ଏବଂ ଆର୍ଥିକ, ଡିଜିଟାଲ୍ ଅର୍ଥନୀତି, ଶିଳ୍ପ ଓ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳରେ ସହଯୋଗକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇବା ପାଇଁ ସୁଦୃଢ଼ ଏବଂ ବ୍ୟବସାୟ-ମୁଖୀ ଫଳାଫଳ ହାସଲ କରିବା ଦିଗରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ । ସେହିପରି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେଶର ଘରୋଇ ନିୟମ ଏବଂ ବିକାଶ ପ୍ରାଥମିକତାକୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ ।

ଦୁଇ ନେତା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଖଣିଜ ଏବଂ ବିରଳ ମୃତ୍ତିକା କ୍ଷେତ୍ରରେ ସହଯୋଗକୁ ଆହୁରି ମଜବୁତ କରିବା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲେ। ଏହା ଦୁର୍ବଳତା ହ୍ରାସ କରିବା ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ସୁରକ୍ଷାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ଲାଗି ଘରୋଇ ଉତ୍ପାଦନ ଶିଳ୍ପର ଅଭିବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ବିବିଧ ଓ ସ୍ଥିର ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳ ନିର୍ମାଣ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇଥାଏ। ନେତାମାନେ ବିରଳ ମୃତ୍ତିକା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ବଢ଼ୁଥିବା ସହଯୋଗକୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ । ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ଅଣ-ଲୌହ ସାମଗ୍ରୀ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ବିକାଶ କେନ୍ଦ୍ର (ଏନଏଫଟିଡିସି), ମିଡୱେଷ୍ଟ ଲିମିଟେଡ୍, ଏବଂ ପିଟି. ପେରୁଶାନ୍‌ ମିନେରାଲ୍‌ ନେସନାର (ପର୍ମିନାସ୍‌) ମଧ୍ୟରେ ବୁଝାମଣାପତ୍ର ସ୍ୱାକ୍ଷରକୁ ସ୍ୱାଗତ କରିଥିଲେ।

ନେତାମାନେ ଇସ୍ପାତ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳର ଖଣିଜ ଓ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା କ୍ଷେତ୍ରରେ ସହଯୋଗ ପାଇଁ ବୁଝାମଣାପତ୍ର ସ୍ୱାକ୍ଷରକୁ ସ୍ୱାଗତ କରିଥିଲେ। ସେମାନେ ଭାରତୀୟ ଇସ୍ପାତ ପ୍ରାଧିକରଣ ଲିମିଟେଡ୍ (ସେଲ) ଏବଂ ପିଟି ମଧ୍ୟରେ ରଣନୀତିକ ମିଳିତ ଉଦ୍ୟୋଗକୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱାଗତ କରିଥିଲେ। ଇଣ୍ଡୋନେସିଆରେ ଷ୍ଟେନଲେସ୍-ଷ୍ଟିଲ୍ ସ୍ଲାବ୍ ଉତ୍ପାଦନ ସୁବିଧା ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ କ୍ରାକାଟାଉ ଷ୍ଟିଲ୍ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବ।

ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ ଏବଂ ବ୍ୟାଙ୍କ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାନୀୟ ମୁଦ୍ରା କାରବାର (ଏଲସିଟି) ଉପରେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବା ଦିଗରେ ହୋଇଥିବା ଅଗ୍ରଗତିକୁ ଉଭୟ ନେତା ସ୍ୱାଗତ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଏହା ଭାରତ ଓ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ମଧ୍ୟରେ ବାଣିଜ୍ୟ ଓ ନିବେଶକୁ ଆହୁରି ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବ ଏବଂ ଦୁଇ ଅର୍ଥନୀତି ମଧ୍ୟରେ ଆର୍ଥିକ ସମନ୍ୱୟକୁ ଗଭୀର କରିବ।

ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଔଷଧ, ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ଶକ୍ତି ସୁରକ୍ଷା

ଉଭୟ ନେତା ଇଣ୍ଡୋନେସିଆରେ ଏକ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ ବିତରଣ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ଭାବରେ ରେଡ୍ ଆଣ୍ଡ୍ ହ୍ୱାଇଟ୍ କୋଅପରେଟିଭ୍ ନେଟୱାର୍କର ଗୁରୁତ୍ୱ ବିଷୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ । ଏହା ଉଭୟ ଦେଶରୁ ଔଷଧ ଓ ଚିକିତ୍ସା ଉତ୍ପାଦଗୁଡ଼ିକୁ ସେମାନଙ୍କ ଘରୋଇ ଆଇନ ଓ ନିୟମାବଳୀ ଅନୁଯାୟୀ ଯୋଗାଇବା ପାଇଁ ପ୍ରତିବଦ୍ଧତାକୁ ଦୋହରାଇଥିଲା।

ଦୁଇ ନେତା ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ର ସହଯୋଗକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରତିବଦ୍ଧତା ବ୍ୟକ୍ତ କରିଥିଲେ । ପେସାଦାର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କର୍ମୀ ବିକାଶ ଉପରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସ୍ୱାକ୍ଷରକୁ ସ୍ୱାଗତ କରିଥିଲେ। ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ପେସାଦାରଙ୍କ ପାଇଁ ଫେଲୋସିପ୍ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଏବଂ ଦକ୍ଷତା ବୃଦ୍ଧି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ସୁବିଧା, ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଚିକିତ୍ସା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଘର ପାଖରେ କ୍ଲିନିକାଲ୍ ତାଲିମ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପେସାଦାର ଏବଂ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ବିନିମୟ, ଔଷଧ ଏବଂ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବାରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଅଭ୍ୟାସର ବାଣ୍ଟିବା ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାରସ୍ପରିକ ସହମତ ସହଯୋଗମୂଳକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ମାଧ୍ୟମରେ ସହଯୋଗକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବ । ପ୍ରକ୍ରିୟାକୃତ ଖାଦ୍ୟ ଉତ୍ପାଦ କ୍ଷେତ୍ରରେ ନିୟାମକ ସହଯୋଗ ଉପରେ ବିପିଓଏମ ଏବଂ ଏଫଏସଏସଏଆଇ ମଧ୍ୟରେ ଏମଓୟୁ ଶୀଘ୍ର ସମାପ୍ତ କରିବାକୁ ସେମାନେ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ।

ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେଶର ଘରୋଇ ନୀତିକୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇ ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ପୋଷଣ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସହଯୋଗକୁ ଆହୁରି ଗଭୀର କରିବାକୁ ନେତାମାନେ ମଧ୍ୟ ରାଜି ହୋଇଥିଲେ। ସେମାନେ ପାରସ୍ପରିକ ସହମତି ଅନୁଯାୟୀ, ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ଏବଂ ସ୍ଥିର ଖାଦ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସମର୍ଥନ କରିବା ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ଓ କୃଷି ବାଣିଜ୍ୟ, ମିଳିତ ଅଧ୍ୟୟନ, ନବସୃଜନ ଏବଂ ଜ୍ଞାନ ଆଦାନପ୍ରଦାନ ସମେତ କୃଷି ତଥା ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷାରେ ସହଯୋଗ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ପ୍ରୟାସକୁ ସ୍ୱାଗତ କରିଥିଲେ । ନେତାମାନେ କୃଷି ଓ ଆନୁସଙ୍ଗିକ କ୍ଷେତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ ସହଯୋଗ ଉପରେ ବୁଝାମଣାପତ୍ରର ଶୀଘ୍ର ପରିସମାପ୍ତି ଏବଂ ସାମୁଦ୍ରିକ ଓ ମତ୍ସ୍ୟପାଳନ ସହଯୋଗ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବୁଝାମଣାପତ୍ରର ଶୀଘ୍ର ନବୀକରଣକୁ ଅପେକ୍ଷା କରିଥିଲେ।

ନେତାମାନେ ଔଷଧ ଓ ଚିକିତ୍ସା ଉତ୍ପାଦ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଜାରି ରହିଥିବା ସହଯୋଗକୁ ସ୍ୱାଗତ କରିଥିଲେ। ସେମାନେ ଚିକିତ୍ସା ଉତ୍ପାଦ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସହଯୋଗ ଉପରେ ସିଡିଏସସିଓ ଏବଂ ବିପିଓଏମ ମଧ୍ୟରେ ବୁଝାମଣାପତ୍ର ସ୍ୱାକ୍ଷରକୁ ସ୍ୱାଗତ କରିଥିଲେ।

ନେତାମାନେ ସାର କ୍ଷେତ୍ରରେ ସହଯୋଗକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବାକୁ ସହମତ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ବିଶ୍ୱ ବଜାର ପରିସ୍ଥିତି ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥିର, ସୁଲଭ ଏବଂ ନିର୍ଭରଯୋଗ୍ୟ ସାର ଉପଲବ୍ଧତା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲେ।

ଉଭୟ ପକ୍ଷ ପାରସ୍ପରିକ ସହମତି ଅନୁଯାୟୀ ପାରମ୍ପରିକ, ନୂତନ ଏବଂ ଅକ୍ଷୟ ଶକ୍ତି ସମେତ ଶକ୍ତି ସୁରକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ସହଯୋଗ, ମିଳିତ ଅଧ୍ୟୟନ ଏବଂ କ୍ଷମତା ନିର୍ମାଣକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରତିବଦ୍ଧତାକୁ ଦୋହରାଇଥିଲେ । ଏଲଏନଜି, ସବୁଜ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ, ଜୈବଶକ୍ତି, ସୌର ଶକ୍ତି ଏବଂ ଶକ୍ତି ଦକ୍ଷତା ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଭଳି କ୍ଷେତ୍ରରେ ବର୍ଦ୍ଧିତ ସହଯୋଗକୁ ସ୍ୱାଗତ କରିଥିଲେ।

ଭିତ୍ତିଭୂମି ଏବଂ ଯୋଗାଯୋଗ

ଉଭୟ ନେତା ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ବର୍ଦ୍ଧିତ ସାମୁଦ୍ରିକ ଓ ବିମାନ ସଂଯୋଗୀକରଣ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲେ। ଅଧିକ ବିମାନ ସଂଯୋଗୀକରଣ ଏବଂ ବନ୍ଦର-ଠାରୁ-ବନ୍ଦର ସଂଯୋଗୀକରଣକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଲାଗି ସହମତି ବ୍ୟକ୍ତ କରିଥିଲେ। ଉଭୟ ନେତା ୨୦୨୬ର ଦ୍ୱିତୀୟାର୍ଦ୍ଧରେ ଆହୂତ ହେବାକୁ ଥିବା ଆଣ୍ଡାମାନ-ଆଚେ ସଂଯୋଗୀକରଣ ଉପରେ ତୃତୀୟ ମିଳିତ କାର୍ଯ୍ୟ ଗୋଷ୍ଠୀ ବୈଠକ ଏବଂ ଏକ କାର୍ଯ୍ୟ ଯୋଜନାକୁ ଶୀଘ୍ର କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବାକୁ ନେଇ ଆଗ୍ରହ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ ।

ସାବାଙ୍ଗ ବନ୍ଦରର ସମନ୍ୱିତ ବିକାଶରେ ସହଭାଗୀତା କରିବାରେ ଭାରତର ଆଗ୍ରହକୁ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ପ୍ରବୋବୋ ସ୍ୱାଗତ କରିଥିଲେ। ଉଭୟ ନେତା ସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲେ ଯେ ଏପରି ସହଭାଗୀତା – କ୍ରୁଜ୍ ଏବଂ ସାମୁଦ୍ରିକ-ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସୁବିଧା, ସାମୁଦ୍ରିକ ଶିଳ୍ପ (ଜାହାଜ-ମରାମତି ଏବଂ ଜାହାଜ ନିର୍ମାଣ), ଏବଂ ଆଣ୍ଡାମାନ ସାଗରରେ ଉପକୂଳ ଶକ୍ତି କାର୍ଯ୍ୟକଳାପକୁ ସମର୍ଥନ କରୁଥିବା ଉପକୂଳ-ଭିତ୍ତିକ ସେବା – ଭାରତର ଆଣ୍ଡାମାନ ଓ ନିକୋବର ଦ୍ୱୀପପୁଞ୍ଜ ଏବଂ ସୁମାତ୍ରା ଦ୍ୱୀପ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ସଂସ୍ଥାଗତ, ଭୌତିକ, ଡିଜିଟାଲ୍ ଏବଂ ନାଗରିକ ଏବଂ ସାମଗ୍ରୀର ପ୍ରବାହକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବ। ଏହା ନିବେଶ, ନିଯୁକ୍ତି, ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ସ୍ଥାନାନ୍ତର ଏବଂ ଅଂଶୀଦାର ଆଞ୍ଚଳିକ ସମୃଦ୍ଧି ସୃଷ୍ଟି କରିବାରେ ଯୋଗଦାନ ଦେବ। ଉଭୟ ନେତା ସେମାନଙ୍କର ସମ୍ପୃକ୍ତ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କୁ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆର ବିକାଶ ଯୋଜନା ଏବଂ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ ନିୟମାବଳୀ ସହିତ ସୁସଙ୍ଗତ ଭାବରେ ପ୍ରକଳ୍ପର ପରିସର, ପଦ୍ଧତି ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସ୍ଥିର କରିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିଥିଲେ, ଯାହା ସମୟସୀମା ଏବଂ ପାରସ୍ପରିକ ଲାଭଦାୟକ ଉପାୟରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବ।

ଡିଜିଟାଲ ନେଟୱାର୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ଡିଜିଟାଲ ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆର ଏମଏସଏମଇଗୁଡ଼ିକର ଅଂଶଗ୍ରହଣ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ପାଇଁ ଭାରତରେ ଓପନ୍ ନେଟୱାର୍କ ଫର ଡିଜିଟାଲ କମର୍ସ (ଓଏନଡିସି) ସ୍ଥାପତ୍ୟ ଉପରେ ଆଧାରିତ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ଓପନ୍ ନେଟୱାର୍କ (ଆଇଓଏନ) ଆରମ୍ଭକୁ ଉଭୟ ନେତା ସ୍ୱାଗତ କରିଥିଲେ।

ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ ଏବଂ ବ୍ୟାଙ୍କ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ମଧ୍ୟରେ ସହମତ ହୋଇଥିବା ଭାରତ ଓ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ମଧ୍ୟରେ ସୀମାପାର କ୍ୟୁଆର ପେମେଣ୍ଟ ଲିଙ୍କେଜ୍ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବା ଦିଗରେ ଅଗ୍ରଗତିକୁ ଉଭୟ ନେତା ସ୍ୱାଗତ କରିଥିଲେ। ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ଏବଂ ଭାରତ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ଅର୍ଥ ନେଣଦେଣକୁ ମଜବୁତ କରିବାରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମାଇଲଖୁଣ୍ଟ । ଏହି ସଂଯୋଗ କାରବାର ଦକ୍ଷତା ବୃଦ୍ଧି କରିବ, ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିରତାକୁ ମଜବୁତ କରିବ ଏବଂ ସମାବେଶୀ ଆର୍ଥିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧିକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବ । ଏହା ବିଶେଷକରି ଏମଏସଏମଇ, ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଏବଂ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ସମର୍ଥନ କରିବ।

ଭାରତ ଏବଂ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ମଧ୍ୟରେ ଦୂରସଂଚାର ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଏବଂ ସେବା କ୍ଷେତ୍ରରେ ସହଯୋଗ ଉପରେ ବୁଝାମଣାପତ୍ରର ସମାପ୍ତିକୁ ଉଭୟ ନେତା ସ୍ୱାଗତ କରିଥିଲେ। ଏହା ସମାବେଶୀ ଆର୍ଥିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ଡିଜିଟାଲ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ସମର୍ଥନ କରିବା ପାଇଁ ଦୂରସଂଚାର ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଏବଂ ଡିଜିଟାଲ ସଂଯୋଗୀକରଣରେ ସହଯୋଗକୁ ଆହୁରି ମଜବୁତ କରିବ।

ଜୈବ ବିବିଧତା ସଂରକ୍ଷଣ ଏବଂ ସ୍ଥାୟୀ ବିକାଶ

ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ପ୍ରବୋବୋ ଜୈବ ବିବିଧତା ସଂରକ୍ଷଣ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭାରତର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକାକୁ ସ୍ୱୀକାର କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବିଗ୍ କ୍ୟାଟ୍ ଆଲାଏନ୍ସ ଦିଗରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦୀଙ୍କ ପଦକ୍ଷେପକୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଛନ୍ତି। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦୀ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆର ଘରୋଇ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ପଦକ୍ଷେପରେ ଯୋଗଦେବାର ଇଚ୍ଛାକୁ ସ୍ୱାଗତ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆର ନିଜସ୍ୱ ପଦକ୍ଷେପ – ବିଶେଷକରି ବିଶ୍ୱ ହେନ୍ତାଳ କେନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ କ୍ରୋଟିକାଲ୍ ପିଟଲ୍ୟାଣ୍ଡ କେନ୍ଦ୍ରକୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଛନ୍ତି । ଏହା ଜୈବ ବିବିଧତା, ହେନ୍ତାଳ ଏବଂ ପିଟଲ୍ୟାଣ୍ଡ ସଂରକ୍ଷଣ ଉପରେ ବିଶ୍ୱ ସହଯୋଗକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ସହଭାଗୀ ପ୍ରତିବଦ୍ଧତାକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରିଥାଏ।

ପ୍ରାକୃତିକ ଏବଂ ମାନବ-ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପ୍ରତି ଦୁର୍ବଳତାକୁ ନେଇ ଚିନ୍ତା ପ୍ରକଟ କରି ଉଭୟ ନେତା ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପରିଚାଳନାରେ ସହଯୋଗକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଛନ୍ତି। ସୂଚନା, ଅଭିଜ୍ଞତା ଏବଂ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଅଭ୍ୟାସ ଆଦାନପ୍ରଦାନ ମାଧ୍ୟମରେ ସହଯୋଗ ବୃଦ୍ଧି କରିବାକୁ ସେମାନେ ସହମତ ହୋଇଛନ୍ତି । ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା, ପୁନରୁଦ୍ଧାର, ପ୍ରଶମନ ଏବଂ ପ୍ରସ୍ତୁତିରେ କ୍ଷମତା ନିର୍ମାଣ ଏବଂ ତାଲିମ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସହଯୋଗ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଉଭୟ ପକ୍ଷ ରାଜି ହୋଇଛନ୍ତି । ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପ୍ରଶମନ ଏବଂ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ-ପ୍ରତିରୋଧୀ ଭିତ୍ତିଭୂମି ପାଇଁ ତଥ୍ୟ ପ୍ରୟୋଗ କରିବା ପାଇଁ ଉଭୟ ଦେଶର ଜାତୀୟ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପରିଚାଳନା କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବୁଝାମଣାପତ୍ର ସ୍ୱାକ୍ଷରକୁ ଦୁଇ ନେତା ସ୍ୱାଗତ କରିଛନ୍ତି। ସେମାନେ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ବିପଦ ହ୍ରାସ ଏବଂ ସ୍ଥିରତା ଉପରେ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସହଯୋଗକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବାରେ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପ୍ରତିରୋଧୀ ଭିତ୍ତିଭୂମି ପାଇଁ ମେଣ୍ଟର ଗୁରୁତ୍ୱ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଆଲୋକପାତ କରିଛନ୍ତି ।

ବିଜ୍ଞାନ ଏବଂ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା, ମହାକାଶ ଏବଂ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଉଦୀୟମାନ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା କ୍ଷେତ୍ରରେ ସହଯୋଗ

 ଉଭୟ ନେତା ୧୨ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୨୫ରେ ବିଜ୍ଞାନ ଓ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଉପରେ ପ୍ରଥମ ମିଳିତ କମିଶନ ବୈଠକ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେବା ଏବଂ ଭାରତ ଓ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ମଧ୍ୟରେ ଗବେଷଣା, ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଓ ନବସୃଜନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସହଯୋଗ ପାଇଁ ବୁଝାମଣା ପତ୍ର ସ୍ୱାକ୍ଷରକୁ ସ୍ୱାଗତ କରିଛନ୍ତି।

ଉଭୟ ନେତା ଭାରତୀୟ ମହାକାଶ ଗବେଷଣା ସଂଗଠନ (ଇସ୍ରୋ) ଏବଂ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆର ଜାତୀୟ ଗବେଷଣା ଏବଂ ନବସୃଜନ ସଂସ୍ଥା (ବ୍ରିନ) ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ମହାକାଶ ସହଯୋଗ ଏବଂ ୨୪-୨୫ ଜୁନ ୨୦୨୬ରେ ଭାରତର ବେଙ୍ଗାଲୁରୁରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ଷଷ୍ଠ ମିଳିତ କମିଶନ ବୈଠକକୁ ନେଇ ସନ୍ତୋଷ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି। ସେମାନେ ଭାରତ ଓ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ମଧ୍ୟରେ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବାହ୍ୟ ମହାକାଶର ଅନ୍ୱେଷଣ ଏବଂ ବ୍ୟବହାରରେ ସହଯୋଗ ପାଇଁ ଢାଞ୍ଚା ଚୁକ୍ତିନାମାର ସମ୍ପ୍ରସାରଣ ସ୍ୱାକ୍ଷରକୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱାଗତ କରିଛନ୍ତି।

ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦୀ ଭାରତର ଉପଗ୍ରହ ଏବଂ ପ୍ରକ୍ଷେପଣ ଯାନ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଏବଂ ଭାରତର ଗଗନଯାନ ମିଶନ ପାଇଁ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆର ନିରନ୍ତର ସମର୍ଥନ ପାଇଁ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ପ୍ରବୋବୋଙ୍କୁ କୃତଜ୍ଞତା ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ସହଯୋଗ ବ୍ରିନ ଓ ଇସ୍ରୋ ମଧ୍ୟରେ ସହଯୋଗ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏବଂ ବାୟାକ୍ ଟେଲିମେଟ୍ରି, ଟ୍ରାକିଂ ଓ କମାଣ୍ଡ (ଟିଟିସ) ସୁବିଧା ମାଧ୍ୟମରେ ସହଜ କରାଯାଉଛି। ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ପ୍ରବୋବୋ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ଉପଗ୍ରହ ଉତକ୍ଷେପଣ ପାଇଁ ଭାରତର ସମର୍ଥନ, ଏସିଆ ଓ ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରରେ ମହାକାଶ ବିଜ୍ଞାନ ଓ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଶିକ୍ଷା କେନ୍ଦ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ ଇଣ୍ଡୋନେସୀୟ ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କୁ ତାଲିମ ଏବଂ ଆସିଆନ-ଭାରତ ମହାକାଶ ସହଯୋଗକୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଛନ୍ତି। ସେ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆରେ ମହାକାଶ ବନ୍ଦର ପ୍ରକଳ୍ପ ସମ୍ପର୍କରେ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ମହାକାଶ ଇକୋସିଷ୍ଟମ ସହଯୋଗକୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱାଗତ କରିଛନ୍ତି।

ଉଭୟ ନେତା ଭାରତ ଏବଂ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ମଧ୍ୟରେ ପରମାଣୁ ଶକ୍ତିର ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟବହାରରେ ସହଯୋଗ ଉପରେ ଆଲୋଚନା ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଆଲୋକପାତ କରିଥିଲେ। ଏହା ଗବେଷଣା, କ୍ଷମତା ନିର୍ମାଣ ଏବଂ ପରମାଣୁ ସୁରକ୍ଷାରେ ସହଯୋଗକୁ ମଜବୁତ କରିବ। ସେମାନେ ଶିଳ୍ପ, ପରମାଣୁ ଔଷଧ, କୃଷି ଓ ଜଳ ପରିଚାଳନାରେ ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ନିୟାମକ ଏବଂ ବୈଷୟିକ ଉନ୍ନତି ଓ ପ୍ରୟୋଗ ସମେତ ବେସାମରିକ ପରମାଣୁ ଶକ୍ତିର ବ୍ୟବହାରକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରୟାସକୁ ସ୍ୱାଗତ କରିଥିଲେ।

ସଂସ୍କୃତି, ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଏବଂ ନାଗରିକ ସମ୍ପର୍କ

ଭାରତୀୟ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱ ସର୍ବେକ୍ଷଣ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରମ୍ବନନ ମନ୍ଦିର ପରିସର ୟୋଗଗକାର୍ତାରେ ଏକ ୟୁନେସ୍କୋ ବିଶ୍ୱ ଐତିହ୍ୟ ସ୍ଥଳର ପୁନରୁଦ୍ଧାର ଏବଂ ସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଭାରତ-ସମର୍ଥିତ ପ୍ରକଳ୍ପର ଶୁଭାରମ୍ଭକୁ ଉଭୟ ନେତା ସ୍ୱାଗତ କରିଛନ୍ତି। ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ଭାରତର ଜାତୀୟ ସଂଗ୍ରହାଳୟ ଦ୍ୱାରା ଉପସ୍ଥାପିତ ମୂଳ ନାଳନ୍ଦା ତମ୍ବା ପ୍ଲେଟ୍ (ପ୍ରାୟ ୮୬୦ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ) ର ଏକ ପ୍ରତିକୃତି ଦେବନାଗରୀ ଲିପି ଏବଂ ସଂସ୍କୃତ ଭାଷାରେ ଖୋଦିତ ଉପହାରକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶଂସା କରିଛି । ଏହା ବର୍ତ୍ତମାନ ମୁଆରା ଜାମ୍ବିର ନୂତନ ସଂଗ୍ରହାଳୟରେ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହେଉଛି। ଉଭୟ ନେତା ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୨୩ରେ ବାରାଣସୀରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ଜି-୨୦ ସଂସ୍କୃତି ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ବୈଠକରେ ଗୃହୀତ ‘‘କାଶୀ ସାଂସ୍କୃତିକ ପଥ’’ରେ ନିହିତ ନୀତିଗୁଡ଼ିକୁ ମନେ ପକାଇଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କ ନିଜ ନିଜ ଆଇନ ଏବଂ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁଯାୟୀ ଏବଂ ବନ୍ଧୁତା ଓ ପାରସ୍ପରିକ ସମ୍ମାନର ଭାବନାକୁ ନେଇ ଦୁଇ ସରକାରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟ ସମ୍ପର୍କରେ ନିରନ୍ତର ବିଚାରବିମର୍ଶ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲେ। 

ଉଭୟ ନେତା ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥ ଟାଗୋର ଏବଂ କି ହଜାର ଦେୱନ୍ତରାଙ୍କ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ବୌଦ୍ଧିକ ଐତିହ୍ୟ ଏବଂ ସମାନ ଶିକ୍ଷାଗତ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣକୁ ସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲେ ଯେଉଁମାନେ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆରେ ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ଅମୂଲ୍ୟ ଅବଦାନ ଦେଇଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କର ସମ୍ପର୍କ ଭାରତ ଏବଂ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ମଧ୍ୟରେ ସମାନ ସାଂସ୍କୃତିକ ଏବଂ ଶିକ୍ଷାଗତ ସମ୍ପର୍କ ପାଇଁ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିତ୍ତିଭୂମି ସ୍ଥାପନ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲା। ଉଭୟ ନେତା ୨୦୨୬-୨୦୨୭କୁ ‘‘ଭାରତ-ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ସାଂସ୍କୃତିକ ଏବଂ ଶିକ୍ଷାଗତ କୂଟନୀତିର ଟାଗୋର-ଦେୱନ୍ତରା ବର୍ଷ’’ ଭାବରେ ପାଳନ କରିବାକୁ ରାଜି ହୋଇଥିଲେ। ଏହି ପାଳନ ଉଭୟ ଦେଶରେ ମିଳିତ ସାଂସ୍କୃତିକ, ଶିକ୍ଷାଗତ, ଶୈକ୍ଷିକ ଏବଂ ନାଗରିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ଏକ ବର୍ଷ ବ୍ୟାପୀ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ମାଧ୍ୟମରେ ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥ ଟାଗୋରଙ୍କ ୧୯୨୭ଗସ୍ତର ଶତବାର୍ଷିକୀ ପାଳନ କରିବ।

ପର୍ଯ୍ୟଟନକୁ ଲୋକ ସମ୍ପର୍କର ଏକ ବାହକ ଭାବରେ ଆଲୋକପାତ କରି, ଉଭୟ ନେତା ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସହଯୋଗ ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ପ୍ରବାହ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ସମାନ ପ୍ରତିବଦ୍ଧତା ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ। ସେମାନେ ଉଭୟ ପକ୍ଷ ପାଇଁ ଯାତ୍ରା ସୁବିଧା ଏବଂ ଭିସା ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଉନ୍ନତ କରିବା ପାଇଁ ପଦକ୍ଷେପ ବିଷୟରେ ଅଧିକ ଆଲୋଚନା କରିବାକୁ ରାଜି ହୋଇଥିଲେ।

ଶିକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଚାଲିଥିବା ସହଯୋଗ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ, ଉଭୟ ନେତା ଛାତ୍ର ବିନିମୟ ସମେତ ଅଧିକ ଶୈକ୍ଷିକ ଏବଂ ସଂସ୍ଥାଗତ ସହଯୋଗ ପାଇଁ ପ୍ରୟାସକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିଥିଲେ। ସେମାନେ ପ୍ରାଥମ