ਪੀਐੱਮਇੰਡੀਆ

ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਨਰੇਂਦਰ ਮੋਦੀ ਦੇ ਸੱਦੇ ’ਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮਾਣਯੋਗ ਮਾਰਕ ਕਾਰਨੀ ਨੇ 27 ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ 2 ਮਾਰਚ, 2026 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ। ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਕਾਰਨੀ ਦਾ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦੌਰਾ ਸੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ 2018 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਦੁਵੱਲਾ ਦੌਰਾ ਸੀ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਕਾਰਨੀ ਨਾਲ ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਉੱਚ-ਪੱਧਰੀ ਵਫ਼ਦ ਵੀ ਆਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੀਨੀਅਰ ਮੰਤਰੀ, ਸੂਬਾਈ ਆਗੂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

ਕੂਟਨੀਤਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਣ ਦੇ 79 ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਮੌਕੇ ਦੋਵਾਂ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਭਾਰਤ-ਕੈਨੇਡਾ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਦੁਹਰਾਇਆ। ਇਹ ਰਿਸ਼ਤੇ ਸਾਂਝੀਆਂ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਗੂੜ੍ਹੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ, ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਅਖੰਡਤਾ ਲਈ ਸਤਿਕਾਰ ਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਰਾਜ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਂਝੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ’ਤੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਅੱਜ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਅਤੇ ਬੇਯਕੀਨੀ ਵਾਲੇ ਆਲਮੀ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਜੀਵੰਤ ਲੋਕਤੰਤਰਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਹੰਢਣਸਾਰ ਅਤੇ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਭਾਈਵਾਲੀ ਆਪਸੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਅਤੇ ਸਾਂਝੀਆਂ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਪਹਿਲਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚਕਾਰ ਨੇੜਲਾ ਸਹਿਯੋਗ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਇਦੇ-ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਨਿਯਮ ਸਭ ’ਤੇ ਬਰਾਬਰ ਅਤੇ ਨਿਰਪੱਖ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਹੋ ਸਕਣ।  ਇਸ ਨਾਲ ਆਰਥਿਕ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਵਧੇਗੀ, ਟਿਕਾਊ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਮਿਲੇਗਾ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਦਲ ਰਹੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਵਰਗੀਆਂ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਿਆ ਜਾ ਸਕੇਗਾ। ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ, ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਹਿੰਦ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਖੇਤਰ ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਲਈ ਦੁਵੱਲੇ ਅਤੇ ਬਹੁ-ਪੱਖੀ ਮੰਚਾਂ ’ਤੇ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਆਪਣਾ ਸਾਂਝਾ ਇਰਾਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਇਆ।

ਇਸ ਸਾਂਝੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦਿਆਂ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ‘ਵਸੁਧੈਵ ਕੁਟੁੰਬਕਮ’ ਭਾਵ ‘ਇੱਕ ਧਰਤੀ, ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ, ਇੱਕ ਭਵਿੱਖ’ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਭਾਰਤ-ਕੈਨੇਡਾ ਰਣਨੀਤਕ ਭਾਈਵਾਲੀ ਲਈ ਮੁੱਖ ਮਾਰਗ-ਦਰਸ਼ਕ ਢਾਂਚੇ ਵਜੋਂ ਅਪਣਾਉਣ ’ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਜਤਾਈ। ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਟਿਕਾਊਪੁਣੇ, ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਚੱਲਣ ਅਤੇ ਸਮੂਹਿਕ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਪ੍ਰਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ‘ਵਿਕਸਿਤ ਭਾਰਤ’ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ‘ਬਿਲਡ ਕੈਨੇਡਾ ਸਟਰੌਂਗ’ ਏਜੰਡੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤਾਲਮੇਲ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਪੱਕਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਵਿਕਾਸ, ਨਵੀਨਤਾ, ਊਰਜਾ ਤਬਦੀਲੀ, ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਡਿਜੀਟਲ ਈਕੋਸਿਸਟਮ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨਾਂ, ਹੁਨਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ, ਅਤੇ ਲੋਕ-ਪੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧਿਆ ਹੋਇਆ ਦੁਵੱਲਾ ਸਹਿਯੋਗ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਮਾਜ, ਸਾਂਝੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਸਮੇਤ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਲਈ ਇੱਕ ਵਧੇਰੇ ਟਿਕਾਊ ਭਵਿੱਖ ਸਿਰਜਣ ਦਾ ਜ਼ਰੀਆ ਬਣੇਗਾ।

ਨਵੇਂ ਰੋਡਮੈਪ ’ਤੇ ਹੋਈ ਤਰੱਕੀ ਅਤੇ ਅਮਲ

ਦੋਵਾਂ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਕਨਾਨਾਸਕਿਸ ਵਿੱਚ ਜੀ7 ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ ਅਤੇ ਜੋਹਾਨਸਬਰਗ ਵਿੱਚ ਜੀ20 ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ ਮੌਕੇ ਹੋਈਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ‘ਭਾਰਤ-ਕੈਨੇਡਾ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਨਵੇਂ ਰੋਡਮੈਪ’ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਵੱਡੀ ਤਰੱਕੀ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰੱਕੀ ਨੇ ਭਾਰਤ-ਕੈਨੇਡਾ ਭਾਈਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸੇਧ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਸੱਲੀ ਨਾਲ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਮੰਤਰੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਅਤੇ ਤਾਲਮੇਲ ਵਧਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਤਰਜੀਹੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਵੱਲੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਰਫ਼ਤਾਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਸਥਾਗਤ ਮੰਚਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਤਾਲਮੇਲ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਹ ਕਦਮ ਆਪਸੀ ਸਮਝ ਅਤੇ ਨੀਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਾਲਮੇਲ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਅਹਿਮ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਸਫ਼ਾਰਤਖਾਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਡਿਪਲੋਮੈਟਾਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ; ਅਤੇ ਦੁਵੱਲੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਮੁੜ ਲੀਹ ’ਤੇ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਚੁੱਕੇ ਗਏ ਉਸਾਰੂ ਕਦਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਕਦਮ ਆਪਸੀ ਸਤਿਕਾਰ, ਮਿਲਵਰਤਨ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਦੁਵੱਲੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਦੁਵੱਲੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਵਪਾਰਕ ਆਧਾਰ ਨੂੰ ਉਭਾਰਿਆ। ਇਸ ਦੀ ਝਲਕ ‘ਵਿਆਪਕ ਆਰਥਿਕ ਭਾਈਵਾਲੀ ਸਮਝੌਤੇ’ (ਸੀਈਪੀਏ) ਲਈ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਅਹਿਮ ਵਪਾਰਕ ਐਲਾਨਾਂ ਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਵਾਅਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦਾ ਘੇਰਾ ਕਿੰਨਾ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨਾ ਅਤੇ ਬਿਹਤਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਵਾਂ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਵਧ ਰਹੇ ਭਰੋਸੇ ਦਾ ਵੀ ਸੰਕੇਤ ਹੈ। ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਦਯੋਗ ਜਗਤ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਵਿਚਾਲੇ ਲਗਾਤਾਰ ਤਾਲਮੇਲ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਜ਼ਗਾਰ ਨੀਤੀਆਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਹਾਸਲ ਹੋਵੇ, ਤਰਜੀਹੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦਾ ਵਪਾਰਕ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕੇਗਾ। 

ਇਸ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦਿਆਂ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਸੀ ਸਹਿਯੋਗ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ’ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਜਤਾਈ:

ਇੱਕ ਧਰਤੀ

ਰਣਨੀਤਕ ਊਰਜਾ ਭਾਈਵਾਲੀ

ਊਰਜਾ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਜੋਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਪਛਾਣਦਿਆਂ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ‘ਭਾਰਤ-ਕੈਨੇਡਾ ਰਣਨੀਤਕ ਊਰਜਾ ਭਾਈਵਾਲੀ’ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ’ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਜਤਾਈ। ਇਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਊਰਜਾ ਖੇਤਰ ਦੇ ਹਰ ਪੜਾਅ’ਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸਹਿਯੋਗ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਲਈ ਊਰਜਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਮੁੜ ਦੁਹਰਾਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਫ਼ ਊਰਜਾ, ਰਵਾਇਤੀ ਊਰਜਾ, ਸਿਵਲ ਪਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਅਹਿਮ ਖਣਿਜਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਊਰਜਾ ਸਸਤੀ ਹੋਵੇ, ਟਿਕਾਊ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਮਿਲੇ।

ਆਗੂਆਂ ਨੇ ‘ਭਾਰਤ ਊਰਜਾ ਹਫ਼ਤੇ 2026’ ਮੌਕੇ ‘ਕੈਨੇਡਾ-ਭਾਰਤ ਮੰਤਰੀ ਪੱਧਰੀ ਊਰਜਾ ਗੱਲਬਾਤ’ ਦੀ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਨੂੰ ਉੱਚ-ਪੱਧਰੀ ਨੀਤੀਗਤ ਗੱਲਬਾਤ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਸਪਲਾਈ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਾਧਨਾਂ ਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਲਈ ਰਣਨੀਤਕ ਸਹਿਯੋਗ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਮੁੱਖ ਸੰਸਥਾਗਤ ਮੰਚ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲਬਾਤ ਤਹਿਤ ਇੱਕ ‘ਸਾਂਝੀ ਕਾਰਜ ਯੋਜਨਾ’ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਰੂਪ ਦੇਣ ਦਾ ਵੀ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ।

ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਸਾਫ਼ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਵਧਾਉਣ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਵੀ ਉਭਾਰੀਆਂ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਊਰਜਾ, ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਉਤਪਾਦ, ਜੈਵਿਕ ਈਂਧਨ, ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਟਿਕਾਊ ਈਂਧਨ, ਬੈਟਰੀ ਸਟੋਰੇਜ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਸਾਂਝੇ ਜਲਵਾਯੂ ਟੀਚਿਆਂ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਮਕਸਦਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਹੁਤ ਅਹਿਮ ਹੈ।

ਆਗੂਆਂ ਨੇ ‘ਕਾਰਬਨ ਕੈਪਚਰ, ਯੂਟੀਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਸਟੋਰੇਜ’ (ਸੀਸੀਯੂਐੱਸ) ਦੇ ਹੱਲਾਂ ਨੂੰ ਸਹਿਯੋਗ ਦਾ ਮੁੱਖ ਖੇਤਰ ਦੱਸਿਆ, ਜੋ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਅਹਿਮ ਖਣਿਜਾਂ ਦੇ ਟਿਕਾਊ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਵੱਡਾ ਮੌਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। 

ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਸਰਕਾਰ-ਤੋਂ-ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ-ਤੋਂ-ਕਾਰੋਬਾਰ ਸੰਪਰਕ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਮੁੜ ਪ੍ਰਗਟਾਇਆ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੁਵੱਲੇ ਅਤੇ ਬਹੁ-ਪੱਖੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਸਹਿਯੋਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਇਹ ਰਣਨੀਤਕ ਊਰਜਾ ਭਾਈਵਾਲੀ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਅਤੇ ਠੋਸ ਫਾਇਦੇ ਲੈ ਕੇ ਆਵੇ।

ਊਰਜਾ ਵਪਾਰ  

ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੰਸਥਾਗਤ ਤਾਲਮੇਲ ਦੁਵੱਲਾ ਊਰਜਾ ਵਪਾਰ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ। ਇਸ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਤਰਲ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ (ਐੱਲਐੱਨਜੀ), ਤਰਲ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਗੈਸ (LPG), ਕੱਚਾ ਤੇਲ, ਸਾਫ਼ ਕੀਤੇ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਉਤਪਾਦ, ਪੋਟਾਸ਼ ਅਤੇ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ‘ਕੈਮਕੋ’ ਅਤੇ ‘ਪਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਵਿਭਾਗ’ ਵਿਚਾਲੇ 2.6 ਅਰਬ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਨੇਪਰੇ ਚੜ੍ਹਨ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਬਾਰੇ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਵਲ ਪਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਉਤਪਾਦਨ, ਸਾਫ਼ ਊਰਜਾ ਵੱਲ ਵਧਣ ਦੇ ਟੀਚਿਆਂ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਊਰਜਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਵੇਗਾ।

ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਐੱਲਐੱਨਜੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਸਪਲਾਇਰ ਬਣਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਕੈਨੇਡਾ ਤੋਂ ਐੱਲਐੱਨਜੀ ਖਰੀਦਣ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ‘ਹੈਵੀ ਆਇਲ’ (ਭਾਰੀ ਤੇਲ) ਦੇ ਅਹਿਮ ਸਪਲਾਇਰ ਵਜੋਂ ਉਭਰਨ ਦਾ ਵੀ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਭਾਰਤ ਇਸ ਵੇਲੇ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੇਲ ਖਪਤਕਾਰ ਅਤੇ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਐੱਲਐੱਨਜੀ ਦਰਾਮਦਕਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਅਗਲੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਊਰਜਾ ਮੰਗ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਵਾਧੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਦੁਵੱਲਾ ਊਰਜਾ ਵਪਾਰ ਹੋਰ ਵਧਾਉਣ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਕੈਨੇਡਾ ਤੋਂ ਤੇਲ ਅਤੇ ਐੱਲਐੱਨਜੀ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਵਧਾਉਣਾ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਕੈਨੇਡਾ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕੀਤੇ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਨੇ ਹਿੰਦ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਾਰਕਿਟ ਲਈ ‘ਹੈਵੀ ਆਇਲ’ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਐੱਲਐੱਨਜੀ ਸਪਲਾਈ ਵਧਾਉਣ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦੁਹਰਾਈਆਂ। ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਟੀਚਾ 2030 ਤੱਕ ਹਰ ਸਾਲ 5 ਕਰੋੜ (50 ਮਿਲੀਅਨ) ਟਨ ਅਤੇ 2040 ਤੱਕ 10 ਕਰੋੜ (100 ਮਿਲੀਅਨ) ਟਨ ਐੱਲਐੱਨਜੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦਾ ਹੈ। 

ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਤਰਲ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਗੈਸ ਵਿੱਚ ਦੁਵੱਲਾ ਸਹਿਯੋਗ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਸਰਕਾਰੀ ਤੇਲ ਤੇ ਗੈਸ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਊਰਜਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿਚਾਲੇ ਹੋਈ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਐੱਲਪੀਜੀ ਸਪਲਾਈ ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ ਨੇਪਰੇ ਚਾੜ੍ਹਨ ਲਈ ਚੱਲ ਰਹੀ ਗੱਲਬਾਤ ਨੂੰ ਨੋਟ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਰੋਸਾ ਜਤਾਇਆ ਕਿ ਅਜਿਹੀਆਂ ਭਾਈਵਾਲੀਆਂ ਊਰਜਾ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨਾ ਬਣਾਉਣਗੀਆਂ, ਸਪਲਾਈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਗੀਆਂ ਅਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਾਰਬਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇ ਨਵੇਂ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨਗੀਆਂ।

ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਨੇ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਲਾਹੇਵੰਦ ਊਰਜਾ ਭਾਈਵਾਲੀਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਨਿੱਜੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਖਰੀਦ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਲਈ ਸਮਰਥਨ ਦੁਹਰਾਇਆ। ਇਸ ਮਕਸਦ ਲਈ ਕਰਜ਼ੇ, ਵਿੱਤੀ ਮਦਦ ਅਤੇ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਵਰਗੇ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ‘ਭਾਰਤ-ਕੈਨੇਡਾ ਊਰਜਾ ਗੱਲਬਾਤ’ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਠੇਕਿਆਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਂਝੀ ਕਾਰਜ ਯੋਜਨਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨਗੀਆਂ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵਪਾਰ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਦਾ ਖਰਚਾ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ‘ਹੈਵੀ ਆਇਲ’ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਧਾਉਣ ਵਰਗੇ ਮਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

ਅਹਿਮ ਖਣਿਜਾਂ ਬਾਰੇ ਸਹਿਯੋਗ 

ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਓਂ ਨਿਵੇਸ਼ ਭਾਈਵਾਲੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦੁਹਰਾਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦਾ ਪੱਧਰ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ‘ਅਹਿਮ ਖਣਿਜ ਸਹਿਯੋਗ’ ’ਤੇ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਹੋਣ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ ਅਹਿਮ ਖਣਿਜਾਂ ਦੀਆਂ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨੀਆਂ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨਾਂ ਬਣਾਉਣ ਪ੍ਰਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਜੀ7 ਦੇ ‘ਕ੍ਰਿਟੀਕਲ ਮਿਨਰਲਜ਼ ਐਕਸ਼ਨ ਪਲਾਨ’ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਅਹਿਮ ਖਣਿਜਾਂ ਦੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰਾਨਾ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨੀ ਸਪਲਾਈ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਫ਼ ਊਰਜਾ, ਆਧੁਨਿਕ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਮਾਰਚ 2026 ਵਿੱਚ ‘ਪ੍ਰੋਸਪੈਕਟਰਜ਼ ਐਂਡ ਡਿਵੈਲਪਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਕੈਨੇਡਾ’ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ। ਨਾਲ ਹੀ, ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਵਧੀਆ ਵਪਾਰਕ ਨਤੀਜੇ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੇ ਮਕਸਦ ਨਾਲ, 2026 ਦੀਆਂ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਭਾਰਤੀ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਫ਼ਦ ਦੇ ਕੈਨੇਡਾ ਜਾਣ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਪ੍ਰਗਟਾਈ। 

ਆਗੂ ਸਾਫ਼ ਊਰਜਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖਮੁਖੀ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਨਿਵੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ। ਉਹ ਅਹਿਮ ਖਣਿਜਾਂ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਰਸਤਿਆਂ ’ਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਗੂੜ੍ਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਖਣਿਜ ਭੰਡਾਰਨ ਦੀ ਪਹਿਲ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ, ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਤ ਵਪਾਰਕ ਨਤੀਜੇ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਘਟਾਉਣ ਤੇ ਨਵੀਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

ਸਾਫ਼ ਊਰਜਾ ਸਹਿਯੋਗ 

ਆਗੂਆਂ ਨੇ ‘ਸਾਫ਼ ਊਰਜਾ ਸਹਿਯੋਗ’ ਬਾਰੇ ਸਮਝੌਤੇ ’ਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਹੋਣ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ ਸੂਰਜੀ ਊਰਜਾ, ਪੌਣ ਊਰਜਾ, ਬਾਇਓ-ਐਨਰਜੀ, ਛੋਟੇ ਪਣ-ਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ, ਊਰਜਾ ਸਟੋਰੇਜ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥਾ ਨਿਰਮਾਣ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਵੱਲੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਢਾਂਚਾ ਕਾਇਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸਾਫ਼ ਊਰਜਾ ਭਾਈਵਾਲੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ ਜੋ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੋਵੇ, ਊਰਜਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰੇ, ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਅਤੇ ਸਾਂਝੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਮੌਕਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਊਰਜਾ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰੇ ਅਤੇ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਊਰਜਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਤੇ ਨਿੱਜੀ ਭਾਈਵਾਲੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰੇ। ਇਸ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ‘ਸਾਂਝਾ ਕਾਰਜ ਸਮੂਹ’ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਸਹਿਯੋਗ ਟਿਕਾਊ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ, ਹਿੰਦ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਊਰਜਾ ਵਾਲੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਸਿਰਜਣ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਮਕਸਦ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ।

ਕੈਨੇਡਾ 2050 ਤੱਕ ਆਪਣੀ ਬਿਜਲੀ ਸਪਲਾਈ ਦੁੱਗਣੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਊਰਜਾ ਤੇ ਊਰਜਾ ਸਟੋਰੇਜ ਦੇ ਪਸਾਰ ਦੀ ਉਮੀਦ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਸੂਰਜੀ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਗਰਿੱਡ-ਪੱਧਰ ਦੀ ਊਰਜਾ ਸਟੋਰੇਜ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਦਿਖਾਈ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਭਾਰਤ ਕੋਲ ਛੱਤਾਂ ’ਤੇ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਸੋਲਰ ਸਿਸਟਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੰਡੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਊਰਜਾ ਸਕੀਮਾਂ ਦੇ ਵਧੀਆ ਮਾਡਲ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਆਗੂਆਂ ਨੇ 2026 ਵਿੱਚ ‘ਭਾਰਤ-ਕੈਨੇਡਾ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਸਟੋਰੇਜ ਸੰਮੇਲਨ’ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਉਦਯੋਗ ਜਗਤ, ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਦਾ ਵਪਾਰ ਕੈਨੇਡਾ ਤੱਕ ਵਧਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਭਾਈਵਾਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇਗੀ।

ਜਲਵਾਯੂ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਨ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ’ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਸਮਝੌਤੇ ਤਹਿਤ ਸਹਿਯੋਗ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਇਸ ਭਾਈਵਾਲੀ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ, ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਬਰਾਬਰੀ ਵਾਲੀ ਜਲਵਾਯੂ ਕਾਰਵਾਈ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਸਾਂਝੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦੁਹਰਾਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਟਿਕਾਊ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਦੁਵੱਲੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਉਭਾਰਿਆ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ, ਜੀਵ-ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ, ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੇ ਵਿਗਾੜ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਉਹ ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਅਸਰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਉਸ ਮੁਤਾਬਕ ਢਲਣ, ਜੀਵ-ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਘਟਾਉਣ ’ਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਕਮਜ਼ੋਰ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥਾ ਵਧਾਉਣ ’ਤੇ ਖਾਸ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਸਾਫ਼ ਊਰਜਾ ਮੰਚ 

ਭਾਰਤ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ‘ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸੋਲਰ ਅਲਾਇੰਸ’ (ਆਈਐੱਸਏ – ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੋਲਰ ਗੱਠਜੋੜ) ਦੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਲੈਣ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਕਦਮ ਸਾਫ਼ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ ਵਿਰੁੱਧ ਕਾਰਵਾਈ ਪ੍ਰਤੀ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਨਾਲ ਸੂਰਜੀ ਊਰਜਾ ਦੇ ਪਸਾਰ, ਨਵੀਨਤਾ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥਾ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਹਿਯੋਗ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਵੇਗਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਪੱਖੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਹਿਮਤੀ ਜਤਾਈ ਕਿ ਇਸ ਗੱਠਜੋੜ ਰਾਹੀਂ ਵਧਿਆ ਹੋਇਆ ਸਹਿਯੋਗ ਦੁਵੱਲੀਆਂ ਸਾਫ਼ ਊਰਜਾ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦੇਵੇਗਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਊਰਜਾ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਾਂਝੇ ਟਿਕਾਊ ਟੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਾਰਥਕ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਵੇਗਾ।

ਭਾਰਤ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵੱਲੋਂ ‘ਗਲੋਬਲ ਬਾਇਓਫਿਊਲ ਅਲਾਇੰਸ’ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਬੁਨਿਆਦੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ’ਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਕਦਮ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਊ ਜੈਵਿਕ ਈਂਧਨ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਲਿਆਵੇਗਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਜੈਵਿਕ ਈਂਧਨ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ, ਮਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਵਧੇਗਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਪਲਾਈ ਦੀ ਟਿਕਾਊਤਾ ਅਤੇ ਨਿਕਾਸੀ ਘਟਾਉਣ ਬਾਰੇ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਟਿਕਾਊ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਸੁਰੱਖਿਆ 

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀਆਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਪੂਰਕ ਖੂਬੀਆਂ ਪਛਾਣਦਿਆਂ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਖੇਤਾਂ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨਾਂ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਸਹਿਯੋਗ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਖੇਤੀ-ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਖੋਜ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕੀ ਵਸਤਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇ ਵਧਦੇ ਮੌਕਿਆਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਹਿਮਤੀ ਜਤਾਈ ਕਿ ਡੂੰਘੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਭਾਈਵਾਲੀ ਟਿਕਾਊ ਖੇਤੀ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ, ਪੋਸ਼ਣ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਵਪਾਰ ਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਏਗੀ।

ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਨਿਫਟਮ (ਐੱਨਆਈਐੱਫਟੀਈਐੱਮ) ਕੁੰਡਲੀ ਵਿੱਚ ‘ਕੈਨੇਡਾ-ਭਾਰਤ ਪਲਸ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਸੈਂਟਰ ਆਫ ਐਕਸੀਲੈਂਸ’ (ਦਾਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਲਈ ਉੱਤਮਤਾ ਕੇਂਦਰ) ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਸਸਕੈਚਵਨ ਸੂਬਾ ਦਾਲਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਮੋਹਰੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਭਾਰਤ ਦਾਲਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਤਪਾਦਕ ਅਤੇ ਖਪਤਕਾਰ ਹੈ। ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਸਹਿਮਤੀ ਜਤਾਈ ਕਿ ਇਹ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਖੇਤੀ-ਭੋਜਨ ਖੋਜ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰੇਗੀ, ਦਾਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਭੋਜਨ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਸਤੀ ਅਤੇ ਉੱਚ-ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੀ ਖੁਰਾਕ ਤੱਕ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਵਧੇਗੀ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੂਬਾਈ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ-ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਬੰਧ ਵੀ ਗੂੜ੍ਹੇ ਹੋਣਗੇ।

ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ

ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ 

ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਆਪਸੀ ਰਿਸ਼ਤੇ ਹੋਰ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ, ਖੋਜੀਆਂ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਾਵਰਾਂ ਦਾ ਆਉਣਾ-ਜਾਣਾ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਵੀਂਆਂ ਕਾਢਾਂ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਨਵੀਨਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ, ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਾਮੇ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਆਗੂ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਸਹਿਯੋਗ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਹੁਨਰ ਸਿਖਲਾਈ, ਸਾਂਝੇ ਤੇ ਦੋਹਰੀ-ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦਾ ਪਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਖੋਲ੍ਹਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉੱਭਰ ਰਹੀਆਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਭਾਈਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ‘ਸਾਂਝੇ ਕਾਰਜ ਸਮੂਹ’ ਨੂੰ ਵੀ ਮੁੜ ਸਰਗਰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ‘ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕੌਂਸਲ ਫਾਰ ਟੈਕਨੀਕਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ’ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ‘ਮਾਈਟੈਕਸ’ ਵਿਚਾਲੇ ਹੋਏ ਸਮਝੌਤੇ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਨਾਲ ‘ਗਲੋਬਲਿੰਕ ਰਿਸਰਚ ਇੰਟਰਨਸ਼ਿਪ’ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਪਸਾਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਤਹਿਤ ਹਰ ਸਾਲ ਤਕਰੀਬਨ 300 ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਕਾਰਜ ਕਰ ਸਕਣਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਸੰਸਥਾਗਤ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰੇਗੀ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਹਾਰਕ ਖੋਜ ਰਾਹੀਂ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁਨਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗੀ।

ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਨਵੀਂ ‘ਸਾਂਝੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾ ਰਣਨੀਤੀ’ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਨਵੀਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਸਾਂਝੇ ਤਰਜੀਹੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਜੋੜਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਆਵਾਜਾਈ, ਸਾਂਝੀ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮਾਹਰਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਹੈ।

ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਨਵੀਨਤਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ, ਸਮਰੱਥਾ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਹਿੰਦ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਤਰਜੀਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਡੂੰਘੀ ਸੰਸਥਾਗਤ ਭਾਈਵਾਲੀ, ਖੋਜੀਆਂ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨਾਂ ਲਈ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ‘ਹਿੰਦ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ’ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਖੋਜ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਵੱਲ ਇੱਕ ਸਾਰਥਕ ਕਦਮ ਦੱਸਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਤਹਿਤ 11 ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ 85 ਤੋਂ ਵੱਧ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਤੇ ਖੋਜੀ ਭਾਰਤ ਆਉਣਗੇ। ਉਹ ਸਾਫ਼ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ, ਜਲਵਾਯੂ ਮਜ਼ਬੂਤੀ, ਆਰਟੀਫਿਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (ਏਆਈ), ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ, ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਵਿਕਾਸ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਮਵਰ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨਗੇ। ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ 24 ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਦੇ ਨੇਪਰੇ ਚੜ੍ਹਨ ਦਾ ਵੀ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ।

ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਪਸੀ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸਹਿਯੋਗ 

ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚਾਲੇ ਪੁਰਾਣੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਗੂੜ੍ਹੇ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦਿਆਂ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸਹਿਯੋਗ ਦੁਵੱਲੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦਾ ਅਹਿਮ ਥੰਮ੍ਹ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਲਗਾਤਾਰ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਆਪਸੀ ਸਮਝ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨਤਾ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਪੱਕੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਆਰਥਿਕਤਾ ਅਤੇ ਨਵੀਆਂ ਕਾਢਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦਗਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਸਹਿਮਤੀ ਜਤਾਈ ਕਿ ਸਭਿਆਚਾਰ, ਵਿਰਸੇ ਅਤੇ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਨੇੜਲਾ ਸਹਿਯੋਗ ਦੁਵੱਲੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਅਮੀਰ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਤੇ ਸਾਂਝੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਵੇਗਾ।

ਆਗੂਆਂ ਨੇ ‘ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸਹਿਯੋਗ’ ਬਾਰੇ ਸਮਝੌਤੇ ’ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ ਕਲਾ, ਵਿਰਸੇ, ਆਡੀਓ-ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਮੀਡੀਆ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਵਧਾ ਕੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦੁਹਰਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਖਾਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਸਹਿਯੋਗ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ। 

ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉੱਭਰ ਰਹੀਆਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਰਚੁਅਲ ਰਿਐਲਿਟੀ (ਵੀਆਰ), ਆਗਮੈਂਟਿਡ ਰਿਐਲਿਟੀ (ਏਆਰ) ਅਤੇ ਆਰਟੀਫਿਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (ਏਆਈ) ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ’ਤੇ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਗੱਲਬਾਤ ਅਤੇ ਸਾਂਝੀ ਸਮਝ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਅਤੇ ਕਬਾਇਲੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਤਾਕਤਵਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਦੁਹਰਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਅਮੀਰ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਸੇ, ਰਵਾਇਤੀ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਦੀਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ‘ਭਾਰਤ ਕਬਾਇਲੀ ਮੇਲਾ’ 2026 ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਉੱਦਮਤਾ, ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਲਈ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਮੰਚ ਹੈ। ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ, ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ, ਰਵਾਇਤੀ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਕਬਾਇਲੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਲਈ ਬਾਜ਼ਾਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੱਲਬਾਤ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ’ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਜਤਾਈ।

ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ‘ਭਾਰਤ-ਕੈਨੇਡਾ ਟਰੈਕ-2 ਰਣਨੀਤਕ ਗੱਲਬਾਤ’ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਨੀਤੀ ਘੜਨ ਵਾਲੇ, ਮਾਹਰ, ਵਪਾਰਕ ਆਗੂ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਤਾਂ ਜੋ ਡਿਪਲੋਮੈਟਿਕ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਲੀਹ ’ਤੇ ਲਿਆਉਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਰਥਿਕ ਮਜ਼ਬੂਤੀ, ਨਵੀਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਊਰਜਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਵਰਗੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ’ਤੇ ਠੋਸ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇ ਰਸਤੇ ਲੱਭੇ ਜਾ ਸਕਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਉੱਚ-ਪੱਧਰੀ ਗੱਲਬਾਤ ਸਰਕਾਰੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਤਾਲਮੇਲ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸੰਸਥਾਗਤ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਅਤੇ ਨੀਤੀਗਤ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਸਹਿਮਤੀ ਜਤਾਈ ਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ‘ਟਰੈਕ-2’ ਮੰਚਾਂ ਰਾਹੀਂ ਲਗਾਤਾਰ ਗੱਲਬਾਤ ਆਪਸੀ ਸਮਝ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾ ਕਰਨ, ਦੁਵੱਲੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਦੋਵਾਂ ਸਮਾਜਾਂ ਨੂੰ ਹੋਵੇ।

ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਨਾਗਰਿਕ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ (ਸਿਵਲ ਐਵੀਏਸ਼ਨ) ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾਗਰਿਕ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਸਹਿਯੋਗ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਸਾਂਝੇ ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ ਨਵਿਆਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਤਾਈ, ਤਾਂ ਜੋ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਟਿਕਾਊ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹਵਾਈ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।

ਇੱਕ ਭਵਿੱਖ

ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦਾ ਢਾਂਚਾ 

ਇਹ ਮੰਨਦਿਆਂ ਕਿ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ, ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਹਨ, ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ-ਕੈਨੇਡਾ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਹੋਰ ਗੂੜ੍ਹਾ ਕਰਨ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਸਾਂਝ ਅਜਿਹੇ ਸੰਸਥਾਗਤ ਤਾਲਮੇਲ ਦੀ ਲੋੜ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਵੱਡੇ ਟੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਨਤੀਜਾ-ਮੁਖੀ ਸਹਿਯੋਗ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਸਕੇ। ‘ਸਾਂਝੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਸਹਿਯੋਗ ਕਮੇਟੀ’ ਦੀ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਕਦਮ ਹੈ। ਇਹ ਕਮੇਟੀ ਅਹਿਮ ਅਤੇ ਉੱਭਰ ਰਹੀਆਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਵਧਾਉਣ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਡਿਜੀਟਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ, ਸਾਫ਼ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਤੇ ਊਰਜਾ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਲਿਆਉਣ ਅਤੇ ਖੋਜ ਭਾਈਵਾਲੀ ਦੇ ਪਸਾਰ ਲਈ ਨਵਾਂ ਮੰਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗੀ।

ਪੁਲਾੜ ਸਹਿਯੋਗ 

ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਆਪੋ-ਆਪਣੀਆਂ ਏਜੰਸੀਆਂ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੁਲਾੜ ਸਹਿਯੋਗ ’ਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਭਾਈਵਾਲੀ ਦੀ ਫੌਰੀ ਲੋੜ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਆਪਸੀ ਫਾਇਦੇ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ। ਸਾਲ 1996 ਵਿੱਚ ਪੁਲਾੜ ਸਹਿਯੋਗ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਹੀਬੱਧ ਹੋਏ ਸਮਝੌਤੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ 30 ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਪੇਸ ਏਜੰਸੀ (ਸੀਐੱਸਏ) ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾ (ਇਸਰੋ) ਵਿਚਾਲੇ ਬਣੇ ਭਰੋਸੇ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਪੁਲਾੜ ਏਜੰਸੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰਕ ਤੇ ਖੋਜ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਢਾਂਚੇ ਹੁਣ ਨਵੇਂ ਮੌਕਿਆਂ ਦਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਤੇ ਮਿਲ ਕੇ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਉਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹਨ।

ਇਹ ਭਾਈਵਾਲੀ ਸਮਝੌਤੇ ਤਹਿਤ ਵੱਡੇ ‘ਲਾਗੂਕਰਨ ਪ੍ਰਬੰਧ’ ਰਾਹੀਂ ਚਲਾਈ ਜਾਵੇਗੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਂਝੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਅਮਲੀ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਤੇ ਉੱਭਰ ਰਹੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਕਨੀਕੀ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਸੌਖਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿਗਿਆਨ, ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ (ਪੁਲਾੜ ਰੋਬੋਟਿਕਸ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਪੁਲਾੜ ਉਡਾਣਾਂ) ਅਤੇ ਕੁਆਂਟਮ ਸੰਚਾਰ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਏਜੰਸੀਆਂ ਵਿਚਾਲੇ ਵਧੇਰੇ ਸਮਰੱਥਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਰਾਹੀਂ ਮਦਦ ਮਿਲੇਗੀ। ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਲਾੜ ਢਾਂਚਿਆਂ ਵਿਚਾਲੇ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਦੁਹਰਾਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਉਦਯੋਗ ਜਗਤ, ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ, ਵਿੱਦਿਅਕ ਅਤੇ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਜੋ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੀਆਂ ਪੂਰਕ ਤਾਕਤਾਂ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ, ਨਵੀਨਤਾ ਲਿਆਂਦੀ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।

ਡਿਜੀਟਲ ਅਤੇ ਏਆਈ ਸਹਿਯੋਗ

ਪੁਲਾੜ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦਿਆਂ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਪੁਲਾੜ ਅਤੇ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਰਟੀਫਿਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (ਏਆਈ) ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਲਈ ਸਾਂਝੀਆਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਪੁਲਾੜ ਕਾਰਜਾਂ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਏਆਈ ਸਾਧਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਨਵੀਆਂ ਕਾਢਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣਗੇ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਤਕਨੀਕੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਗੇ।

ਆਗੂਆਂ ਨੇ ‘ਡਿਸਟੈਂਸ ਮੈਡੀਸਨ’ (ਦੂਰਵਰਤੀ ਇਲਾਜ) ਦੀ ਜਾਂਚ ਸਮਰੱਥਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਏਆਈ-ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਾਧਨਾਂ ’ਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਸਹਿਮਤੀ ਜਤਾਈ, ਤਾਂ ਜੋ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪਹੁੰਚਾਈਆਂ ਜਾ ਸਕਣ।

ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਦੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦਿਆਂ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਸਰਹੱਦੋਂ ਪਾਰ ‘ਕੰਮ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਿੱਖਣ’ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ ਅਤੇ ਖੋਜੀਆਂ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਏਆਈ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਹਾਰਕ ਤਜਰਬਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲੇਗੀ, ਅਤੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ‘ਡਿਜੀਟਲ ਪਬਲਿਕ ਇਨਫਰਾਸਟਰਕਚਰ’ (ਡੀਪੀਆਈ) ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਮੁਹਾਰਤ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲੇਗੀ।

ਊਰਜਾ ਦੀ ਵਧਦੀ ਮੰਗ ਅਤੇ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਊਰਜਾ ਦੀ ਵਧਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਗਰਿੱਡ ਸਿਸਟਮਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦਿਆਂ ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਗਿਆਨ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਰਾਹੀਂ ਸਹਿਯੋਗ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋਈਆਂ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਮੰਗ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਉਛਾਲ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾਉਣ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੌਸਮੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬੈਟਰੀ ਸਟੋਰੇਜ ਦਾ ਬਿਹਤਰ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨ ਲਈ ਏਆਈ ਐਲਗੋਰਿਦਮ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਭਰੋਸੇਯੋਗ, ਕੁਸ਼ਲ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ-ਅਨੁਕੂਲ ਪਾਵਰ ਸਿਸਟਮ ਬਣਾਏ ਜਾ ਸਕਣ।

ਆਗੂਆਂ ਨੇ ‘ਆਸਟਰੇਲੀਆ-ਕੈਨੇਡਾ-ਭਾਰਤ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾ’ (ਏਸੀਆਈਟੀਆਈ) ਭਾਈਵਾਲੀ ਤਹਿਤ ਹੋਈ ਤਰੱਕੀ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਏਆਈ ਸੰਮੇਲਨ ਮੌਕੇ ਤਿੰਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਏਆਈ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਮੁਲਾਕਾਤ ਨੂੰ ਨੋਟ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਆਰਟੀਫਿਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਮਲੀ ਤ੍ਰੈ-ਪੱਖੀ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਂਝੀ ਕਾਰਜ ਯੋਜਨਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਡਿਜੀਟਲ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ, ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਨਿਰਮਾਣ, ਹਾਈ-ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ, ਇੰਟਰਨੈਟ-ਆਫ-ਥਿੰਗਜ਼ (ਆਈਓਟੀ), ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਆਗੂ ਅੱਗੇ ਏਆਈ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ, ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ, ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਨੀਤੀਗਤ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ; ਏਆਈ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ; ਅਤੇ ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ, ਸਿਖਲਾਈ ਤੇ ਗਿਆਨ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਰਾਹੀਂ ਸਾਂਝੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਜੋ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਠੋਸ ਨਤੀਜੇ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਣ। ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਤ੍ਰੈ-ਪੱਖੀ ‘ਆਸਟਰੇਲੀਆ-ਕੈਨੇਡਾ-ਭਾਰਤ ਸਮਝੌਤੇ’ ਉੱਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕਰਕੇ ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਦੇਣ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ।

ਇਸ ਸਾਂਝੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਠੋਸ ਨਤੀਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਲਈ ਆਗੂ ਨਵੀਂ ਭਾਰਤ-ਕੈਨੇਡਾ ਰਣਨੀਤਕ ਭਾਈਵਾਲੀ ਨੂੰ ਦੋ ਬੁਨਿਆਦੀ ਪੱਧਰਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ।

ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਸ ਪੂਰੇ ਬਲਾਕ ਦਾ ਬਿਲਕੁਲ ਸੰਪੂਰਨ, ਸਪੱਸ਼ਟ ਅਤੇ ਠੇਠ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਛੁੱਟ ਨਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਸਰਲ ਪਰ ਮਿਆਰੀ ਰਹੇ:

ਬੁਨਿਆਦੀ ਪੱਧਰ – 1: ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਸਹਿਯੋਗ

ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਹਿਯੋਗ

ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਦੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਨਿਯਮਤ ਦੁਵੱਲੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਤਰੱਕੀ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਤਰਜੀਹਾਂ ’ਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਂਝੀ ਕਾਰਜ-ਯੋਜਨਾ ’ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਜਤਾਈ। ਬਹੁ-ਪੱਖੀ ਲੋਕਤੰਤਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਉਹ ਹਿੰਸਕ ਕੱਟੜਵਾਦ, ਅੱਤਵਾਦ, ਸੰਗਠਿਤ ਅਪਰਾਧ (ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਅਤੇ ‘ਫੈਂਟਾਨਿਲ’ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਰਸਾਇਣਾਂ ਦੀ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਪਲਾਈ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ), ਸਾਈਬਰ ਅਪਰਾਧ, ਜਬਰੀ ਵਸੂਲੀ, ਵਿੱਤੀ ਧੋਖਾਧੜੀ, ਮਨੁੱਖੀ ਤਸਕਰੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅਪਰਾਧਿਕ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਸਹਿਯੋਗ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ।

ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਦੁਵੱਲਾ ਸੰਪਰਕ ਸੁਚਾਰੂ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰਨ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤਾਲਮੇਲ ਦੇ ਰਸਤੇ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ (ਪਰਵਾਸ) ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ‘ਅੱਤਵਾਦ ਵਿਰੋਧੀ ਸਾਂਝੇ ਕਾਰਜ ਸਮੂਹ’ ਦੀ ਅਗਲੀ ਮੀਟਿੰਗ ਜਲਦੀ ਬੁਲਾਉਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਵੀ ਦਿੱਤਾ।

ਰੱਖਿਆ ਸਹਿਯੋਗ

ਆਗੂ ਵਿਹਾਰਕ ਫੌਜੀ ਸਹਿਯੋਗ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਂਝੇ ਯਤਨਾਂ, ਸਾਂਝੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਫੌਜੀ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਰਾਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਗੂੜ੍ਹਾ ਕਰਨ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਰੱਖਿਆ ਸਮੱਗਰੀ ਸਹਿਯੋਗ, ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਤੇ ਅਭਿਆਸਾਂ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ‘ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਭਾਈਵਾਲੀ’ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ‘ਭਾਰਤ-ਕੈਨੇਡਾ ਰੱਖਿਆ ਗੱਲਬਾਤ’ ਨੂੰ ਸੰਸਥਾਗਤ ਰੂਪ ਦੇਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਪੋ-ਆਪਣੀਆਂ ਰੱਖਿਆ ਨੀਤੀਆਂ, ਖੇਤਰੀ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹਾਲਾਤ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਨਜ਼ਰੀਏ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਤਾਂ ਜੋ ਰੱਖਿਆ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇ ਹੋਰ ਮੌਕੇ ਲੱਭੇ ਜਾ ਸਕਣ।

ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵੱਲੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ‘ਡਿਫੈਂਸ ਅਟੈਚੀ’ (ਰੱਖਿਆ ਦੂਤ) ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਡੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਆਪਣੇ ਰੱਖਿਆ ਦੂਤ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਲਈ ਵੀ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਸੰਸਥਾਗਤ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਵੱਲ ਅਹਿਮ ਕਦਮ ਹਨ।

ਬਹੁ-ਪੱਖੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਰੁਝੇਵੇਂ

ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਕਈ ਖੇਤਰੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਮੰਚਾਂ ’ਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ। ਇਹ ਰੁਝੇਵੇਂ ਆਪਸੀ ਤਾਲਮੇਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਗੇ ਅਤੇ ਅੱਜ ਦੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਰਣਨੀਤਕ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਤਰਜੀਹਾਂ ਬਾਰੇ ਸਾਂਝੀ ਸਮਝ ਪੈਦਾ ਕਰਨਗੇ। ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਸਹਿਮਤੀ ਜਤਾਈ ਕਿ ਹਿੰਦ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਖੇਤਰ ਰਣਨੀਤਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ‘ਮੁਕਤ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ, ਸਭ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ’ ਹਿੰਦ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਖੇਤਰ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸਾਂਝੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦੁਹਰਾਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਊ ਵਿਕਾਸ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਜਲਵਾਯੂ ਮਜ਼ਬੂਤੀ, ਆਪਸੀ ਸੰਪਰਕ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥਾ ਨਿਰਮਾਣ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਦੇਣ ਲਈ ਵਿਹਾਰਕ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ।

ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਖੇਤਰੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਤੇ ਭਾਈਵਾਲੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਤਾਲਮੇਲ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ, ਡਿਜੀਟਲ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ, ਆਫ਼ਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਪੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨਿਯਮਾਂ ’ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ ਜੋ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਅਖੰਡਤਾ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ‘ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਖੇਤਰ’ ਲਈ ਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ‘ਹਿੰਦ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਰਣਨੀਤੀ’ ਵਿਚਾਲੇ ਵਧਦੇ ਤਾਲਮੇਲ ਨੂੰ ਨੋਟ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਸਾਂਝੇ ਹਿੱਤਾਂ, ਸਥਿਰਤਾ, ਟਿਕਾਊ ਵਿਕਾਸ, ਸੰਪਰਕ ਅਤੇ ਸਭ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਨੇ ‘ਇੰਡੀਅਨ ਓਸ਼ਨ ਰਿਮ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ’ (ਆਈਓਆਰਏ) ਵਿੱਚ ‘ਡਾਇਲਾਗ ਪਾਰਟਨਰ’ (ਗੱਲਬਾਤ ਭਾਈਵਾਲ) ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸ਼ਾਸਨ, ਜਲਵਾਯੂ ਮਜ਼ਬੂਤੀ, ‘ਬਲੂ ਇਕਾਨਮੀ’ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥਾ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੁਹਾਰਤ ਰਾਹੀਂ ਅਹਿਮ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਆਫ਼ਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਪੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਵਰਗੀਆਂ ਵਿਹਾਰਕ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸਹਿਯੋਗ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ’ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਜਤਾਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੇਤਰੀ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਮੁਕਤ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ, ਸਭ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹਿੰਦ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦੁਹਰਾਈ।

ਬੁਨਿਆਦੀ ਪੱਧਰ – 2: ਵਪਾਰਕ ਭਾਈਵਾਲੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣਾ

ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਬਾਰੇ ਮੰਤਰੀ ਪੱਧਰੀ ਗੱਲਬਾਤ

ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਬਾਰੇ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਮੰਤਰੀ ਪੱਧਰੀ ਗੱਲਬਾਤ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਨਵੇਂ ਦੌਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਦੁਵੱਲੇ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਜਾਨ ਪਾਉਣਾ ਅਤੇ ਸਾਂਝੀਆਂ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਤੇ ਵਧਦੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਲੋੜਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਇੱਕ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਏਜੰਡਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਹੈ।

ਸੀਈਪੀਏ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਢਾਂਚਾ

ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਲਾਹੇਵੰਦ ‘ਵਿਆਪਕ ਆਰਥਿਕ ਭਾਈਵਾਲੀ ਸਮਝੌਤੇ’ (ਸੀਈਪੀਏ) ਲਈ ਗੱਲਬਾਤ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਦੁਵੱਲੇ ਆਰਥਿਕ ਸਬੰਧ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਾਂਝੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦੁਹਰਾਈ। ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਭਰੋਸਾ ਜਤਾਇਆ ਕਿ ਵਿਆਪਕ ਵਪਾਰਕ ਢਾਂਚਾ ਇਸ ਭਾਈਵਾਲੀ ਲਈ ਪੱਕੇ ਆਰਥਿਕ ਆਧਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ। ਇਹ 2030 ਤੱਕ ਦੁਵੱਲੇ ਵਪਾਰ ਨੂੰ 70 ਅਰਬ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਡਾਲਰ (ਤਕਰੀਬਨ 4.65 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ) ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਟੀਚੇ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੀਈਪੀਏ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਰੂਪ ਦੇ ਕੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਰਸਮੀ ਗੱਲਬਾਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2026 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਇਹ ਗੱਲਬਾਤ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਇਰਾਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਇਆ।

ਵਪਾਰਕ ਰਫ਼ਤਾਰ 

ਬਦਲਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਨੇ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਵਪਾਰਕ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਅਜਿਹਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਬਾਹਰੀ ਜੋਖਮ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤਰਜੀਹੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਸੀ ਫਾਇਦੇ ਵਾਲੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਡੂੰਘੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਦੁਵੱਲੇ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਰਫ਼ਤਾਰ ਦੇਣ ਲਈ, ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਚਾਰ ਵਪਾਰਕ ਦੌਰਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਮੰਤਰੀ ਕਰਨਗੇ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕ ਵਫ਼ਦ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਗੇ (ਦੋ ਦੌਰੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਅਤੇ ਦੋ ਭਾਰਤ ਦੇ)। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੌਰਿਆਂ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਦੇ ਨਵੇਂ ਮੌਕੇ ਖੁੱਲ੍ਹਣਗੇ, ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਭਾਈਵਾਲੀ ਗੂੜ੍ਹੀ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਅਰਥ-ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਵਧੇਗਾ।

ਭਾਰਤ-ਕੈਨੇਡਾ ਸੀਈਓ ਫੋਰਮ

ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਭਾਰਤ-ਕੈਨੇਡਾ ਸੀਈਓ ਫੋਰਮ ਦੇ ਮੁੜ ਗਠਨ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਫੋਰਮ ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਤਰਜੀਹੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਹਾਰਕ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਮੰਚ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਫੋਰਮ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਜੋ ਵਪਾਰ, ਨਿਵੇਸ਼, ਨਵੀਨਤਾ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਮੌਕੇ ਲੱਭੇ ਜਾ ਸਕਣ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸੀਈਪੀਏ ਗੱਲਬਾਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਰਥਿਕ ਟੀਚਿਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਅਮਲੀ ਸਲਾਹਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਣ। ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਸਹਿਮਤੀ ਜਤਾਈ ਕਿ ਦੁਵੱਲੇ ਆਰਥਿਕ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਲਿਜਾਣ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ ਤੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਠੋਸ ਫਾਇਦੇ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਉਦਯੋਗ ਜਗਤ, ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਹਿਯੋਗ ਹੋਣਾ ਬੇਹੱਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਗੱਲਬਾਤ

ਆਗੂਆਂ ਨੇ ‘ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਗੱਲਬਾਤ’ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਤੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਭੁਗਤਾਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ, ਵਿੱਤੀ ਸਥਿਰਤਾ, ਫਿਨਟੈੱਕ ਵਿੱਚ ਨਵੀਨਤਾ ਅਤੇ ਪੂੰਜੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਰਗੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ’ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਲਿਆਵੇਗੀ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਤਰਜੀਹ ਵਜੋਂ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਭੁਗਤਾਨ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਬਾਰੇ ਸਹਿਯੋਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਸਰਹੱਦੋਂ ਪਾਰ ਪੈਸੇ ਭੇਜਣ ਤੇ ਵਪਾਰਕ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ‘ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੇਮੈਂਟਸ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ’ ਅਤੇ ‘ਪੇਮੈਂਟਸ ਕੈਨੇਡਾ’ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਦੁਵੱਲੇ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ, ਸਿੱਖਿਆ ਤੇ ਐੱਸਐੱਮਈਜ਼ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਪੱਧਰੀ ਆਰਥਿਕ ਗੱਲਬਾਤ 2026 ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਤੈਅ ਕੀਤੇ ਸਮੇਂ ’ਤੇ ਹੋਵੇਗੀ।

ਸਿੱਟਾ 

ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਕਾਰਨੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਨਿੱਘੀ ਪਰਾਹੁਣਚਾਰੀ ਲਈ ਦਿਲੋਂ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਹ ਵਿਆਪਕ ਭਾਈਵਾਲੀ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦੁਹਰਾਈ। ਦੋਵਾਂ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਉੱਚ-ਪੱਧਰੀ ਰਾਬਤਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਭਰੋਸਾ ਜਤਾਇਆ ਕਿ ਇਸ ਸਾਂਝੇ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਭਾਰਤ-ਕੈਨੇਡਾ ਭਾਈਵਾਲੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਗੂੜ੍ਹਾ ਕਰਨਗੀਆਂ, ਆਪਸੀ ਭਰੋਸਾ ਵਧਾਉਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਠੋਸ ਫਾਇਦੇ ਲੈ ਕੇ ਆਉਣਗੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੱਕਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮਜ਼ਬੂਤ ਭਾਰਤ-ਕੈਨੇਡਾ ਭਾਈਵਾਲੀ ਖੇਤਰੀ ਸਥਿਰਤਾ, ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਅਤੇ ਸਾਂਝੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਵੇਗੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਵਧੇਰੇ ਸਮਾਵੇਸ਼ੀ, ਟਿਕਾਊ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਭਵਿੱਖ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

***

ਐੱਮਜੇਪੀਐੱਸ/ਪੀਆਰਕੇ