પીએમઇન્ડિયા

પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીની અધ્યક્ષતામાં કેન્દ્રીય કેબિનેટે જયપુર મેટ્રો ફેઝ-2 ને મંજૂરી આપી છે, જે પ્રહલાદપુરાથી ટોડી મોડ સુધીનો 41 કિમી લાંબો પરિવર્તનકારી ઉત્તર-દક્ષિણ કોરિડોર છે, જેમાં 36 સ્ટેશનોનો સમાવેશ થાય છે અને આ પ્રોજેક્ટનો કુલ ખર્ચ ₹13,037.66 કરોડ છે. આ પ્રોજેક્ટ રાજસ્થાન મેટ્રો રેલ કોર્પોરેશન લિમિટેડ (RMRCL) દ્વારા અમલમાં મૂકવામાં આવશે, જે ભારત સરકાર અને રાજસ્થાન સરકારનું 50:50 નું સંયુક્ત સાહસ છે.

ફેઝ-2 કોરિડોર સીતાપુરા ઇન્ડસ્ટ્રીયલ એરિયા, VKIA, જયપુર એરપોર્ટ, ટોંક રોડ, SMS હોસ્પિટલ અને સ્ટેડિયમ, અંબાબારી અને વિદ્યાધર નગર જેવા મુખ્ય પ્રવૃત્તિ કેન્દ્રોને સીમલેસ કનેક્ટિવિટી પૂરી પાડશે. તેમાં એરપોર્ટ વિસ્તારમાં ભૂગર્ભ સ્ટેશનોનો સમાવેશ થાય છે અને તે આયોજિત ઇન્ટરચેન્જ અને ફીડર સિસ્ટમ્સ દ્વારા કાર્યરત ફેઝ-1 સાથે સંકલિત થશે, જે સમગ્ર શહેરમાં એકીકૃત અને સતત મેટ્રો નેટવર્ક સુનિશ્ચિત કરશે.

હાલમાં, જયપુર મેટ્રો ફેઝ-1 ટૂંકા પરંતુ મહત્વપૂર્ણ 11.64 કિમીના કોરિડોર પર સરેરાશ દૈનિક આશરે 60,000 મુસાફરોની અવરજવર નોંધાવે છે. ફેઝ-2 ના કાર્યરત થવાથી, મેટ્રો નેટવર્કમાં મુસાફરોની સંખ્યામાં અનેકગણો વધારો થવાની અપેક્ષા છે, જે જયપુરમાં જાહેર પરિવહનના હિસ્સામાં નોંધપાત્ર વધારો કરશે અને ખાનગી વાહનો પરની નિર્ભરતા ઘટાડશે.

જયપુર મેટ્રો ફેઝ-2 નું આંતર-મંત્રાલય પરામર્શ, નેટવર્ક પ્લાનિંગ ગ્રુપ રિવ્યુ અને પબ્લિક ઇન્વેસ્ટમેન્ટ બોર્ડ મૂલ્યાંકન સહિત અનેક સ્તરે વ્યાપક મૂલ્યાંકન કરવામાં આવ્યું છે. આ પ્રોજેક્ટનો ઇકોનોમિક ઇન્ટરનલ રેટ ઓફ રિટર્ન (EIRR) થ્રેશોલ્ડ (>14%) કરતા વધારે છે, જે મજબૂત સામાજિક-આર્થિક સદ્ધરતા સૂચવે છે. મેટ્રો રેલ પોલિસી, 2017 અનુસાર ભારત સરકાર અને રાજસ્થાન સરકારના ઇક્વિટી સપોર્ટ, સબઓર્ડિનેટ ડેટ અને બહુપક્ષીય ધિરાણ દ્વારા ફંડિંગનું માળખું તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે.

આ પ્રોજેક્ટ રાજસ્થાન TOD પોલિસી-2025, સૂચિત UMTA સુધારાઓ અને રાષ્ટ્રીય ટકાઉ શહેરી પરિવહન ઉદ્દેશ્યો સાથે સુસંગત છે. સપ્ટેમ્બર 2031 સુધીમાં પૂર્ણ કરવાના લક્ષ્ય સાથે, જયપુર મેટ્રો ફેઝ-2 ટ્રાફિકની ગીચતામાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કરશે, વાહનોના ઉત્સર્જનમાં ઘટાડો કરશે અને રહેવાસીઓ, કામદારો અને પ્રવાસીઓ માટે સમાન રીતે ગતિશીલતામાં વધારો કરશે તેવી અપેક્ષા છે, જે જયપુરની આધુનિક, ભવિષ્ય માટે તૈયાર શહેર તરીકેની સ્થિતિને મજબૂત બનાવશે અને વિકસિત ભારત તથા વિકસિત રાજસ્થાન તરફનું એક પગલું હશે.

જયપુર પાસે પહેલેથી જ ફેઝ-1 હેઠળ કાર્યરત મેટ્રો સિસ્ટમ છે, જે માનસરોવરથી મોટી ચોપડ (Badi Chaupar) સુધી પૂર્વ-પશ્ચિમ કોરિડોર પર ચાલે છે, જે 11 સ્ટેશનો સાથે 11.64 કિમીને આવરી લે છે જે મહત્વના રહેણાંક અને વ્યાપારી વિસ્તારને જયપુરના સેન્ટ્રલ બિઝનેસ ડિસ્ટ્રિક્ટ એટલે કે હેરિટેજ વોલ્ડ સિટી (કોટ વિસ્તાર) સાથે જોડે છે. ઉત્તર-દક્ષિણ ધરી પર આયોજિત જયપુર મેટ્રો ફેઝ-2, હાલના કોરિડોરને પૂરક બનાવશે અને સમગ્ર શહેરમાં પાન-જયપુર મેટ્રો કનેક્ટિવિટી પૂરી પાડશે, જેનાથી ટ્રાફિકની ગીચતામાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થશે અને એકંદર શહેરી ગતિશીલતામાં સુધારો થશે.

SM/DK/JD