પીએમઇન્ડિયા

પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ આજે નવી દિલ્હીના વિજ્ઞાન ભવન ખાતે “ધ ફ્યુચર ઓફ એન્વાયરન્મેન્ટ એન્ડ ક્લાઇમેટ ડાયનેમિક્સ” વિષય પર આંતરરાષ્ટ્રીય પરિષદનું ઉદ્ઘાટન કર્યું હતું. આ પ્રસંગે સંબોધન કરતાં પ્રધાનમંત્રીએ પ્રકૃતિ સાથે રાષ્ટ્રના ગાઢ ઐતિહાસિક જોડાણ પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો અને ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે કેવી રીતે પ્રાચીન સાંસ્કૃતિક જ્ઞાન આધુનિક આબોહવા ઉકેલોને સક્રિયપણે આકાર આપી રહ્યું છે અને વૈશ્વિક સામૂહિક કાર્યને પ્રેરણા આપી રહ્યું છે. તેમણે આ મહત્વપૂર્ણ મિશનને સતત આગળ ધપાવવા બદલ નેશનલ ગ્રીન ટ્રિબ્યુનલની પ્રશંસા કરી હતી અને આયોજકોને અભિનંદન પાઠવ્યા હતા. શ્રી મોદીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે, “ભારત હવે આધુનિક આબોહવા પડકારોના ઉકેલો પૂરા પાડી રહ્યું છે.” 

કાર્બન ફૂટપ્રિન્ટ અંગેના વૈશ્વિક સ્તરે પ્રચલિત ખોટા ખ્યાલને સંબોધતા પ્રધાનમંત્રીએ જણાવ્યું કે વિકાસશીલ દેશોને અન્યાયી રીતે દોષિત ઠેરવવામાં આવે છે, જ્યારે વિકસિત દેશો ભારતમાં વ્યક્તિદીઠ કાર્બન ઉત્સર્જન કરતાં છ ગણા સુધી વધુ કાર્બન ઉત્સર્જન કરે છે. તેમણે જણાવ્યું કે ભારત આ ઐતિહાસિક સત્યને રજૂ કરવા અને પર્યાવરણ સંરક્ષણની પોતાની પરંપરાગત શક્તિઓને વિશ્વ સમક્ષ ઉજાગર કરવા માટે આંતરરાષ્ટ્રીય મંચોનો ઉપયોગ કરે છે, COP-21માં “કન્વિનિયન્ટ એક્શન- કન્ટિન્યુઇટી ફોર ચેન્જ” પુસ્તકના વિમોચન અને વન સન, વન વર્લ્ડ, વન ગ્રીડ, ઇન્ટરનેશનલ સોલર એલાયન્સ, CDRI, ગ્લોબલ બાયોફ્યુઅલ એલાયન્સ અને ઇન્ટરનેશનલ બિગ કેટ એલાયન્સ જેવા પ્લેટફોર્મના નિર્માણને યાદ કર્યું. શ્રી મોદીએ ખાતરી આપી હતી કે, “અમે વિશ્વને સાથે રાખીને પર્યાવરણ રક્ષણ માટે નવા બેન્ચમાર્ક સ્થાપિત કરી રહ્યા છીએ.”

પ્રાચીન તત્વજ્ઞાનને આધુનિક અમલીકરણ સાથે જોડતા, પ્રધાનમંત્રીએ છેલ્લા ડઝન વર્ષોમાં દરેક પર્યાવરણીય ક્ષેત્રે થયેલી અસાધારણ પ્રગતિની વિગતવાર માહિતી આપી હતી, જેમાં ખાસ કરીને અક્ષય ઊર્જા તરફના વિશાળ વ્યૂહાત્મક પરિવર્તન પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો. તેમણે ગર્વથી જણાવ્યું હતું કે, સમયપત્રક કરતાં પહેલાં તેની COP-21 પ્રતિબદ્ધતાઓને પૂર્ણ કરવા માટે, નોન-ફોસિલ ફ્યુઅલ અને સોલાર ક્ષમતામાં વૈશ્વિક બેન્ચમાર્ક સ્થાપિત કરવા માટે રાષ્ટ્ર G20માં એક અનોખું સ્થાન ધરાવે છે. દરેક પેરામીટર પર ભારતનું પ્રદર્શન આજે વિશ્વમાં ચર્ચાનો વિષય છે.

રાષ્ટ્રની સૌર ક્રાંતિના નક્કર પુરાવા રજૂ કરતા, પ્રધાનમંત્રીએ ડઝન વર્ષ પહેલાંની માત્ર 2 ગીગાવોટ ક્ષમતાથી વધીને આજે 160 ગીગાવોટથી વધુ ક્ષમતાનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો, જેને PM સૂર્ય ઘર મફત વીજળી યોજના દ્વારા બળ મળ્યું છે, જેણે કુટુંબ દીઠ 80,000 રૂપિયા સુધીની નાણાકીય સહાય સાથે 50 લાખથી વધુ ઘરોને સોલારાઈઝ કર્યા છે. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે કુસુમ યોજના હેઠળ 30 લાખ ખેડૂતોને સોલાર પંપ મળ્યા છે, જ્યારે પૂર્ણ થયેલ વન નેશન-વન ગ્રીડ પ્રોજેક્ટે સફળતાપૂર્વક 200 મિલિયન ટન કાર્બન ઉત્સર્જનને અટકાવ્યું છે. અમે ઘરોને જ સૌર ઊર્જા ઉત્પાદનનું કેન્દ્ર બનાવવા માટેનું એક મિશન શરૂ કર્યું છે.

વ્યાપક સ્વચ્છ ઊર્જા પરિદ્રશ્યમાં વિશાળ પ્રગતિનો વિસ્તાર કરતા, પ્રધાનમંત્રીએ પવન ઊર્જા ક્ષમતામાં ત્રણ ગણો વધારો, નોંધપાત્ર હાઇડ્રો વિસ્તરણ અને પરમાણુ ઊર્જા ઉત્પાદન પર નવી ઉર્જા સાથે ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાનો ઉલ્લેખ કર્યો જે હવે ખાનગી ક્ષેત્રના ભાગીદારોનું સ્વાગત કરે છે. તેમણે નોંધ્યું હતું કે આ સંયુક્ત પ્રયાસોએ કોલ ગેસિફિકેશન જેવી સ્વચ્છ ટેક્નોલોજીને આગળ ધપાવવાની સાથે રાષ્ટ્રની બિન-અશ્મિભૂત (નોન-ફોસિલ) ઊર્જા ક્ષમતાને લગભગ ચાર ગણી કરી દીધી છે. ભારતે સ્વચ્છ ઊર્જાના અન્ય ક્ષેત્રોમાં પણ મોટા માઇલસ્ટોન હાસલ કર્યા છે.

અદ્યતન સ્વચ્છ ગતિશીલતા (ક્લીન મોબિલિટી)ના ઉદયની ઉજવણી કરતા, પ્રધાનમંત્રીએ ગર્વથી દેશની પ્રથમ હાઇડ્રોજન ટ્રેનના તાજેતરના લોન્ચિંગની જાહેરાત કરી, જે વિશ્વની સૌથી લાંબી ટ્રેન હોવાનો રેકોર્ડ પણ ધરાવે છે. તેમણે આ તકનીકી છલાંગને હરિયાળા પરિવહનના ભવિષ્ય માટે પાયાનો માઇલસ્ટોન ગણાવ્યો. શ્રી મોદીએ પુષ્ટિ કરી, “આ સ્વચ્છ ગતિશીલતાના નવા યુગની શરૂઆત છે.” 

હરિયાળા વાહનોના વિશાળ અપનાવવાની વિગતો આપતાં, પ્રધાનમંત્રીએ ઇલેક્ટ્રિક વાહનોમાં 950 ગણો જંગી વધારો દર્શાવ્યો, જે 2014 પહેલાં ત્રણ હજારથી ઓછા વેચાણથી વધીને ગયા વર્ષે લગભગ 25 લાખ થઈ ગયો છે. તેમણે એ પણ નિર્દેશ કર્યો કે હાઈવે અને એક્સપ્રેસવે પર આધુનિક FASTag સિસ્ટમે ટોલ બૂથ પર રાહ જોવાનો સમય ઘટાડીને બળતણનો બગાડ ભારે પ્રમાણમાં ઘટાડ્યો છે. ભારત પૂર્ણ તાકાત સાથે EV ક્રાંતિની આ તકને અપનાવી રહ્યું છે.

જાહેર પરિવહન ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના વ્યાપક આધુનિકીકરણનું પ્રદર્શન કરતાં, પ્રધાનમંત્રીએ 2014ના માત્ર પાંચ શહેરો, 250 કિલોમીટરના મેટ્રો નેટવર્કની તુલના આજના 20 થી વધુ શહેરોમાં કાર્યરત વિસ્તૃત નેટવર્ક સાથે કરી હતી. શ્રી મોદીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે, “ભારત વિશ્વના એવા દેશોની હરોળમાં જોડાઈ ગયું છે જેઓ પાસે એક હજાર કિલોમીટરથી વધુનું મેટ્રો નેટવર્ક છે.” 

ભારે લોજિસ્ટિક્સના ઇકો-ફ્રેન્ડલી પરિવર્તન પર ભાર મૂકતા, પ્રધાનમંત્રીએ સમજાવ્યું કે રેલવેના લગભગ પૂર્ણ ઇલેક્ટ્રિફિકેશને કરોડો લીટર ડીઝલને બળતા બચાવ્યું છે. તેમણે નવનિર્મિત 3,000 કિલોમીટરના ડેડિકેટેડ ફ્રેટ કોરિડોરના વિશાળ પર્યાવરણીય લાભો પર પ્રકાશ પાડ્યો, જ્યાં ઐતિહાસિક ડબલ-સ્ટેક કન્ટેનર ટ્રેનો પ્રતિ પ્રવાસ સેંકડો પ્રદૂષણ ફેલાવતા ટ્રકોનું સ્થાન લઈ રહી છે. તમે કલ્પના કરી શકો છો કે આ પર્યાવરણને કેટલા મોટા પાયે મદદ કરી રહ્યું છે.

વૈકલ્પિક ઇકો-ફ્રેન્ડલી પરિવહન પદ્ધતિઓ તરફ ઈશારો કરતા, પ્રધાનમંત્રીએ દેશભરમાં આશરે 5,000 કિલોમીટરના ઇનલેન્ડ વોટરવેઝને કાર્યરત કરવાની ઉજવણી કરી. તેમણે સમજાવ્યું કે આ માર્ગો પર નેવિગેટ કરતું એક સિંગલ સ્ટાન્ડર્ડ ઇનલેન્ડ વેસલ ડઝનબંધ ટ્રકો જેટલો ભાર વહન કરી શકે છે. શ્રી મોદીએ નોંધ્યું હતું કે, “આ પણ પર્યાવરણ સંરક્ષણમાં મોટી મદદ પૂરી પાડી રહ્યું છે.” 

આ ટ્રાન્ઝિટ અપગ્રેડની સામૂહિક અસરનો સારાંશ આપતાં, પ્રધાનમંત્રીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે સમગ્ર ગતિશીલતા (મોબિલિટી) ક્ષેત્રમાં વ્યાપક ફેરફારો રાષ્ટ્રના સંતુલિત વિકાસ માર્ગના અકાટ્ય પુરાવા તરીકે સેવા આપે છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે ઝડપી પ્રગતિ એ પર્યાવરણની જાળવણી સાથે સંપૂર્ણપણે સુસંગત છે. આપણો વિકાસ ઝડપી તેમજ ટકાઉ છે.

જળ સંરક્ષણમાં અભૂતપૂર્વ જનભાગીદારીની પ્રશંસા કરતા, પ્રધાનમંત્રીએ કેચ ધ રેઈન ઝુંબેશ હેઠળ 70,000થી વધુ અમૃત સરોવરો અને 1.5 કરોડ વરસાદી પાણીના સંચયના માળખાના નિર્માણની ઉજવણી કરી. તેમણે નોંધ્યું હતું કે પ્રધાનમંત્રી કૃષિ સિંચાઈ યોજના અને ‘પર ડ્રોપ, મોર ક્રોપ’ હેઠળની આધુનિક સિંચાઈ તકનીકો 2 કરોડથી વધુ ખેડૂતો માટે સક્રિયપણે પાણીની બચત કરી રહી છે. શ્રી મોદીએ નોંધ્યું હતું કે, “ભારતમાં જળ સંરક્ષણ પર અભૂતપૂર્વ કામ થઈ રહ્યું છે.” 

મિલેટ્સના વૈશ્વિક પુનરુત્થાનની હિમાયત કરતા, પ્રધાનમંત્રીએ સમજાવ્યું કે પાણીની કાર્યક્ષમતા ધરાવતા શ્રી અન્નની ખેતીને પ્રોત્સાહન આપવાથી સ્થાનિક ઉત્પાદનમાં વધારો થયો છે અને નિકાસ વધીને 1.5 લાખ ટન થઈ છે, જેણે સાથે સાથે આર્થિક તકો ઊભી કરી છે અને પાણીની બચત કરી છે. તેમણે 2023ને આંતરરાષ્ટ્રીય મિલેટ્સ વર્ષ તરીકે વૈશ્વિક ઉજવણી માટે પ્રેરણા આપવા બદલ આ અવિરત રાષ્ટ્રીય પ્રયાસોને શ્રેય આપ્યો. આ મોડેલને કારણે, વિશ્વ પણ આપણી સાથે જોડાઈ રહ્યું છે.

ઇકોલોજિકલ એગ્રીકલ્ચરના વિશાળ પાયા પર ભાર મૂકતા, પ્રધાનમંત્રીએ નેશનલ મિશન ઓન નેચરલ ફાર્મિંગ હેઠળ 12.5 લાખ હેક્ટરમાં 24,000 નેચરલ ફાર્મિંગ ક્લસ્ટરોની સ્થાપનાની વિગતો આપી હતી. તેમણે 3,000 ક્લાઇમેટ-રેઝિલિયન્ટ પાકની જાતોના સફળ વિકાસ અને રાષ્ટ્રીય કાર્બન ફૂટપ્રિન્ટ ઘટાડવા માટે એગ્રો-ફોરેસ્ટ્રીના વ્યૂહાત્મક પ્રોત્સાહન પર પણ પ્રકાશ પાડ્યો હતો. શ્રી મોદીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે, “એગ્રો-ફોરેસ્ટ્રીને પ્રોત્સાહન આપીને, અમે કાર્બન ફૂટપ્રિન્ટ્સ પણ ઘટાડી રહ્યા છીએ.” 

દેશના પર્યાવરણીય પ્રયાસોની વ્યાપક પ્રકૃતિનું ઉદાહરણ આપતાં, પ્રધાનમંત્રીએ શેર કર્યું હતું કે છેલ્લા 12 વર્ષોમાં ખૂબ ગીચ વન વિસ્તારમાં 22 ટકાથી વધુનો વધારો થયો છે. તેમણે ‘એક પેડ મા કે નામ’ ઝુંબેશની પ્રશંસા કરી હતી જેણે નાગરિકોને એક સતત, દેશવ્યાપી ઝુંબેશમાં કરોડો વૃક્ષો વાવવા માટે પ્રેરિત કર્યા છે.

પ્લાસ્ટિક પ્રદૂષણના ગંભીર પડકારને સંબોધતા, પ્રધાનમંત્રીએ સિંગલ-યુઝ પ્લાસ્ટિક પરના રાષ્ટ્રીય પ્રતિબંધ અને દૈનિક હજારો ટન કચરાને ઘટાડવા, પુનઃઉપયોગ કરવા અને રિસાયકલ કરવા પર આધારિત સરક્યુલર ઇકોનોમી તરફના મજબૂત પ્રયાસનો પુનરોચ્ચાર કર્યો. તેમણે વેલ્થ ફ્રોમ વેસ્ટ મોડેલ દ્વારા ગ્રામીણ જૈવિક કચરાને મૂલ્યવાન સંસાધનોમાં પરિવર્તિત કરવાના મુખ્ય ઉદાહરણ તરીકે ગોબરધન યોજનાનો ઉલ્લેખ કર્યો. અમારો પ્રયાસ એ છે કે કચરાને સમસ્યા ગણવાને બદલે તેને સંસાધનમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવે.

રાષ્ટ્રની પર્યાવરણીય સિદ્ધિઓના મહત્વને વધારતા, પ્રધાનમંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે આ મજબૂત આંકડા સ્થાનિક પ્રગતિ કરતાં ઘણું વધારે દર્શાવે છે. તેમણે રાષ્ટ્રના વિકાસલક્ષી ડેટાને સમગ્ર માનવજાતના અસ્તિત્વ અને સમૃદ્ધિ માટે સ્મારક, સીધા યોગદાન તરીકે રજૂ કર્યા. શ્રી મોદીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે, “આ માનવજાતના ભવિષ્યમાં ભારતના યોગદાનના આંકડા પણ છે.” 

પ્રધાનમંત્રીએ પૃથ્વી અને તેના લોકો વચ્ચેના ઊંડા જોડાણ પર ભાર મૂક્યો, જે આવા જવાબદાર પગલાં માટે પ્રેરણારૂપ બને છે. તેમણે આશાવાદી નોંધ સાથે પોતાના સંબોધનનું સમાપન કરતાં ઊંડો વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો કે પરિષદમાં થનારી ચર્ચાઓ નવીન ઉકેલો તરફ દોરી જશે અને અંતમાં શુભેચ્છાઓ પાઠવી. “ભારત પણ જવાબદાર અને ટકાઉ ભવિષ્યના નિર્માણ માટે કાર્ય કરી રહ્યું છે,” એમ શ્રી મોદીએ જણાવ્યું.

India is showing how development and environmental sustainability can go hand in hand. Speaking at the International Conference on “The Future of Environment and Climate Dynamics.” https://t.co/QTmc4v8yeT

— Narendra Modi (@narendramodi) September 19, 2026

अक्सर carbon emission की ज़िम्मेदारी गलत तरीके से विकासशील देशों पर डाली जाती रही है।

जबकि ऐतिहासिक सच्चाई ये है… आज भी प्रति व्यक्ति carbon emission में भारत का योगदान global average के आधे से भी कम है: PM @narendramodi

— PMO India (@PMOIndia) September 19, 2026

बीते 12 वर्षों में पर्यावरण से जुड़े हर क्षेत्र में, हर sector में… भारत ने असाधारण प्रगति की है।

हमारा बड़ा focus renewable energy पर रहा है और इसने पर्यावरण सुरक्षा में बड़ी भूमिका निभाई है: PM @narendramodi

— PMO India (@PMOIndia) September 19, 2026

भारत, G-20 में इकलौता ऐसा देश है जिसने पेरिस में COP-21 Summit में किए commitments को समय से पहले पूरा करके दिखाया है: PM @narendramodi

— PMO India (@PMOIndia) September 19, 2026

हमारा development… Speedy भी है और Sustainable भी है: PM @narendramodi

— PMO India (@PMOIndia) September 19, 2026

SM/BS/GP/JT

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  <img alt=”” src=”http://sta… [ 0KB ]