পি এম ইণ্ডিয়া

প্ৰধানমন্ত্ৰী শ্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীৰ অধ্যক্ষতাত অনুষ্ঠিত কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰীসভাই আজি ৪,৩৭১.১০ কোটি টকা ব্যয় সাপেক্ষে ২০২৬-২৭ বিত্তীয় বৰ্ষৰ পৰা ২০৩০-৩১ বিত্তীয় বৰ্ষলৈ ‘পৰিসাংখ্যিক ৰূপান্তৰণ, বিশ্লেষণ আৰু গৱেষণাৰ বাবে বিকশিত ভাৰত উদ্যোগ (ভিষ্টাৰ)’ আঁচনিত অনুমোদন জনায়।

বিকশিত ভাৰত ২০৪৭ ৰ কেন্দ্ৰীয় উদ্দেশ্যৰ সৈতে সংৰেখিত, ভিষ্টাৰ আঁচনিখন উন্নত সময়ানুৱৰ্তিতা, ডাটা গ্ৰেনুলাৰিটি, সুসংগত আৰু এআই সাজু ডাটাছেটৰ সৈতে আন্তঃকাৰ্যকৰীতাৰ বাবে এক গতিশীল, বাস্তৱ-সময় আৰু ভৱিষ্যতৰ বাবে সাজু আনুষ্ঠানিক পৰিসাংখ্যিক আৰ্কিটেকচাৰ স্থাপন কৰাৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে।

ভিষ্টাৰ আঁচনিখনে তাৎক্ষণিক নীতিৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি সম্পদসমূহ গতিশীলভাৱে বিতৰণ কৰাৰ বাবে কৌশলগত নমনীয়তা প্ৰদান কৰিব, বৃহৎ পৰিমাণৰ জৰীপ কাৰ্য্যকৰীকৰণ, পদ্ধতিগত গৱেষণা, ডিজিটেল ৰূপান্তৰ আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় তথ্য প্ৰশাসনৰ ক্ষেত্ৰত এক সামগ্ৰিক দৃষ্টিভংগী গঢ়ি তুলিব। ভিষ্টাৰ আঁচনিখনে এম অ’ এছ পি আই-ৰ সকলো পৰিসাংখ্যিক আৰু তথ্য ব্যৱস্থাপনা কাৰ্যকলাপ সামৰি ল’ব আৰু ই দেশৰ চৰকাৰী পৰিসাংখ্যিক প্ৰণালীৰ উন্নয়নৰ ক্ষেত্ৰত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিব। ভিষ্টাৰ আঁচনিৰ তিনিটা উপাদান তলত দিয়া ধৰণৰঃ

      ১. উপাদান ১: ব্যাপক পৰিসাংখ্যিক কাৰ্য্যকলাপ আৰু পৰিৱেশ তন্ত্ৰৰ শক্তিশালীকৰণ

২. উপাদান ২: পৰিসাংখ্যিক শক্তিশালীকৰণৰ বাবে সমৰ্থন (এছএছএছ)

      ৩. উপাদান ৩: অৰ্থনৈতিক লোকপিয়ল (ইচি)

ব্যাপক পৰিসাংখ্যিক পৰিসাংখ্যিক পৰিচালন আৰু পৰিৱেশতন্ত্ৰ শক্তিশালীকৰণ উপাদানৰ অধীনত, এমঅ’এছপিআই-য়ে ষোড়শ বিত্তীয় ধন যোজনাৰ চক্ৰত ৫৯টা জৰীপ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছে, পূৰ্বতে কৰা ৪৩ টা মুখ্য জৰীপৰ তুলনাত, সম্ভাৱনীয়ভাৱে বিভিন্ন খণ্ডত গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্যৰ ব্যৱধান পূৰণ কৰিব পাৰে, যাৰ ফলত সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ উন্নত হয় আৰু সময়োপযোগী তথা লক্ষ্যযুক্ত নীতিগত হস্তক্ষেপ সক্ষম হয়। ইয়াৰ উপৰি, প্ৰযুক্তি সক্ষম কৰা তথ্য সংগ্ৰহ আৰু ব্যৱহাৰকাৰী-কেন্দ্ৰিক প্ৰসাৰৰ শেহতীয়া ডিজিটেল ৰূপান্তৰৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি, এমঅ’এছপিআই-য়ে পৰিসাংখ্যিক প্ৰক্ৰিয়াসমূহৰ এণ্ড-টু-এণ্ড ডিজিটেলাইজেচন আৰু কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা তথা মেচিন শিকন নিয়মীয়া কৰ্মপ্ৰবাহত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব, মুখ্যতঃ ডাটা প্ৰচেচিং, বৈধকৰণ আৰু বিশ্লেষণৰ বাবে।

এমঅ’এছপিআইয়ে নতুন মেট্ৰিক্স মুকলি কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে, যাৰ ভিতৰত আছে সেৱা উৎপাদনৰ শীৰ্ষ সূচক, অসংগঠিত খণ্ডৰ উদ্যোগৰ সূচক। এমঅ’এছপিআইয়ে তথ্য সমন্বয়ৰ আধাৰ স্তম্ভ যেনে ডাটা কেটালগিং, মেচিন ৰিডেবিলিটি, ইণ্টাৰঅপাৰেবিলিটি, শ্বেয়াৰিং প্ৰট’কল আৰু ডিজাইনৰ দ্বাৰা গোপনীয়তা আদিৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰিব। মোবাইল ফোন, স্কেনাৰ, আৰু ই-কমাৰ্চ ডাটাৰ দৰে বৈকল্পিক উৎসসমূহক মূলসুঁতিত ৰাখি, এমঅ’এছপিআইয়ে পৰম্পৰাগত জৰীপৰ পৰিপূৰক হোৱা, উত্তৰদাতাৰ বোজা হ্ৰাস কৰা, তথ্যৰ ব্যৱধান পূৰণ কৰা আৰু প্ৰমাণ-আধাৰিত নীতি নিৰ্ধাৰণক শক্তিশালী কৰাৰ লক্ষ্য ৰাখিব। লগতে, এমঅ’এছপিআইয়ে শিক্ষাৰ্থীসকলৰ বাবে ইণ্টাৰ্নশ্বিপ আঁচনি আৰু শৈক্ষিক তথা গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানৰ পৰা গৱেষণাৰ প্ৰস্তাৱৰ জৰিয়তে যুৱ আৰু গৱেষকসকলৰ বাবে ক্ষমতা বৃদ্ধি কৰি বৰ্ধিত সুযোগ নিশ্চিত কৰিব।

পৰিসাংখ্যিক শক্তিশালীকৰণৰ বাবে সমৰ্থন (এছএছএছ) উপাদানৰ অধীনত, পুনৰ ডিজাইন কৰা, প্ৰদানযোগ্য-সংযুক্ত পৰিকাঠামো (এছএছএছ ২.০ ) ৰ জৰিয়তে ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলসমূহৰ পৰিসাংখ্যিক ক্ষমতাসমূহৰ ৰূপান্তৰৰ বাবে ৰাজ্য/কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলসমূহৰ চৰকাৰসমূহক পুঁজি প্ৰদান কৰিব লাগিব। এই দৃষ্টিভংগীয়ে জিলা আৰু অন্যান্য পৃথক স্তৰত উচ্চ মানৰ, সূক্ষ্ম তথ্য সৃষ্টি কৰিবলৈ ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ ক্ষমতা গঢ়ি তোলা, থলুৱা তথ্য প্ৰক্ৰিয়াকৰণ ক্ষমতা বিকাশ কৰা, আৰু স্থানীয় নীতি-নিৰ্ধাৰণত তথ্য ব্যৱহাৰৰ ক্ষেত্ৰবোৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে। এম অ’ এছ পি আই-এ ধ্বজাবাহী ৰাষ্ট্ৰীয় জৰীপত (যেনে, পি এল এফ এছ, এইচ চি ই এছ, এ এছ ইউ এছ ই) লগতে ৰাজ্য/জিলা পৰ্যায়ৰ মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদন আৰু ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ ঔদ্যোগিক উৎপাদন সূচক-ৰ সংকলনত জিলা পৰ্যায়ৰ অনুমান আৰু ১০ লাখতকৈ অধিক চহৰ পৰ্যায়ৰ অনুমানৰ উৎপাদন বৃদ্ধি কৰিবলৈ কাৰিকৰী সহায় আগবঢ়াব।

অৰ্থনৈতিক লোকপিয়ল (ইচি) উপাদানৰ অধীনত, এমঅ’এছপিআই-য়ে ৰাজ্য / কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলৰ সহযোগিতাত অষ্টম অৰ্থনৈতিক লোকপিয়ল (ইচি) হাতত ল’ব, যি গ্ৰাম পঞ্চায়ত আৰু ৱাৰ্ড পৰ্যায়লৈকে সকলো অনা-কৃষি প্ৰতিষ্ঠান তথা নিযুক্তি দিয়া শ্ৰমিকৰ সূক্ষ্ম তথ্য আৰু কাৰ্যকলাপৰ বিৱৰণ প্ৰদান কৰিব, অৰ্থনীতিৰ অসংগঠিত খণ্ডৰ এক মূল্যাঙ্কন প্ৰদান কৰিব আৰু লক্ষ্যযুক্ত উদ্যোগ জৰীপ আৰু কৌশলগত হস্তক্ষেপত সহায় কৰাৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় পৰিসাংখ্যিক ব্যৱসায় পঞ্জী (এছবিআৰ) বিকশিত কৰাৰ বাবে আধাৰৰেখা হিচাপে কাম কৰিব। অৰ্থনৈতিক লোকপিয়লৰ তথ্য ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু উপ-ৰাষ্ট্ৰীয় স্তৰৰ পৰিকল্পনাকাৰী আৰু নীতি নিৰ্মাতাসকলৰ বাবে অত্যন্ত উপযোগী হ’ব, যি মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদনত (জিডিপি)অসংগঠিত খণ্ডৰ অৱদান অনুমান কৰাৰ পথ প্ৰশস্ত কৰিব।

****

MJPS/SS/MK