পি এম ইণ্ডিয়া

প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ অধ্যক্ষতাত অনুষ্ঠিত কেন্দ্ৰীয় কেবিনেটে বিশেষ পকছো আদালতকে ধৰি ফাষ্ট ট্ৰেক বিশেষ আদালতৰ বাবে কেন্দ্ৰীয় পৃষ্ঠপোষকতা আঁচনি (চিএছএছ) আৰু পাঁচ বছৰৰ বাবে অৰ্থাৎ ০১.০৪.২০২৬ ৰ পৰা ৩১.০৩.২০৩১ চনলৈ অব্যাহত ৰখাৰ বাবে অনুমোদন জনাইছে। আঁচনিখনৰ মুঠ বিত্তীয় ব্যয় হৈছে ৩,৭৮৮.০৪ কোটি টকা (কেন্দ্ৰীয় অংশ ২,৩৫৩.১৫ কোটি টকা আৰু ৰাজ্য/কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলৰ অংশ ১,৪৩৪.৮৯ কোটি টকা)। কেন্দ্ৰীয় অংশৰ বাবে নিৰ্ভয়া পুঁজিৰ পৰা পুঁজি যোগান ধৰা হ’ব।

অনুমোদিত আঁচনিখনৰ প্ৰধান বৈশিষ্ট্যসমূহ তলত দিয়া ধৰণৰঃ

    ১. আঁচনিখন পাঁচ বছৰৰ বাবে অৰ্থাৎ ০১.০৪.২০২৬ ৰ পৰা ৩১.০৩.২০৩১ লৈ অব্যাহত ৰখা হ’ব৷

   ২. আঁচনিখনত বিভিন্ন অংশগ্ৰহণকাৰী ৰাজ্য/কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলত আছুতীয়া পকছো আদালতকে ধৰি ৮৫০ খন ফাষ্ট ট্ৰেক বিশেষ আদালত (এফটিএছচি) কাৰ্যকৰী কৰাৰ ব্যৱস্থা আছে।

  ৩. যৌন অপৰাধৰ পৰা শিশুৰ সুৰক্ষা আইন, ২০১২ৰ অধীনত ধৰ্ষণ আৰু অপৰাধৰ সৈতে সম্পৰ্কিত অমীমাংসিত গোচৰসমূহৰ দ্ৰুত নিষ্পত্তিৰ সুবিধাৰ বাবে সমৰ্পিত ন্যায়িক বিষয়া, বিশেষ চৰকাৰী অধিবক্তা আৰু ৬ জন সহায়ক কৰ্মচাৰীৰ ব্যৱস্থা কৰা।

  ৪. চিএছএছ পুঁজিৰ প্ৰকাৰ অনুসৰি অংশগ্ৰহণকাৰী ৰাজ্য/কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলসমূহক এফটিএছচি-ৰ পৰিচালন ব্যয় বহন কৰাৰ বাবে বিত্তীয় সাহায্যৰ ব্যৱস্থা।

• প্ৰধান প্ৰভাৱ:
•  
• আঁচনিখন অব্যাহত ৰাখিলে নিম্নলিখিত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰভাৱসূহ পৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে:
•  
• দ্ৰুত ন্যায় প্ৰদানঃ যৌন অপৰাধৰ ভুক্তভোগীসকলৰ বাবে দ্ৰুত বিচাৰ আৰু সময়মতে ন্যায় নিশ্চিত কৰা৷
• অমীমাংসিত গোচৰসমূহ হ্ৰাস কৰাঃ ধৰ্ষণ আৰু পকছো আইনৰ গোচৰৰ অমীমাংসিত গোচৰৰ সংখ্যা হ্ৰাস কৰা৷
• শিশু–অনুকূল আৰু ভুক্তভোগী–কেন্দ্ৰিক পৰিৱেশ: আঁচনিখনে অধিক কষ্ট নকৰাকৈ ভুক্তভোগীৰ সাক্ষ্য সহজসাধ্য কৰিবলৈ দুৰ্বল সাক্ষী জমা কেন্দ্ৰ (ভিডব্লিউডিচি) আৰু শিশু-অনুকূল আদালতৰ স্থান স্থাপনত উৎসাহিত কৰে।
• বৈষম্য হ্ৰাস: দুৰ্বল গোট (মহিলা আৰু শিশু) জড়িত গোচৰসমূহক অগ্ৰাধিকাৰ দি, আঁচনিখনে ন্যায়ৰ প্ৰৱেশাধিকাৰত বৈষম্য হ্ৰাস কৰাৰ উদ্দেশ্য আগত ৰাখে।

ৰূপায়ণ কৌশল আৰু লক্ষ্য:

আঁচনিখন সংশ্লিষ্ট ৰাজ্য চৰকাৰ আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলৰ প্ৰশাসনৰ সৈতে সমন্বয় ৰাখি ন্যায় বিভাগে ৰূপায়ণ কৰিব। মুখ্য ৰূপায়ণ কৌশল আৰু লক্ষ্যসমূহ তলত দিয়া ধৰণৰ:

১. ফাষ্ট ট্ৰেক বিশেষ আদালতৰ (এফটিএছচি) সম্প্ৰসাৰণ: বৰ্তমানৰ ৭৭৯ ৰ পৰা ৮৫০ লৈ এফটিএছচি সম্প্ৰসাৰণৰ ব্যৱস্থা যাতে অতিৰিক্ত জিলাসমূহত কভাৰেজ সম্প্ৰসাৰিত কৰিব পাৰি। এই সম্প্ৰসাৰণ সকলো ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলত স্থগিত হৈ থকা গোচৰৰ তথ্যৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি হ’ব।

২. সমৰ্পিত আইনী সমৰ্থন: দ্ৰুত বিচাৰ নিশ্চিত কৰিবলৈ প্ৰতিটো এফটিএছচিৰ বাবে বিশেষভাৱে নিয়োজিত এজন বিশেষ চৰকাৰী অধিবক্তা নিয়োগ।

      ৩. সৰ্বাধিক কাৰ্যক্ষম আদালতৰ কৰ্মচাৰী: প্ৰশাসনিক কামৰ বোজা সুচল কৰিবলৈ আৰু পুৰণি গোচৰসমূহৰ দ্ৰুত নিষ্পত্তিৰ সুবিধাৰ বাবে প্ৰতিটো এফটিএছচিত এজন ন্যায়িক বিষয়া আৰু ৬ জন সহায়ক কৰ্মচাৰীৰ নিয়োজন ।

৪. আৰ্থিক সাহায্যঃ অনুমোদিত পুঁজিৰ ধৰণ আৰু নিৰ্ধাৰিত নিৰ্দেশনা অনুসৰি অংশগ্ৰহণকাৰী ৰাজ্য/কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলসমূহক কেন্দ্ৰীয় সাহায্য প্ৰদান কৰা হ’ব।

৫. নিৰীক্ষণ আৰু মূল্যায়ন: ন্যায় বিভাগে এফটিএছচি ডেছব’ৰ্ড, সাময়িক প্ৰগতিৰ প্ৰতিবেদন, ৰাজ্যৰ ব্যয়ৰ প্ৰতিবেদনৰ জৰিয়তে এফটিএছচিৰ প্ৰদৰ্শন নিৰীক্ষণ কৰিব। বিভাগটোৱে উচ্চ ন্যায়ালয় আৰু ৰাজ্য চৰকাৰৰ সৈতেও আলোচনা কৰিব আৰু আঁচনিখনৰ কাৰ্যকৰী ৰূপায়ণৰ বাবে তেওঁলোকৰ মতামত ল’ব।

৬. প্ৰদৰ্শনৰ লক্ষ্যঃ এই আঁচনিৰ লক্ষ্য হৈছে ধৰ্ষণ আৰু পকছো আইনৰ স্থগিত গোচৰসমূহৰ নিষ্পত্তিৰ হাৰ উন্নত কৰা, স্থগিত হৈ থকা গোচৰ হ্ৰাস কৰা আৰু সময়সীমাৰ ভিতৰত বিচাৰৰ সুবিধা প্ৰদান কৰা।

   আঁচনিখনৰ প্ৰাথমিক হিতাধিকাৰী হৈছে মহিলা আৰু শিশু যিসকল পকছো অধিনিয়ম, ২০১২ -ৰ অধীনত ধৰ্ষণ আৰু অপৰাধৰ বলি হৈছে।

  ৮৫০ খন এফটিএছচি পৰ্যন্ত সামৰি ল’বলৈ আঁচনিখন সম্প্ৰসাৰিত কৰাৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছে। এই সম্প্ৰসাৰণৰ উদ্দেশ্য হৈছে অতিৰিক্ত জিলাসমূহক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা, যিবোৰ ধৰ্ষণ আৰু   পকছো আইনৰ অধীনত স্থগিত হৈ থকা গোচৰৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি চিনাক্ত কৰা হ’ব।

পটভূমি:

এই আঁচনিখন ০২.১০.২০১৯ ৰ পৰা কাৰ্যক্ষম হৈ আছে। পকছো আইনৰ গোচৰসমূহৰ দ্ৰুত নিষ্পত্তিৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট ফাষ্ট ট্ৰেক আদালতৰ ধাৰাবাহিকতা নিশ্চিত কৰিবলৈ ইয়াক ক্ৰমান্বয়ে সম্প্ৰসাৰণ কৰা হৈছে। আঁচনিখন এনেধৰণৰঃ

এই আঁচনিয়ে ধৰ্ষণ আৰু পকছো আইনৰ গোচৰৰ নিষ্পত্তিৰ বাবে সমৰ্পিত আদালত প্ৰদান কৰি যৌন অপৰাধৰ অপৰাধৰ ন্যায়িক সঁহাৰি শক্তিশালী কৰাত অৰিহণা যোগাইছে। ন্যায় বিভাগে নিয়মীয়াকৈ এফটিএছচি ডেছব’ৰ্ড, উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ পৰা সময়ে সময়ে তথ্য সংগ্ৰহ আৰু সংশ্লিষ্ট হিতাধিকাৰীসকলৰ সৈতে পৰ্যালোচনা বৈঠকৰ জৰিয়তে এফটিএছচিৰ কাম-কাজ নিৰীক্ষণ কৰে। আঁচনিখন আৰু পাঁচ বছৰৰ বাবে অব্যাহত ৰাখিলে ন্যায়পালিকাৰ প্ৰাতিষ্ঠানিক ক্ষমতা অধিক শক্তিশালী হ’ব বুলি আশা কৰা হৈছে, যৌন অপৰাধৰ গোচৰৰ স্থগিত হৈ থকা সংখ্যা হ্ৰাস কৰিব আৰু ভুক্তভোগীসকল, বিশেষকৈ মহিলা আৰু শিশুসকলক সময়মতে ন্যায় প্ৰদান কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে।

ফৌজদাৰী আইন (সংশোধন) আইন, ২০১৮ অনুসৰি আৰু ভাৰতৰ মাননীয় উচ্চতম ন্যায়ালয়ে ২৫.০৭.২০১৯ তাৰিখে স্বতঃস্ফূৰ্তভাৱে ৰিট (ফৌজদাৰী) নং ১/২০১৯ ৰ নিৰ্দেশনা পালন কৰি ফাষ্ট ট্ৰেক বিশেষ আদালতৰ বাবে কেন্দ্ৰীয়ভাৱে পৃষ্ঠপোষকতা কৰা আঁচনি আৰম্ভ কৰা হৈছিল। মাননীয় উচ্চতম ন্যায়ালয়ে পকছো আইন, ২০১২ৰ অধীনত ১০০তকৈ অধিক গোচৰ বিচাৰাধীন হৈ থকা জিলাসমূহত বিশেষ আদালত স্থাপন কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল।

সেই অনুসৰি, কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে আছুতীয়া পকছো আদালতকে ধৰি সমৰ্পিত এফটিএছচি স্থাপনৰ বাবে আঁচনি আৰম্ভ কৰিছিল। পকছো আইন, ২০১২ৰ অধীনত ধৰ্ষণ আৰু অপৰাধৰ সৈতে সম্পৰ্কিত স্থগিত হৈ থকা গোচৰসমূহৰ সময়সীমাৰ ভিতৰত নিষ্পত্তিত গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল।

আঁচনিখন প্ৰথমতে এবছৰৰ বাবে আৰম্ভ কৰা হৈছিল আৰু পাছলৈ ৩১.০৩.২০২৬লৈকে বৃদ্ধি কৰা হৈছিল। বৰ্তমানৰ অনুমোদনৰ ফলত আঁচনিখন আৰু পাঁচ বছৰৰ বাবে অৰ্থাৎ ৩১.০৩.২০৩১লৈকে অব্যাহত ৰখাটো নিশ্চিত হৈছে।

****

MJPS/SS/MK