પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ આજે અગાઉ સુષ્મા સ્વરાજ ભવન ખાતે સામાજિક ન્યાય અને અધિકારીતા વિભાગીય સંમેલન (Departmental Summit on Social Justice and Empowerment) ના સમાપન સત્રની અધ્યક્ષતા કરી હતી.
આ સંમેલનમાં સામાજિક સમાવેશ (social inclusion) ને મજબૂત કરવા, દિવ્યાંગજનોના સશક્તિકરણ, માદક દ્રવ્યોના સેવનની રોકથામ અને લોકભાગીદારીના નવીન અભિગમો પર કેન્દ્રિત વિચાર-વિમર્શ કરવા માટે રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના મંત્રીઓ અને વરિષ્ઠ અધિકારીઓ એકસાથે આવ્યા હતા.
પ્રધાનમંત્રીએ વ્યાપક વિચાર-વિમર્શની પ્રશંસા કરી હતી અને અવલોકન કર્યું હતું કે સંમેલનમાંથી ઉભરી આવેલી ચર્ચાઓ અને એક્શન પોઇન્ટ્સ કેન્દ્ર અને રાજ્યો વચ્ચે ઉદ્દેશ્યની સહિયારી ભાવનાને પ્રતિબિંબિત કરે છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે રાજ્યો એકબીજાના અનુભવો અને નવીનતાઓમાંથી શીખે તે સાથે, સ્પર્ધાત્મક અને સહકારી સંઘવાદ (competitive and cooperative federalism) ની ભાવનાએ અમલીકરણને માર્ગદર્શન આપવું જોઈએ.
જનભાગીદારીના મહત્વ પર ભાર મૂકતા, પ્રધાનમંત્રીએ અવલોકન કર્યું હતું કે વિકાસલક્ષી દિવ્યાંગતા (developmental disabilities) અને વહેલી ઓળખના મહત્વ વિશે માતા-પિતામાં જાગૃતિ લાવવામાં સામુદાયિક ભાગીદારી નોંધપાત્ર ભૂમિકા ભજવી શકે છે. તેમણે નોંધ્યું હતું કે, ઘણીવાર, ખચકાટ, સામાજિક કલંકના ડર અને માહિતીના અભાવને કારણે, માતાપિતા તેમના બાળકોની સ્થિતિને ઓળખવામાં અથવા સમયસર સહાય મેળવવામાં નિષ્ફળ જાય છે. તેમણે અવલોકન કર્યું હતું કે સમુદાય-આધારિત અભિગમ માતા-પિતાના ખચકાટને દૂર કરવામાં અને વહેલા હસ્તક્ષેપ (early intervention) ને વધુ સ્વીકાર્ય બનાવવામાં મદદ કરી શકે છે. તેમણે જાગૃતિ લાવવા માટે નવીન અભિગમો અપનાવવા, ખાસ કરીને સરળ અને સુલભ રીતે મહત્વપૂર્ણ સંદેશાઓ પહોંચાડવા માટે ટેકનોલોજીનો લાભ લેવા આહ્વાન કર્યું હતું. તેમણે એવું પણ સૂચન કર્યું હતું કે રાજ્યો યુવા નવીનતાઓ (young innovators) ને પરવડે તેવા સાધનો અને સહાયક ઉપકરણો (assistive devices) વિકસાવવા પ્રોત્સાહિત કરવા માટે સ્ટાર્ટ-અપ સ્પર્ધાઓનું આયોજન કરી શકે છે, ખાસ કરીને ગતિશીલતા, સુલભતા અને રમતગમત તથા દૈનિક પ્રવૃત્તિઓમાં ભાગીદારી વધારવા માટે.
નશા મુક્ત ભારત અભિયાન અંગે ચર્ચા કરતા, પ્રધાનમંત્રીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે માદક દ્રવ્યોના સેવનની સમસ્યાને ઉકેલવાના પ્રયાસો નિયમિત અને પ્રતીકાત્મક પ્રવૃત્તિઓથી આગળ વધવા જોઈએ. તેમણે યુવાનોમાં જાગૃતિ લાવવા અને વ્યાપક સામાજિક ભાગીદારીને પ્રોત્સાહિત કરવા માટે નિબંધ-લેખન, વાદ-વિવાદ, વક્તૃત્વ સ્પર્ધાઓ અને અન્ય પ્રવૃત્તિઓ દ્વારા શાળાઓને સાંકળવાનું સૂચન કર્યું હતું. તેમણે એવા વ્યક્તિઓના અનુભવો શેર કરવાના મહત્વ પર પણ પ્રકાશ પાડ્યો હતો જેમણે સફળતાપૂર્વક વ્યસન પર વિજય મેળવ્યો છે.
સમગ્ર રાષ્ટ્ર (whole-of-nation) ના અભિગમ પર ભાર મૂકતા, પ્રધાનમંત્રીએ નશા મુક્ત ભારત તરફના પ્રયાસોમાં સમુદાયો, આધ્યાત્મિક સંસ્થાઓ, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ અને મંત્રાલયોની વધુ સંડોવણી માટે આહ્વાન કર્યું હતું. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે કાયમી વર્તણૂકીય પરિવર્તન ત્યારે જ પ્રાપ્ત કરી શકાય જ્યારે સમાજ પોતે આ આંદોલનમાં સક્રિય ભાગીદાર બને.
પ્રધાનમંત્રીએ પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો કે કેન્દ્ર અને રાજ્યો એક સામાન્ય રાષ્ટ્રીય પ્રયાસમાં ભાગીદારો છે, અને સંમેલન દરમિયાન દર્શાવવામાં આવેલી સામૂહિક પ્રતિબદ્ધતાને સ્પર્ધાત્મક અને સહકારી સંઘવાદની ભાવનાથી આગળ ધપાવવી જોઈએ, જે એક સર્વસમાવેશક અને સશક્ત વિકસિત ભારત તરફ યોગદાન આપે છે.
SM/IJ/GP/JD
Chaired the valedictory session of the Departmental Summit on Social Justice and Empowerment. Key focus areas: Greater Jan Bhagidari in social schemes. Encouraging StartUps to build affordable assistive technologies. A whole-of-society approach towards a Nasha Mukt Bharat. https://t.co/e0HTNYb8hc
— Narendra Modi (@narendramodi) November 19, 2026