પીએમઇન્ડિયા

પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ આજે નવી દિલ્હીમાં ‘વિકસિત ભારત યંગ લીડર્સ ડાયલોગ 2026′ ના સમાપન સત્રને સંબોધિત કર્યું હતું. આ પ્રસંગે મેળાવડાને સંબોધતા શ્રી મોદીએ નોંધ્યું હતું કે જ્યારે તેમણે પ્રથમ વખત મુખ્યમંત્રી તરીકે શપથ લીધા હતા, ત્યારે આજના ઘણા યુવાન નાગરિકોનો જન્મ પણ થયો ન હતો, અને જ્યારે તેમણે 2014 માં પ્રધાનમંત્રી તરીકે પદ સંભાળ્યું ત્યારે તેમાંથી મોટાભાગના બાળકો હતા. આટલો સમય વીતી ગયો હોવા છતાં, તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે યુવા પેઢીમાં તેમનો વિશ્વાસ સ્થિર અને અટલ રહ્યો છે. શ્રી મોદીએ નોંધ્યું હતું કે, “તમારી ક્ષમતા, તમારી પ્રતિભા, મેં હંમેશા તમારી ઊર્જામાંથી ઊર્જા મેળવી છે. અને આજે જુઓ, તમે બધા વિકસિત ભારતના લક્ષ્યની લગામ સંભાળી રહ્યા છો.“

પ્રધાનમંત્રીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે 2047 સુધીનો સમયગાળો, જ્યારે ભારત તેની સ્વતંત્રતાના 100 વર્ષ પૂર્ણ કરશે, તે રાષ્ટ્ર અને તેના યુવાનો બંને માટે એક નિર્ણાયક તબક્કો છે. તેમણે જણાવ્યું કે યુવા ભારતીયોની શક્તિ અને ક્ષમતાઓ ભારતની શક્તિને આકાર આપશે અને તેમની સફળતા દેશને નવી ઊંચાઈઓ પર લઈ જશે. વિકસિત ભારત યંગ લીડર્સ ડાયલોગના સહભાગીઓને અભિનંદન આપતા, પ્રધાનમંત્રીએ વિકસિત ભારતના વિઝનને હાંસલ કરવામાં યુવા નેતૃત્વની નિર્ણાયક ભૂમિકા પર ભાર મૂક્યો હતો.

પ્રધાનમંત્રીએ નોંધ્યું હતું કે આ કાર્યક્રમ સ્વામી વિવેકાનંદની જન્મજયંતિ સાથે સુસંગત છે. શ્રી મોદીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે, “સ્વામી વિવેકાનંદને યાદ કરીને આપણે દર વર્ષે 12 જાન્યુઆરીએ રાષ્ટ્રીય યુવા દિવસ ઉજવીએ છીએ. તેમના આદર્શોથી પ્રેરાઈને વિકસિત ભારત યંગ લીડર્સ ડાયલોગ માટે 12 જાન્યુઆરીની પસંદગી કરવામાં આવી છે. સ્વામી વિવેકાનંદનું જીવન આપણા સૌ માટે એક મહાન માર્ગદર્શક પ્રકાશ છે.”

વિકસિત ભારત યંગ લીડર્સ ડાયલોગના ઝડપી વિકાસ પર સંતોષ વ્યક્ત કરતા શ્રી મોદીએ તેને ભારતના વિકાસના એજન્ડાને આકાર આપવામાં યુવાનોની સીધી ભાગીદારી સક્ષમ બનાવતું એક શક્તિશાળી પ્લેટફોર્મ ગણાવ્યું હતું. શ્રી મોદીએ હાઇલાઇટ કર્યું હતું કે, “આ પહેલ સાથે કરોડો યુવાનોનું જોડાણ, 50 લાખથી વધુ નોંધણીઓ, વિકસિત ભારત ચેલેન્જમાં 30 લાખથી વધુ યુવાનોની સહભાગિતા અને રાષ્ટ્રના વિકાસ માટે તેમના વિચારો શેર કરવા, યુવા શક્તિનું આટલું મોટા પાયે જોડાણ અભૂતપૂર્વ છે.”

ઇનપુટ્સની ગુણવત્તાની પ્રશંસા કરતા, પ્રધાનમંત્રીએ ખાસ કરીને ‘મહિલા–આગેવાની હેઠળનો વિકાસ‘ અને ‘લોકશાહીમાં યુવાનોની ભાગીદારી‘ જેવી મુખ્ય થીમ્સ પર રજૂ કરાયેલા વિચારશીલ વિચારોની પ્રશંસા કરી હતી. કાર્યક્રમ દરમિયાન કરવામાં આવેલા પ્રેઝન્ટેશનનો ઉલ્લેખ કરતા તેમણે કહ્યું કે તે વિકસિત રાષ્ટ્રના નિર્માણ માટે ભારતની ‘અમૃત પેઢી‘ના મજબૂત સંકલ્પને પ્રતિબિંબિત કરે છે. પ્રધાનમંત્રીએ ભારતના Gen Z ની સર્જનાત્મકતા અને નવીન ભાવના પર પણ ભાર મૂક્યો હતો અને સંવાદના સફળ સંચાલન બદલ તમામ યુવા સહભાગીઓ અને ‘મેરા યુવા ભારત‘ સંસ્થાના સભ્યોને અભિનંદન પાઠવ્યા હતા.

પ્રધાનમંત્રીએ 2014 પહેલાના સમયગાળાને યાદ કરતા તેને નીતિગત અચળતા, અતિશય લાલ ફીતાશાહી અને યુવાનો માટે મર્યાદિત તકોનો યુગ ગણાવ્યો હતો. તેમણે નોંધ્યું હતું કે યુવાનોએ ત્યારે નોકરીઓ, પરીક્ષાઓ અને વ્યવસાયો શરૂ કરવા માટે બોજારૂપ પ્રક્રિયાઓનો સામનો કરવો પડતો હતો, જેમાં નિર્ણય લેવામાં વિલંબ અને નીતિઓના નબળા અમલીકરણનો સમાવેશ થતો હતો. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે જે આજે અસાધારણ લાગે છે તે એક દાયકા પહેલા રોજિંદી હકીકત હતી, અને શાસન સુધારાએ ભારતની યુવા પેઢીના અનુભવને કેવી રીતે બદલી નાખ્યો છે તે હાઇલાઇટ કર્યું હતું.

પ્રધાનમંત્રીએ પરિવર્તનના ઉદાહરણ તરીકે સ્ટાર્ટઅપ ઇકોસિસ્ટમનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો અને નોંધ્યું હતું કે દાયકાઓથી સ્ટાર્ટઅપ સંસ્કૃતિમાં વૈશ્વિક વૃદ્ધિ હોવા છતાં, 2014 પહેલા ભારતમાં સ્ટાર્ટઅપ્સ પર ખૂબ જ મર્યાદિત ધ્યાન આપવામાં આવ્યું હતું. શ્રી મોદીએ ટિપ્પણી કરી હતી કે, “2014 સુધી દેશમાં 500 થી ઓછા નોંધાયેલા સ્ટાર્ટઅપ્સ હતા. સ્ટાર્ટઅપ સંસ્કૃતિના અભાવમાં દરેક ક્ષેત્રમાં સરકારી દખલગીરીનું વર્ચસ્વ હતું. આપણી યુવા પ્રતિભા, તેમની ક્ષમતાઓને તેમના સપના પૂરા કરવાની તક મળી ન હતી.”

પ્રધાનમંત્રીએ ભારતના યુવાનોની ક્ષમતાઓમાં તેમના વિશ્વાસ પર ભાર મૂકતા જણાવ્યું હતું કે આ આત્મવિશ્વાસથી યુવા સંશોધકોને સશક્ત બનાવવા પર કેન્દ્રિત નવો વિકાસ અભિગમ અપનાવવામાં આવ્યો છે. તેમણે સ્ટાર્ટઅપ ઇન્ડિયા, ડિજિટલ ઇન્ડિયા, ઇઝ ઓફ ડૂઇંગ બિઝનેસ અને ટેક્સ અને પાલન ના સરળીકરણ જેવા મુખ્ય સુધારાઓ અને પહેલો પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો, જેણે અગાઉ સરકારના વર્ચસ્વ ધરાવતા ક્ષેત્રોને ઉદ્યોગસાહસિકતા માટે ખોલીને ભારતની સ્ટાર્ટઅપ ક્રાંતિને વેગ આપ્યો હતો.

અવકાશ ક્ષેત્રને મુખ્ય ઉદાહરણ તરીકે ટાંકીને શ્રી મોદીએ કહ્યું, “5-6 વર્ષ પહેલાં સુધી, અવકાશ ક્ષેત્રને આગળ વધારવાની જવાબદારી ફક્ત ઇસરો (ISRO) પર હતી. અમે સ્પેસ સેક્ટરને ખાનગી સાહસો માટે ખોલ્યું, સહાયક માળખાં અને સંસ્થાઓ બનાવી.” શ્રી મોદીએ નોંધ્યું હતું કે તેને ખાનગી ભાગીદારી માટે ખોલવાને કારણે 300 થી વધુ સ્ટાર્ટઅપ્સનો ઉદય થયો છે. તેમણે સ્કાયરૂટ એરોસ્પેસ અને અગ્નિકુલ કોસ્મોસ ની સિદ્ધિઓને પુરાવા તરીકે હાઇલાઇટ કરી હતી કે કેવી રીતે યુવા–આગેવાની હેઠળની નવીનતા ભારતને ઉભરતી ટેકનોલોજીમાં વૈશ્વિક નેતામાં પરિવર્તિત કરી રહી છે.

પ્રધાનમંત્રીએ હાઇલાઇટ કર્યું હતું કે કેવી રીતે પ્રતિબંધિત નિયમોને હળવા કરવાથી ડ્રોન સેક્ટરમાં પરિવર્તન આવ્યું છે, જે અગાઉ જટિલ કાયદાઓ અને લાયસન્સિંગ દ્વારા બોજ હેઠળ હતું. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે, “સરળ નિયમોએ ડ્રોન ટેકનોલોજીમાં યુવા–આગેવાની હેઠળના વિકાસને સક્ષમ બનાવ્યો છે, જે ‘મેડ–ઇન–ઇન્ડિયા‘ ડ્રોન અને ‘નમો ડ્રોન દીદી‘ જેવી પહેલો દ્વારા રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને કૃષિને ફાયદો પહોંચાડે છે.“

તેમણે સંરક્ષણ ક્ષેત્રમાં થયેલા મોટા સુધારાઓની પણ નોંધ લીધી હતી, જેમાં અગાઉ જાહેર સાહસોનું વર્ચસ્વ હતું. “આજે ભારતમાં 1,000 થી વધુ સંરક્ષણ સ્ટાર્ટઅપ્સ કાર્યરત છે. એક યુવાન ડ્રોન બનાવી રહ્યો છે, બીજો એન્ટી–ડ્રોન સિસ્ટમ વિકસાવી રહ્યો છે, કોઈ AI-સંચાલિત કેમેરા બનાવી રહ્યું છે, જ્યારે અન્ય રોબોટિક્સમાં કામ કરી રહ્યા છે,” શ્રી મોદીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું.

પ્રધાનમંત્રીએ સર્જકોની નવી પેઢીને પોષવામાં અને ભારતની ‘ઓરેન્જ ઇકોનોમી‘ ની વૃદ્ધિને આગળ ધપાવવામાં ડિજિટલ ઇન્ડિયા પહેલની અસર પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો, જે સંસ્કૃતિ, સામગ્રી અને સર્જનાત્મકતા પર કેન્દ્રિત છે. શ્રી મોદીએ નોંધ્યું હતું કે, “ભારત ‘ઓરેન્જ ઇકોનોમી‘ માં એટલે કે સંસ્કૃતિ, સામગ્રી અને સર્જનાત્મકતામાં અભૂતપૂર્વ વૃદ્ધિ જોઈ રહ્યું છે. ભારત મીડિયા, ફિલ્મ, ગેમિંગ, સંગીત, ડિજિટલ સામગ્રી અને VR-XR જેવા ક્ષેત્રોમાં મુખ્ય વૈશ્વિક હબ તરીકે ઉભરી રહ્યું છે.” શ્રી મોદીએ ઉમેર્યું હતું કે, “’વર્લ્ડ ઓડિયો–વિઝ્યુઅલ એન્ડ એન્ટરટેઈનમેન્ટ સમિટ‘ (WAVES) યુવા સર્જકો માટે મોટું લોન્ચ પેડ બની ગયું છે. બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો, ક્ષેત્ર ગમે તે હોય, ભારતમાં આજે અમર્યાદિત તકોના દ્વાર ખુલી રહ્યા છે.” તેમણે યુવાનોને તેમના વિચારોને હિંમતભેર અનુસરવા વિનંતી કરી અને સરકારના સતત સમર્થનની ખાતરી આપી હતી.

પ્રધાનમંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે છેલ્લા દાયકામાં શરૂ કરાયેલા સુધારાના એજન્ડામાં યુવાનો કેન્દ્ર સ્થાને છે અને તેની ગતિ વધી છે. તેમણે નેક્સ્ટ જનરેશન GST સુધારા અને ₹12 લાખ સુધીની ટેક્સ રાહતને એવા પગલાં તરીકે હાઇલાઇટ કર્યા જે પ્રક્રિયાઓને સરળ બનાવે છે અને યુવા વ્યાવસાયિકો અને ઉદ્યોગસાહસિકો માટે બચત વધારે છે. AI અને અદ્યતન ઉત્પાદન દ્વારા સંચાલિત ઊર્જાની વધતી માંગ પર ભાર મૂકતા, તેમણે નોંધ્યું કે સિવિલ ન્યુક્લિયર એનર્જીમાં સુધારાનો હેતુ ખાતરીપૂર્વક પાવર સપ્લાય સુનિશ્ચિત કરવાનો, મોટા પાયે રોજગારી પેદા કરવાનો અને સમગ્ર અર્થતંત્રમાં સકારાત્મક અસરો ઊભી કરવાનો છે.

પ્રધાનમંત્રીએ વૈશ્વિક કાર્યબળની અછત પર પ્રકાશ પાડ્યો અને ભારતના યુવાનોને આંતરરાષ્ટ્રીય તકો માટે તૈયાર કરવાની ભારતની વ્યૂહરચના પર ભાર મૂક્યો. “અમારો પ્રયાસ એ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે કે ભારતનો યુવા વિશ્વભરમાં ઉભરતી તકો માટે તૈયાર હોય. તેથી, કૌશલ્ય વિકાસ સાથે સંબંધિત ક્ષેત્રોમાં સતત સુધારા કરવામાં આવી રહ્યા છે”, શ્રી મોદીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું. તેમણે પુનરોચ્ચાર કર્યો કે નવી રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ પછી, હવે ઉચ્ચ શિક્ષણ સંબંધિત નિયમોમાં સુધારો કરવામાં આવી રહ્યો છે. શ્રી મોદીએ નોંધ્યું કે, “વિદેશી યુનિવર્સિટીઓ પણ ભારતમાં તેમના કેમ્પસ ખોલી રહી છે. તાજેતરમાં, હજારો કરોડ રૂપિયાના રોકાણ સાથે PM SETU પ્રોગ્રામ શરૂ કરવામાં આવ્યો હતો. આ અંતર્ગત હજારો ITIs અપગ્રેડ કરવામાં આવશે જેથી યુવાનોને ઉદ્યોગની વર્તમાન અને ભવિષ્યની જરૂરિયાતો મુજબ તાલીમ આપી શકાય.”

પ્રધાનમંત્રીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે દેશ આત્મનિર્ભર અને વિકસિત બને તે માટે આત્મવિશ્વાસ આવશ્યક છે. મેકોલેની વસાહતી યુગની શિક્ષણ નીતિઓનો ઉલ્લેખ કરતા, તેમણે નોંધ્યું હતું કે તેઓએ ભારતીયોમાં તેમના પોતાના વારસા, ઉત્પાદનો અને ક્ષમતાઓ પ્રત્યે લઘુતાગ્રંથિની ભાવના જગાડી હતી. આ માનસિકતામાંથી બહાર આવવા માટે ભારતના યુવાનોને સામૂહિક રીતે સંકલ્પ લેવા હાકલ કરતા શ્રી મોદીએ કહ્યું હતું કે, “દસ વર્ષમાં મેકોલેની હિંમતભરી નીતિઓને 200 વર્ષ પૂરા થશે, અને તેથી, દેશના દરેક યુવાનોએ ભારતને આ માનસિકતામાંથી મુક્ત કરવાનો સંકલ્પ લેવો જોઈએ.”

પ્રધાનમંત્રીએ ભારતના પોતાના વારસાને મહત્વ આપવાની સાથે વૈશ્વિક જ્ઞાન માટે ખુલ્લા રહેવાના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો, અને વૈદિક વાક્ય “આનો ભદ્રાઃ ક્રતવો યન્તુ વિશ્વતઃ” ટાંક્યું હતું, એટલે કે, શુભ, ફાયદાકારક અને ઉત્કૃષ્ટ વિચારો આપણી પાસે બધી દિશાઓમાંથી આવે. શ્રી મોદીએ જણાવ્યું હતું કે, “તમારે વિશ્વભરની શ્રેષ્ઠ પદ્ધતિઓમાંથી શીખવું જ જોઈએ, પરંતુ તમારા પોતાના વારસા અને વિચારોને ઓછું આંકવાની વૃત્તિને ક્યારેય હાવી થવા દેશો નહીં.”

શ્રી મોદીએ સ્વામી વિવેકાનંદને ટાંક્યા હતા જેમણે વૈશ્વિક વિચારોને સ્વીકાર્યા હતા પરંતુ ભારત વિશેની ગેરસમજોને પડકારી હતી અને શ્રેષ્ઠ રાષ્ટ્ર માટેના વિઝનને પ્રેરણા આપી હતી. તેમણે યુવાનોને ઊર્જા સાથે આગળ વધવા, ફિટનેસ જાળવી રાખવા અને આનંદને સ્વીકારવા પ્રોત્સાહિત કર્યા હતા અને તેમની સંભવિતતામાં અતૂટ વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો હતો. પ્રધાનમંત્રીએ અંતમાં કહ્યું કે, “મને તમારા બધામાં, તમારી ક્ષમતાઓ અને ઊર્જામાં સંપૂર્ણ વિશ્વાસ છે. આ શબ્દો સાથે, હું ફરી એકવાર તમને સૌને રાષ્ટ્રીય યુવા દિવસની ખૂબ ખૂબ શુભેચ્છા પાઠવું છું.”

With innovative ideas, energy and purpose, Yuva Shakti is at the forefront of nation-building. Addressing the concluding session of Viksit Bharat Young Leaders Dialogue.#YoungLeadersDialogue2026
https://t.co/EqpOuO20Fu

— Narendra Modi (@narendramodi) January 12, 2026

Swami Vivekananda’s thoughts continue to inspire the youth. pic.twitter.com/FC9HkqvfLU

— PMO India (@PMOIndia) January 12, 2026

With a clear focus on the youth, we rolled out successive schemes. It was from here that the startup revolution truly gathered momentum in India. pic.twitter.com/ReDd2CrqjC

— PMO India (@PMOIndia) January 12, 2026

India is experiencing remarkable growth in the Orange Economy, rooted in culture, content and creativity. pic.twitter.com/3bjnATKjJD

— PMO India (@PMOIndia) January 12, 2026

Over the past decade, the series of reforms we began has now turned into a Reform Express. At the heart of these reforms is our Yuva Shakti. pic.twitter.com/1eGlE9MpfI

— PMO India (@PMOIndia) January 12, 2026

India’s youth must take a resolve to free the nation from the mindset of slavery. pic.twitter.com/UzxcN3dQdJ

— PMO India (@PMOIndia) January 12, 2026

SM/BS/GP/JD