પીએમઇન્ડિયા

નેશનલ સ્ટાર્ટઅપ ડે (રાષ્ટ્રીય સ્ટાર્ટઅપ દિવસ) ના અવસર પર, પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ આજે ભારત મંડપમ, નવી દિલ્હી ખાતે સ્ટાર્ટઅપ ઇન્ડિયા પહેલના એક દાયકા નિમિત્તે આયોજિત કાર્યક્રમને સંબોધિત કર્યો હતો. આ પ્રસંગે બોલતા, પ્રધાનમંત્રીએ કહ્યું હતું કે આજે દરેક વ્યક્તિ એક ખૂબ જ વિશેષ પ્રસંગ, નેશનલ સ્ટાર્ટઅપ ડેની ઉજવણીમાં અને સ્ટાર્ટઅપ સ્થાપકો અને સંશોધકોની હાજરીમાં એકત્રિત થયા છે, જેઓ નવા અને વિકસતા ભારતના ભવિષ્ય છે. તેમણે ઉલ્લેખ કર્યોં કે થોડા સમય પહેલા જ તેમણે કૃષિ, ફિનટેક, મોબિલિટી, હેલ્થ અને સસ્ટેનેબિલિટી (ટકાઉપણું) ક્ષેત્રે કામ કરતા કેટલાક સહભાગીઓ સાથે વાતચીત કરી હતી, અને જણાવ્યું હતું કે જ્યારે તેમના વિચારોએ તેમને પ્રભાવિત કર્યા હતા, ત્યારે તેઓ તેમના આત્મવિશ્વાસ અને મહત્વાકાંક્ષાઓથી વધુ પ્રભાવિત થયા હતા. સ્ટાર્ટઅપ ઇન્ડિયા 10 વર્ષ પહેલાં શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું તે યાદ કરતાં, શ્રી મોદીએ આ પહેલના વિકાસ અંગે સંતોષ વ્યક્ત કર્યો હતો અને યુવાનોને મળીને ખુશી વ્યક્ત કરી હતી. સૌથી મહત્વનો પાસું ભારતનો યુવા વર્ગ વાસ્તવિક સમસ્યાઓના ઉકેલ પર જે ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યો છે તે છે તેના પર ભાર મૂકતા, શ્રી મોદીએ તે યુવા સંશોધકોની પ્રશંસા કરી જેમણે નવા સપના જોવાનું સાહસ દાખવ્યું છે.

પ્રધાનમંત્રીએ રેખાંકિત કર્યું કે આજે સ્ટાર્ટઅપ ઇન્ડિયાના દસ વર્ષના માઈલસ્ટોન (સીમાચિહ્ન) ને ચિહ્નિત કરે છે, અને આ સફર માત્ર સરકારી યોજનાની સફળતાની વાર્તા નથી પરંતુ લાખો સપનાઓની સફર અને અસંખ્ય કલ્પનાઓનું સાકાર થવું છે. તેમણે યાદ કર્યું કે દસ વર્ષ પહેલાં વ્યક્તિગત પ્રયાસો અને નવીનતા માટે બહુ ઓછો અવકાશ હતો, પરંતુ તે સંજોગોને પડકારવામાં આવ્યા અને સ્ટાર્ટઅપ ઇન્ડિયા કાર્યક્રમ શરૂ કરવામાં આવ્યો, જેણે યુવાનોને ખુલ્લું આકાશ આપ્યું, અને આજે પરિણામો રાષ્ટ્રની સામે છે. “માત્ર 10 વર્ષમાં, સ્ટાર્ટઅપ ઇન્ડિયા મિશન એક ક્રાંતિ બની ગયું છે. આજે ભારત વિશ્વનું ત્રીજું સૌથી મોટી સ્ટાર્ટઅપ ઇકોસિસ્ટમ છે, શ્રી મોદીએ ઉદ્ગાર વ્યક્ત કર્યો. તેમણે નિર્દેશ કર્યો કે દસ વર્ષ પહેલાં દેશમાં 500 થી ઓછા સ્ટાર્ટઅપ્સ હતા, જ્યારે આજે આ સંખ્યા વધીને 2 લાખથી વધુ થઈ ગઈ છે. તેમણે નોંધ્યું કે 2014 માં ભારતમાં માત્ર ચાર યુનિકોર્ન (unicorns) હતા, જ્યારે આજે લગભગ 125 સક્રિય યુનિકોર્ન છે, અને વિશ્વ આ સફળતાની વાર્તા આશ્ચર્ય સાથે જોઈ રહ્યું છે. પ્રધાનમંત્રીએ વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો હતો કે આગામી સમયમાં જ્યારે ભારતની સ્ટાર્ટઅપ સફરની ચર્ચા થશે, ત્યારે હોલમાં હાજર ઘણા યુવાનો પોતે તેજસ્વી કેસ સ્ટડીઝ (case studies) બનશે. તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું કે સ્ટાર્ટઅપ ઇન્ડિયાની ગતિ સતત વેગ પકડી રહી છે, જેમાં આજના સ્ટાર્ટઅપ્સ યુનિકોર્ન બની રહ્યા છે, IPO લોન્ચ કરી રહ્યા છે અને વધુને વધુ રોજગારીનું સર્જન કરી રહ્યા છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે માત્ર વર્ષ 2025 માં જ લગભગ 44,000 નવા સ્ટાર્ટઅપ્સ નોંધાયા હતા, જે સ્ટાર્ટઅપ ઇન્ડિયાની શરૂઆતથી અત્યાર સુધીના કોઈપણ એક વર્ષમાં સૌથી મોટો વધારો છે, અને આ આંકડા સાક્ષી આપે છે કે ભારતની સ્ટાર્ટઅપ્સ કેવી રીતે રોજગાર, નવીનતા અને વિકાસને આગળ ધપાવી રહ્યા છે.

સ્ટાર્ટઅપ ઇન્ડિયાએ દેશમાં નવી સંસ્કૃતિને જન્મ આપ્યો છે તે બદલ ખુશી વ્યક્ત કરતા શ્રી મોદીએ ટિપ્પણી કરી હતી કે અગાઉ નવા વ્યવસાયો અને સાહસો મોટાભાગે મોટા ઔદ્યોગિક પરિવારોના બાળકો દ્વારા જ શરૂ કરવામાં આવતા હતા, કારણ કે માત્ર તેમની પાસે જ ભંડોળ અને સમર્થનનો સરળ વપરાશ હતો, જ્યારે મોટાભાગના મધ્યમ વર્ગ અને ગરીબ બાળકો ફક્ત નોકરીના સપના જ જોઈ શકતા હતા. તેમણે ઉમેર્યું કે સ્ટાર્ટઅપ ઇન્ડિયા પ્રોગ્રામે આ માનસિકતા બદલી નાખી છે, અને હવે ટાયર-2 અને ટાયર-3 શહેરો, એટલું જ નહીં ગામડાઓના યુવાનો પણ પોતાના સ્ટાર્ટઅપ ખોલી રહ્યા છે, જે પાયાની અત્યંત દબાણયુક્ત સમસ્યાઓ હલ કરવાનો પ્રયાસ કરે છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે સમાજ અને રાષ્ટ્ર માટે કંઈક કરવાની આ ભાવના તેમના માટે અપાર મૂલ્ય ધરાવે છે.

પ્રધાનમંત્રીએ નોંધ્યું હતું કે દેશની દીકરીઓએ આ પરિવર્તનમાં મોટી ભૂમિકા ભજવી છે, જેમાં માન્યતા પ્રાપ્ત સ્ટાર્ટઅપ્સમાંથી 45 ટકાથી વધુમાં ઓછામાં ઓછી એક મહિલા ડિરેક્ટર અથવા પાર્ટનર (ભાગીદાર) છે. તેમણે ભારત મહિલા-સંચાલિત સ્ટાર્ટઅપ ફંડિંગમાં વિશ્વનું બીજું સૌથી મોટી ઇકોસિસ્ટમ બનવા પર ભાર મૂક્યો હતો, અને રેખાંકિત કર્યું હતું કે આ સર્વસમાવેશક ગતિ ભારતની ક્ષમતાને વધુ મજબૂત બનાવી રહી છે.

શ્રી મોદીએ નિર્દેશ કર્યો કે આજે રાષ્ટ્ર સ્ટાર્ટઅપ ક્રાંતિમાં પોતાનું ભવિષ્ય જુએ છે, અને જો પૂછવામાં આવે કે સ્ટાર્ટઅપ્સ શા માટે આટલા મહત્વના છે, તો તેના ઘણા જવાબો હશે: ભારત વિશ્વનો સૌથી યુવાન દેશ છે, ભારત સૌથી ઝડપથી વિકસતું મુખ્ય અર્થતંત્ર છે, ભારત વિશ્વ કક્ષાનું ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર બનાવી રહ્યું છે અને નવા ક્ષેત્રો ઉભરી રહ્યા છે આ દરેક હકીકત સાચી હોવા છતાં, તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે જે વાત તેમના હૃદયને સૌથી વધુ સ્પર્શે છે તે છે ‘સ્ટાર્ટઅપ સ્પિરિટ‘ (સ્ટાર્ટઅપ ભાવના), જ્યાં ભારતનો યુવા વર્ગ કમ્ફર્ટ ઝોનમાં પોતાનું જીવન વિતાવવા અથવા ચીલાચાલુ રસ્તાઓ પર ચાલવા તૈયાર નથી, પરંતુ તેના બદલે પોતાના માટે નવા રસ્તાઓ કંડારવા માંગે છે, જે નવા ગંતવ્ય અને નવા માઈલસ્ટોન શોધે છે. તેમણે ટિપ્પણી કરી કે આવા નવા ગંતવ્યો માત્ર સખત મહેનતની પરાકાષ્ઠા દ્વારા જ પ્રાપ્ત થાય છે, અને એક કહેવત યાદ કરી જેનો અર્થ છે કે કાર્યો ઉદ્યમથી સિદ્ધ થાય છે, માત્ર ઈચ્છાઓથી નહીં. શ્રી મોદીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે સાહસ એ ઉદ્યમ માટેની પ્રથમ શરત છે, અને યુવાનોએ આ તબક્કે પહોંચવા માટે જે અપાર સાહસ અને જોખમો લીધા છે તેનો સ્વીકાર કર્યો હતો. તેમણે નોંધ્યું કે અગાઉ દેશમાં જોખમ લેવાને નિરુત્સાહિત કરવામાં આવતું હતું, પરંતુ આજે તે મુખ્ય પ્રવાહ બની ગયું છે, અને જેઓ માસિક પગારથી આગળનું વિચારે છે તેમને માત્ર સ્વીકારવામાં જ નથી આવતા પરંતુ સન્માન પણ આપવામાં આવે છે. તેમણે જણાવ્યું કે જે વિચારો ક્યારેક ગૌણ ગણાતા હતા તે હવે ફેશનેબલ બની રહ્યા છે.

જોખમ લેવા પરના તેમના સખત ધ્યાન પર ભાર મૂકતા શ્રી મોદીએ નોંધ્યું કે તે લાંબા સમયથી તેમની પોતાની આદત રહી છે. તેમણે ટિપ્પણી કરી કે જે કાર્યો કરવા માટે કોઈ તૈયાર નહોતું, જે મુદ્દાઓને સરકારોએ દાયકાઓ સુધી ચૂંટણી અથવા સત્તા ગુમાવવાના ડરથી ટાળ્યા હતા, અને જેમને ઉચ્ચ રાજકીય જોખમ ધરાવતા તરીકે લેબલ કરવામાં આવ્યા હતા, તે પૂર્ણ કરવાને તેમણે હંમેશા પોતાની જવાબદારી માની છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે, સંશોધકોની જેમ, તેઓ પણ માને છે કે જો રાષ્ટ્ર માટે કંઈક જરૂરી હોય, તો કોઈએ જોખમ લેવું જ જોઈએ, અને જ્યારે કોઈપણ નુકસાન તેમનું હશે, ત્યારે તેનો લાભ લાખો પરિવારો સુધી પહોંચશે.

પ્રધાનમંત્રીએ હાઇલાઇટ કર્યું કે છેલ્લા દસ વર્ષમાં દેશમાં એવી ઇકોસિસ્ટમ બનાવવામાં આવ્યું છે જે નવીનતાને પ્રોત્સાહન આપે છે. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે બાળકોમાં નવીનતાની ભાવના જગાડવા માટે શાળાઓમાં અટલ ટીંકરિંગ લેબ્સ (Atal Tinkering Labs) સ્થાપવામાં આવી હતી, યુવાનોને રાષ્ટ્રીય સમસ્યાઓ ઉકેલવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવા હેકાથોન (hackathons) શરૂ કરવામાં આવી હતી અને સંસાધનોના અભાવે વિચારો મરી ન જાય તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે ઇન્ક્યુબેશન સેન્ટર્સ (incubation centers) બનાવવામાં આવ્યા હતા.

અગાઉ જટિલ અનુપાલન (compliances), લાંબા મંજૂરી ચક્રો અને ઇન્સ્પેક્ટર રાજનો ડર નવીનતામાં સૌથી મોટો અવરોધ હતો તે યાદ કરતાં શ્રી મોદીએ ઉમેર્યું હતું કે આ જ કારણે તેમની સરકારે વિશ્વાસ અને પારદર્શિતાનું વાતાવરણ ઊભું કર્યું છે. તેમણે નોંધ્યું હતું કે જન વિશ્વાસ અધિનિયમ હેઠળ, 180 થી વધુ જોગવાઈઓને અપરાધમુક્ત (decriminalized) કરવામાં આવી છે, જેનાથી સંશોધકોનો મૂલ્યવાન સમય મુકદ્દમાને બદલે તેમના કામ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવા માટે બચે છે. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે સ્ટાર્ટઅપ્સ હવે ઘણા કાયદાઓમાં સેલ્ફ-સર્ટિફિકેશનનો (સ્વ-પ્રમાણીકરણ) લાભ મેળવે છે અને મર્જર તથા એક્ઝિટ (બહાર નીકળવું) સરળ બનાવવામાં આવ્યા છે.

“સ્ટાર્ટઅપ ઇન્ડિયા માત્ર એક યોજના નથી, તે વિવિધ ક્ષેત્રોને નવી તકો સાથે જોડતું મેઘધનુષી વિઝન છે, શ્રી મોદીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું. તેમણે નિર્દેશ કર્યો કે સંરક્ષણ ઉત્પાદનમાં (defense manufacturing), સ્ટાર્ટઅપ્સ અગાઉ સ્થાપિત ખેલાડીઓ સાથે સ્પર્ધા કરવાની કલ્પના પણ કરી શકતા ન હતા, પરંતુ iDEX દ્વારા, વ્યૂહાત્મક ક્ષેત્રોમાં પ્રાપ્તિના નવા માર્ગો ખોલવામાં આવ્યા છે. તેમણે ટિપ્પણી કરી કે અવકાશ ક્ષેત્ર (space sector), જે એક સમયે ખાનગી ભાગીદારી માટે બંધ હતું, તે હવે ખોલવામાં આવ્યું છે, જેમાં લગભગ 200 સ્ટાર્ટઅપ્સ આ ક્ષેત્રમાં કામ કરી રહ્યા છે અને વૈશ્વિક માન્યતા મેળવી રહ્યા છે. એ જ રીતે, પ્રધાનમંત્રીએ ડ્રોન ક્ષેત્ર પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો, જ્યાં જૂના નિયમોએ લાંબા સમયથી ભારતને પાછળ રાખ્યું હતું, પરંતુ સુધારાઓ અને સંશોધકોમાં વિશ્વાસે લેન્ડસ્કેપ બદલી નાખ્યો છે. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે સાર્વજનિક પ્રાપ્તિમાં (public procurement), ગવર્મેન્ટ ઇ-માર્કેટપ્લેસ (GeM) એ બજારની પહોંચને વિસ્તારી છે, જેમાં લગભગ 35,000 સ્ટાર્ટઅપ્સ અને નાના વ્યવસાયો જોડાયેલા છે, જેમને અંદાજે ₹50,000 કરોડના લગભગ 5 લાખ ઓર્ડર મળ્યા છે. તેમણે ઉમેર્યું કે સ્ટાર્ટઅપ્સ તેમની સફળતા દ્વારા દરેક ક્ષેત્રમાં વૃદ્ધિના નવા માર્ગો ખોલી રહ્યા છે.

પ્રધાનમંત્રીએ ટિપ્પણી કરી હતી કે મૂડી વિના શ્રેષ્ઠ વિચારો પણ બજાર સુધી પહોંચી શકતા નથી, તેથી જ તેમની સરકારે સંશોધકો માટે ફાઇનાન્સ (નાણાં) ની પહોંચ સુનિશ્ચિત કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું છે. તેમણે હાઇલાઇટ કર્યું કે ‘ફંડ ઓફ ફંડ્સ ફોર સ્ટાર્ટઅપ્સ‘ (Fund of Funds for Startups) દ્વારા ₹25,000 કરોડથી વધુનું રોકાણ કરવામાં આવ્યું છે, જ્યારે સ્ટાર્ટઅપ ઇન્ડિયા સીડ ફંડ, IN-SPACe સીડ ફંડ અને NIDHI સીડ સપોર્ટ પ્રોગ્રામ જેવી યોજનાઓ સ્ટાર્ટઅપ્સને સીડ ફંડિંગ (પ્રારંભિક ભંડોળ) પૂરી પાડી રહી છે. શ્રી મોદીએ જણાવ્યું હતું કે ધિરાણની પહોંચમાં સુધારો કરવા માટે, ‘ક્રેડિટ ગેરંટી સ્કીમ‘ (Credit Guarantee Scheme) શરૂ કરવામાં આવી છે જેથી કોલેટરલ (તારણ) નો અભાવ સર્જનાત્મકતામાં અવરોધ ન બને.

આજનું સંશોધન આવતીકાલની બૌદ્ધિક સંપત્તિ (intellectual property) બને છે તેના પર ભાર મૂકતા શ્રી મોદીએ કહ્યું કે આને પ્રોત્સાહન આપવા માટે, ₹1 લાખ કરોડની રિસર્ચ, ડેવલપમેન્ટ એન્ડ ઇનોવેશન સ્કીમ શરૂ કરવામાં આવી છે, તેની સાથે સનરાઇઝ સેક્ટરમાં લાંબા ગાળાના રોકાણને ટેકો આપવા માટે ડીપ ટેક ફંડ ઓફ ફંડ્સ પણ શરૂ કરવામાં આવ્યું છે.

પ્રધાનમંત્રીએ ઉભરતા ક્ષેત્રોમાં નવા વિચારો પર કામ કરીને ભવિષ્ય માટે તૈયાર રહેવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો જે આર્થિક સુરક્ષા અને વ્યૂહાત્મક સ્વાયત્તતામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવશે, જેમાં AI ને મુખ્ય ઉદાહરણ તરીકે ટાંક્યું હતું. તેમણે નોંધ્યું કે AI ક્રાંતિમાં અગ્રેસર રહેલા રાષ્ટ્રોને વધુ ફાયદો થશે, અને ભારત માટે આ જવાબદારી તેના સ્ટાર્ટઅપ્સ પર છે. ફેબ્રુઆરી 2026 માં ભારત AI ઇમ્પેક્ટ સમિટનું (AI Impact Summit) આયોજન કરશે તેવો ઉલ્લેખ કરતા શ્રી મોદીએ ટિપ્પણી કરી હતી કે યુવાનો માટે આ એક મોટી તક છે. તેમણે ઊંચા કમ્પ્યુટિંગ ખર્ચ જેવા પડકારોનો સ્વીકાર કર્યો, પરંતુ જણાવ્યું કે ‘ઇન્ડિયા AI મિશન‘ દ્વારા ઉકેલો પૂરા પાડવામાં આવી રહ્યા છે, જેમાં 38,000 થી વધુ GPUs નો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે જેથી નાના સ્ટાર્ટઅપ્સને મોટી ટેકનોલોજી સુલભ બને, જ્યારે તે સુનિશ્ચિત કરવામાં આવે કે સ્વદેશી AI ભારતીય પ્રતિભા દ્વારા ભારતીય સર્વર પર વિકસાવવામાં આવે. તેમણે ઉમેર્યું કે સેમિકન્ડક્ટર્સ, ડેટા સેન્ટર્સ, ગ્રીન હાઇડ્રોજન અને અન્ય ક્ષેત્રોમાં પણ સમાન પ્રયાસો ચાલી રહ્યા છે.

“ભારતની મહત્વાકાંક્ષા માત્ર ભાગીદારી પૂરતી મર્યાદિત ન હોવી જોઈએ પરંતુ વૈશ્વિક નેતૃત્વનું લક્ષ્ય રાખવું જોઈએ, સ્ટાર્ટઅપ્સને નવા વિચારો પર કામ કરવા, સમસ્યાઓ હલ કરવા વિનંતી કરે છે”, તેમ પ્રધાનમંત્રીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું. તેમણે ટિપ્પણી કરી કે પાછલા દાયકાઓમાં ભારતે ડિજિટલ સ્ટાર્ટઅપ્સ અને સેવા ક્ષેત્રોમાં સિદ્ધિઓ મેળવી હતી અને હવે સમય આવી ગયો છે કે સ્ટાર્ટઅપ્સ ઉત્પાદન ક્ષેત્ર (manufacturing sector) પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે. તેમણે ભવિષ્યનું નેતૃત્વ કરવા માટે વિશ્વ કક્ષાની ગુણવત્તાવાળી નવી પ્રોડક્ટ્સ અને અનન્ય તકનીકી વિચારોના નિર્માણ માટે આહવાન કર્યું. શ્રી મોદીએ આશ્વાસન આપ્યું હતું કે સરકાર દરેક પ્રયાસમાં સ્ટાર્ટઅપ્સની સાથે મક્કમપણે ઉભી છે, અને તેમના સાહસ, આત્મવિશ્વાસ અને નવીનતામાં ઊંડો વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો છે, જે ભારતનું ભવિષ્ય ઘડી રહ્યા છે. પ્રધાનમંત્રીએ અંતમાં ટિપ્પણી કરી હતી કે છેલ્લા દસ વર્ષમાં રાષ્ટ્રની ક્ષમતાઓ સાબિત થઈ છે, અને આગામી દાયકા માટેનું લક્ષ્ય એ હોવું જોઈએ કે ભારત નવા સ્ટાર્ટઅપ ટ્રેન્ડ અને ટેકનોલોજીમાં વિશ્વનું નેતૃત્વ કરે.

આ પ્રસંગે અન્ય મહાનુભાવોની સાથે કેન્દ્રીય મંત્રી શ્રી પિયુષ ગોયલ પણ ઉપસ્થિત હતા.

પૃષ્ઠભૂમિ

સ્ટાર્ટઅપ ઇન્ડિયા 16 જાન્યુઆરી 2016 ના રોજ પ્રધાનમંત્રી દ્વારા નવીનતાને પોષવા, સાહસિકતાને પ્રોત્સાહન આપવા અને રોકાણ-સંચાલિત વૃદ્ધિને સક્ષમ કરવા માટે એક પરિવર્તનકારી રાષ્ટ્રીય કાર્યક્રમ તરીકે શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું, જેનો ઉદ્દેશ્ય ભારતને જોબ સીકર્સ (નોકરી શોધનારા) ને બદલે જોબ ક્રિએટર્સ (નોકરી આપનારા) નો દેશ બનાવવાનો હતો.

છેલ્લા એક દાયકામાં, સ્ટાર્ટઅપ ઇન્ડિયા ભારતની આર્થિક અને નવીનતાના માળખાના પાયાના પથ્થર તરીકે ઉભરી આવ્યું છે. તેણે સંસ્થાકીય મિકેનિઝમ્સને મજબૂત કર્યા છે, મૂડી અને માર્ગદર્શનની પહોંચને વિસ્તારી છે, અને વિવિધ ક્ષેત્રો અને ભૌગોલિક વિસ્તારોમાં સ્ટાર્ટઅપ્સના વિકાસ અને વિસ્તરણ માટે સક્ષમ વાતાવરણને પ્રોત્સાહન આપ્યું છે. ભારતના સ્ટાર્ટઅપ ઇકોસિસ્ટમે આ સમયગાળા દરમિયાન અભૂતપૂર્વ વિસ્તરણ જોયું છે, જેમાં દેશભરમાં 2,00,000 થી વધુ સ્ટાર્ટઅપ્સને માન્યતા આપવામાં આવી છે. આ સાહસો રોજગારી નિર્માણ, નવીનતા-સંચાલિત આર્થિક વૃદ્ધિ અને વિવિધ ક્ષેત્રોમાં સ્થાનિક વેલ્યુ ચેઇન્સને (મૂલ્ય શૃંખલાઓને) મજબૂત કરવાના નોંધપાત્ર ચાલક બન્યા છે.

Driven by innovation and enterprise, India’s Startups are shaping a self-reliant and resilient economy. Addressing a programme in Delhi marking #10YearsOfStartupIndia.
https://t.co/SY8JUUCvT7

— Narendra Modi (@narendramodi) January 16, 2026

India’s youth are focused on solving real problems. #10YearsOfStartupIndia pic.twitter.com/TLQpz4UTQD

— PMO India (@PMOIndia) January 16, 2026

In just 10 years, the Startup India Mission has become a revolution.

Today, India is the world’s third-largest startup ecosystem. #10YearsOfStartupIndia pic.twitter.com/0apvkq7M0Z

— PMO India (@PMOIndia) January 16, 2026

Today, risk-taking has become mainstream. #10YearsOfStartupIndia pic.twitter.com/g9Ki88iQCc

— PMO India (@PMOIndia) January 16, 2026

Startup India is not just a scheme, it is a rainbow vision.

It connects diverse sectors with new opportunities. #10YearsOfStartupIndia pic.twitter.com/xVyUUxgzu6

— PMO India (@PMOIndia) January 16, 2026

Now is the time for our startups to focus more on manufacturing. #10YearsOfStartupIndia pic.twitter.com/QYDjsaWgeo

— PMO India (@PMOIndia) January 16, 2026

The courage, confidence and innovation of startups are shaping India’s future. #10YearsOfStartupIndia pic.twitter.com/XPpmtLiDvN

— PMO India (@PMOIndia) January 16, 2026

SM/DK/GP/JD