ઉત્તર પ્રદેશના ઊર્જાવાન મુખ્યમંત્રી યોગી આદિત્યનાથજી, કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળમાં મારા વરિષ્ઠ સાથી અને આ જ સંસદીય મતવિસ્તારના પ્રતિનિધિ શ્રી રાજનાથસિંહજી, શ્રી જયંત ચૌધરીજી, સંસદમાં મારા સાથી પંકજ ચૌધરીજી, નાયબ મુખ્યમંત્રીઓ કેશવ પ્રસાદ મૌર્યજી અને બ્રજેશ પાઠકજી, અન્ય જનપ્રતિનિધિઓ અને મારા યુવા મિત્રો.
મને ખુશી છે કે આપણા મિત્ર જયંત ચૌધરીજીએ આટલા મોટા કૌશલ્ય વિકાસ કાર્યક્રમ માટે લખનઉને પસંદ કર્યું. તમે પહેલેથી જ તાળીઓ પાડી દીધી છે, પરંતુ મેં હજી સુધી તમને નથી જણાવ્યું કે હું શા માટે ખુશ છું. હું એટલા માટે ખુશ છું કારણ કે, ઉત્તર પ્રદેશમાંથી સંસદ સભ્ય તરીકે, મારા માટે તે ગર્વ અને સૌભાગ્યની વાત છે કે આજે મને દેશભરમાંથી અહીં આવેલા મારા યુવા મિત્રોનું સ્વાગત કરવાની તક મળી છે.
મિત્રો,
આજે, તમે તમારા જીવનમાં એક મહત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્ન પાર કર્યું છે. તમે હવે રાષ્ટ્રનિર્માણની પ્રક્રિયા સાથે સીધા જોડાવા જઈ રહ્યા છો. અને આજનો દિવસ મારા માટે પણ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ દિવસ છે. આજે સવારે, હું દિલ્હીથી નીકળીને બંગાળ ગયો હતો, અને દિવસનો મારો પ્રથમ કાર્યક્રમ એક IIT ખાતે હતો. દેશની પ્રથમ IIT ખડગપુર ખાતે સ્થાપિત થઈ હતી, અને તે તેની 75મી વર્ષગાંઠ ઉજવી રહી હતી. જે ઊર્જા, જે સપનાં, જે આશાઓ અને આકાંક્ષાઓ સાથે હું IITના વિદ્યાર્થીઓને મળવા ગયો હતો, તેટલા જ ઉત્સાહ અને રોમાંચ સાથે હું ITIના વિદ્યાર્થીઓને મળવા આવ્યો છું. પછી તે IIT હોય કે ITI, મારા માટે તેઓ સમાન રીતે મારા દેશનો ખજાનો, મારા રાષ્ટ્રની તાકાત અને ભારતનું ભવિષ્ય છે. ITIમાં અભ્યાસ કરતી વખતે તમે જે કૌશલ્યો અને નિપુણતા મેળવી છે તે હવે વિકસિત ભારત માટે ઊર્જાનો એક મોટો સ્ત્રોત છે. આ વિકસિત ભારત તમારા હાથો દ્વારા અને તમારા કૌશલ્યો દ્વારા બનશે. દરેક રાષ્ટ્ર તેના યુવાનોના કૌશલ્યો દ્વારા પ્રગતિ કરે છે, અને આપણા દેશે હંમેશા કૌશલ્ય અને કારીગરીનો આદર કર્યો છે. જરા લખનઉને જ જુઓ. અહીં કેટલું બધું ચિકન એમ્બ્રોઇડરીનું કામ થાય છે. લાંબા સમય સુધી, ભારત વિશ્વભરમાં આવા જ કૌશલ્યો દ્વારા જાણીતું હતું. બારીક મલમલ, બનારસ અને કાંચીપુરમનું રેશમ, કાશ્મીરની પશ્મીના, આપણાં સુતરાઉ કાપડ, કલમકારી, વિશ્વની કેટલીક શ્રેષ્ઠ તલવારો બનાવવા માટે વપરાતું સ્ટીલ, કાંસા અને પંચધાતુની મૂર્તિઓ, અને આવી સેંકડો અગણિત કળાઓ. કોઈ એક વ્યક્તિ કદાચ તે બધી એકસાથે ગણાવી ન શકે. આ એક સમયે આપણા સમાજના સ્તંભો હતા.
મિત્રો,
અગાઉ, આપણી સામાજિક વ્યવસ્થા પોતે જ કૌશલ્યોની આસપાસ બનેલી હતી. મારો જન્મ ગુજરાતમાં થયો હતો, અને હું ગુજરાતનો એક અનુભવ શેર કરવા માંગુ છું. ગુજરાતમાં, વસવાયા નામનો એક શબ્દ છે. આ પરંપરાનો અર્થ એ હતો કે જ્યાં પણ ગામ વસાવવામાં આવે, ત્યાં એવા કુશળ લોકો પણ વસે જેમનું કાર્ય ગામના જીવનને ટકાવી રાખતું હતું. માત્ર ત્યારે જ ગામ ખરેખર અસ્તિત્વમાં રહી શકતું હતું. આ એવા લોકો હતા જેમનાં કૌશલ્યો એટલાં આવશ્યક હતાં કે તેમના વિના ગામના જીવનની કલ્પના પણ ન થઈ શકે.
મિત્રો,
પ્રાચીન કાળથી, દેશના દરેક પ્રદેશમાં આવી જ વ્યવસ્થાઓ અસ્તિત્વમાં હતી. પરંતુ દુર્ભાગ્યવશ, સમય જતાં આ વ્યવસ્થાએ ધીમે ધીમે પોતાનું મહત્ત્વ ગુમાવ્યું. જ્યારે હું ગુજરાતનો મુખ્યમંત્રી હતો, ત્યારે મારી સમક્ષ એક પ્રશ્ન ઊભો થયો હતો: કૌશલ્યોના કેટલા પ્રકાર છે જેમના વિના આપણું જીવન ખૂબ જ મુશ્કેલ બની જાય? મેં આ કાર્ય મારા અધિકારીઓને સોંપ્યું, અને તેઓ 30–35 શ્રેણીઓ લઈને આવ્યા. મેં તેમને કહ્યું કે તે રીતે અભિગમ ન અપનાવો અને બીજી પદ્ધતિ સૂચવી. મેં તેમને કહ્યું કે વ્યક્તિ સવારે જાગે ત્યારથી રાત્રે સૂઈ જાય ત્યાં સુધી, અને જન્મથી મૃત્યુ સુધી વિચારો. એક વ્યક્તિ, પરિવાર અને સમાજને કેવા પ્રકારની સેવાઓની જરૂર પડે છે? કઈ સેવાઓ અત્યંત આવશ્યક છે? મેં તેમને કહ્યું કે પોતાના અનુભવનો ઉપયોગ કરીને એક યાદી બનાવો. અગાઉ, તેઓ માત્ર 30–35 શ્રેણીઓ લઈને આવ્યા હતા. એક અઠવાડિયા પછી, તેના પર ઊંડાણપૂર્વક વિચાર કર્યા પછી, તેઓ લગભગ એક હજાર વ્યવસાયોની યાદી લઈને પાછા આવ્યા. તેમને સમજાયું કે આપણને ગુલદસ્તા બનાવનારા લોકો, રમકડાં બનાવનારા લોકો, મહેંદી મૂકનારા લોકો અને અસંખ્ય અન્ય સેવા પ્રદાતાઓની જરૂર છે. આ એવાં કૌશલ્યો અને કારીગરી હતાં જે આપણા સમાજને ગતિશીલ રાખતાં હતાં. મેં અધિકારીઓને તેના પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવા કહ્યું, અને તેનાથી આખરે ગુજરાતમાં આધુનિક કૌશલ્ય વિકાસ ઇકોસિસ્ટમનું નિર્માણ થયું.
મિત્રો,
ભારતની કૌશલ્ય ઇકોસિસ્ટમના વિનાશ પાછળ બીજું પણ એક કારણ છે. જ્યારે આક્રમણખોરો આપણા દેશમાં આવ્યા, ત્યારે ભારત એક સુવર્ણ સભ્યતા હતી, જેની વિશ્વ પ્રશંસા કરતું હતું અને ઘણા લોકો ઈર્ષ્યા કરતા હતા. તે આક્રમણખોરોએ શું કર્યું? તેમનો પ્રથમ હુમલો કૌશલ્ય અને કારીગરી પર હતો. તમારામાંથી ઘણાએ ઇતિહાસમાં વાંચ્યું હશે કે જ્યારે આપણા માસ્ટર કારીગરો અસાધારણ ગુણવત્તાવાળા ઉત્પાદનો બનાવતા ત્યારે તેમના અંગૂઠા કેવી રીતે કાપી નાખવામાં આવતા હતા. શા માટે? કારણ કે તે આક્રમણખોરો સમજતા હતા કે ભારતની સમૃદ્ધિ અને મહાનતા તેના લોકોના હાથમાં રહેલા કૌશલ્યોમાંથી આવે છે. તેઓ જાણતા હતા કે જો તેઓ તે કૌશલ્યોનો નાશ કરશે, તો તેઓ ભારતને જ નબળું પાડશે. પાછળથી, અંગ્રેજો આવ્યા. તેઓ તેમની પદ્ધતિઓમાં વધુ અત્યાધુનિક હતા. મેકોલેની શિક્ષણ પ્રણાલી દ્વારા, તેમણે એવું મોડેલ થોપ્યું જેમાં આપણી કૌશલ્ય-આધારિત પરંપરાઓને કાગળ પર ક્લાર્ક પેદા કરવા સુધી સીમિત કરી દેવામાં આવી. એક આખી વ્યવસ્થા ઊભી થઈ જે ક્લાર્ક પેદા કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરતી હતી. અંગ્રેજોએ ભારતનાં કૌશલ્યોનો નાશ કર્યો અને પોતાના ઉદ્યોગોને આગળ ધપાવ્યા. તેઓ આપણા સંસાધનો લઈ ગયા અને તેમનું ઉત્પાદન વિસ્તાર્યું. સમય જતાં, કાગળ-આધારિત ક્લાર્ક બનવું પ્રતિષ્ઠિત ગણાવા લાગ્યું. આજે પણ, જો કોઈ બાળક ITIમાં જોડાય છે, તો ઘણા માતા-પિતા મિત્રો અને સંબંધીઓને ગર્વથી કહેતા નથી. તેઓ તે છુપાવે છે. તેઓ શરમ અનુભવે છે કારણ કે બાળક યુનિવર્સિટી કે કોલેજમાં નથી જઈ રહ્યું. બાળક વાદળી ઓવરઓલ્સ પહેરીને પોતાના હાથથી કામ કરી રહ્યું છે. આ માનસિકતા સમય જતાં વિકસી. મેં તેને બદલવાનો સંકલ્પ કર્યો છે. IIT સ્નાતકોને જે આદર આપવામાં આવે છે તે જ મારા ITI વિદ્યાર્થીઓને સમાન રીતે આપવો જોઈએ. સૌથી મોટી કંપનીમાં પણ, ડિગ્રી અને પ્રમાણપત્રો લઈને ફરતા માત્ર બે કે ત્રણ લોકો હોઈ શકે છે, પરંતુ કંપની માત્ર એટલા માટે ચાલે છે કારણ કે તેને ટેકો આપનારા 200 થી 300 ITI-પ્રશિક્ષિત કામદારો છે.
અને તેથી, મિત્રો,
આપણા સામાજિક જીવનમાં મનોવૈજ્ઞાનિક પરિવર્તનની ભારે જરૂર છે. હું જયંત ચૌધરીજી અને આ પહેલ સાથે સંકળાયેલા તમામ અધિકારીઓને અભિનંદન આપું છું. હું આજે પોતાના પ્રમાણપત્રો લેવા આવેલા દીકરા-દીકરીઓને જોઈ રહ્યો હતો. મેં તેમની શૈલી અને તેમનો પોશાક જોયો. યુનિવર્સિટીઓમાં પદવીદાન સમારોહમાં એ પ્રકારનો ગર્વ અને ગૌરવ નથી હોતો જે હું મારા ITI વિદ્યાર્થીઓમાં જોઉં છું. આ આત્મવિશ્વાસ, આ ગર્વ, કંઈક ખાસ છે. ભારતના પ્રધાનમંત્રી બંગાળમાં એક કાર્યક્રમમાંથી દોડીને અહીં લખનઉમાં ઊભા રહેવા અને ITI વિદ્યાર્થીઓને ગર્વથી પ્રમાણપત્રો આપવા આવ્યા છે.
મિત્રો,
આ એક વસાહતી માનસિકતા હતી જેમાંથી દેશ સ્વતંત્રતા પછી પણ સંપૂર્ણપણે બહાર ન આવ્યો. સ્વતંત્રતા પછી પણ, કારકુની નોકરીઓને પ્રાથમિકતા આપવાનું ચાલુ રહ્યું અને કૌશલ્યો ધીમે ધીમે પાછળ રહી ગયાં. એકવાર, મેં દાદા ધર્માધિકારીજીનું એક પુસ્તક વાંચ્યું હતું. એક અનુસ્નાતક યુવાન નોકરી શોધતા તેમની પાસે આવ્યો અને તેમને નોકરી શોધવામાં મદદ કરવા કહ્યું. દાદા ધર્માધિકારીએ તેને પૂછ્યું, “તને શું કરતાં આવડે છે?” તે માણસે જવાબ આપ્યો, “હું અનુસ્નાતક છું.” દાદાજીએ ફરી પૂછ્યું, “પરંતુ તું વાસ્તવમાં શું કરી શકે છે?” તે યુવાને કહ્યું, “મારી પાસે ગોલ્ડ મેડલ છે. મારી પાસે પ્રમાણપત્રો છે. હું અનુસ્નાતક છું.” દાદાજીએ ફરી પૂછ્યું, “શું તું વાહન ચલાવી શકે છે?” “ના.” “શું તું ખાવાનું બનાવી શકે છે?” “ના.” તો તું શું કરી શકે છે? તે યુવાન વારંવાર એ જ કહેતો રહ્યો કે તે અનુસ્નાતક છે. એક એવો સમય હતો જ્યારે માત્ર કાગળનાં પ્રમાણપત્રોનું જ મૂલ્ય હતું. પરંતુ સમય બદલાઈ રહ્યો છે, અને આજે હું તમને કંઈક કહેવા માંગુ છું. તમે આજે મીડિયા અને સોશિયલ મીડિયા પર ચર્ચાઓ જોઈ હશે. લોકો કહી રહ્યા છે કે 2023માં મેં સંસદમાં સૂચન કર્યું હતું કે લોકો ભારત સરકારના PSUsમાં રોકાણ કરે અને સમૃદ્ધ બને. તે સમયે લોકોએ મારી મજાક ઉડાવી હતી. પરંતુ ઇતિહાસે બતાવ્યું છે કે જેમણે રોકાણ કર્યું તેમને નોંધપાત્ર લાભ થયો. મેં એક વર્ષ પહેલાં બીજી એક વાત કહી હતી. મેં દેશના લોકોને વિનંતી કરી હતી કે અત્યંત જરૂરી ન હોય ત્યાં સુધી એક વર્ષ માટે સોનું ન ખરીદે. મને ખુશી છે કારણ કે જેમ લોકોએ એક સમયે રાષ્ટ્ર માટે એક ટંકનું ભોજન છોડવાની લાલ બહાદુર શાસ્ત્રીજીની વિનંતી માની હતી, તેમ આપણા નાગરિકોએ સાંભળ્યું. આ આ રાષ્ટ્રનું ચારિત્ર્ય છે. મારા જેવી સામાન્ય વ્યક્તિએ વિનંતી કરી કે લોકો ઓછું સોનું ખરીદે, અને તેમણે કર્યું. સોનાના ભાવ ઘટ્યા. આજે લોકો મને કહે છે કે તેમણે મારી સલાહ માની અને પૈસા બચાવ્યા. આજે હું હજી એક વાત કહેવા માંગુ છું. તે લખી રાખો. સમય બદલાઈ રહ્યો છે. માત્ર કાગળનાં પ્રમાણપત્રો લઈને ફરતા અને કોટ, પાટલૂન અને ટાઈ પહેરેલા લોકો કરતાં કૌશલ્યો અને કારીગરી ધરાવતા લોકોની માંગ વધવાની છે. જેમનામાં વાસ્તવિક કૌશલ્યો છે તેમની માંગ વધુ રહેશે. જ્યારે પણ હું સાઉદી અરેબિયા, દુબઈ, અબુ ધાબી, કતાર કે કુવૈતની મુલાકાત લઉં છું, ત્યારે શાહી પરિવારના સભ્યો મને એક વાત કહે છે. તેઓ કહે છે કે ત્યાં જોવા મળતાં ભવ્ય આધુનિક શહેરો માત્ર તેમના પૈસાથી નહીં, પરંતુ ભારતીય કામદારોની સખત મહેનત અને કૌશલ્યોથી બન્યાં છે. દુબઈની ભવ્યતા, અબુ ધાબીની ચમકતી સ્કાયલાઇન અને સાઉદી અરેબિયાનો વિકાસ એ બધું ભારતીય કારીગરોના કૌશલ્ય અને શ્રમનું પરિણામ છે. દરેક શાહી પરિવાર ભારતની માનવ પ્રતિભાની પ્રશંસા કરે છે. આજે, આપણી સાથે કરાર કરતી વિશ્વભરની સરકારો વારંવાર અમને કહે છે કે તેમને દર વર્ષે 90,000 લોકો, અથવા 150,000 લોકો, અથવા 100,000 લોકોની જરૂર છે. આખી દુનિયા ભારતીય પ્રતિભાની માંગ કરી રહી છે. અને તેઓ માત્ર યુનિવર્સિટીઓમાંથી બહાર આવતા સ્નાતકોની માંગ નથી કરી રહ્યા; તેઓ ITIsમાંથી બહાર આવતા લોકોની માંગ કરી રહ્યા છે. જેમનામાં કૌશલ્ય અને નિપુણતા છે તેમની વિશ્વભરમાં માંગ વધી રહી છે. એટલા માટે હું કહું છું, મિત્રો, આગામી વીસ વર્ષ… અને હું ફિલ્મનો ઉલ્લેખ નથી કરી રહ્યો… આગામી વીસ વર્ષ વિકસિત ભારતના છે.
મિત્રો,
21મી સદીમાં ભારત માત્ર કૌશલ્યોનો આદર કરીને જ આગળ વધી શકે છે. તેથી, તાજેતરનાં વર્ષોમાં આપણી સરકારે શ્રમેવ જયતેની ભાવનાથી પ્રેરિત થઈને અનેક પગલાં લીધાં છે. અમે કૌશલ્ય વિકાસ માટે અલગ મંત્રાલય બનાવીને શરૂઆત કરી. અગાઉ, પદવીદાન સમારોહ માત્ર કોલેજ અને યુનિવર્સિટીના સ્નાતકો માટે જ યોજાતા હતા. લોકો મોટી ટોપીઓ અને ગાઉન પહેરતા હતા. મેં ના કહી. જો ભવ્ય પદવીદાન સમારોહ યોજાવા જોઈએ, તો તે મારા ITI વિદ્યાર્થીઓ માટે પણ હોવા જોઈએ. હું તેમની આંગળીઓમાં ભારતનું ભવિષ્ય જોઉં છું. હું તેમના કૌશલ્યોમાં મારી તાકાત જોઉં છું. અને જ્યારે અમે નવી રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ ઘડી, ત્યારે અમે કૌશલ્ય વિકાસ પર વિશેષ ભાર મૂક્યો.
મિત્રો,
આજના આધુનિક યુગમાં, AI વિશે ઘણું બધું કહેવામાં આવે છે. લોકો કહે છે કે AI આ કરશે અને AI તે કરશે. AI એક વ્યક્તિની નોકરી અને બીજા વ્યક્તિની આજીવિકા છીનવી લેશે. પરંતુ આ વાત ધ્યાનથી સમજો. કુશળ વ્યક્તિની આજીવિકા કોઈ છીનવી શકતું નથી. કોવિડ દરમિયાન, આપણે જોયું કે સ્થિતિ કેટલી મુશ્કેલ બની ગઈ હતી. લોકો લાચાર હતા. જેમના પર સમાજની સેવાઓ નિર્ભર હતી તેઓ મૃત્યુના ડરથી પોતાના ગામડાઓમાં પાછા ફર્યા. અને ત્યારે લોકોને સમજાયું કે તેઓ ભલે ગમે તેટલા ધનવાન હોય, કુશળ માનવબળ વિના તેઓ ચલાવી શકતા નથી. તે સમયગાળા દરમિયાન જીવનના ઘણા પાસાઓને ટકાવી રાખનારા કુશળ કામદારો હતા.
મિત્રો,
જ્યારે તમે કોઈ કૌશલ્ય શીખો છો, ત્યારે તમે માત્ર મશીનો સાથે કામ નથી કરી રહ્યા. તમે લોકોનું જીવન સરળ બનાવી રહ્યા છો. તમે રાષ્ટ્રની તાકાત વધારી રહ્યા છો. એક સમય હતો જ્યારે ભારત મોબાઈલ ફોન આયાત કરતું હતું. આજે, ભારતના દીકરા-દીકરીઓ તે ફોન બનાવે છે, અને ભારતમાં બનેલા મોબાઈલ ફોન વિશ્વભરના દેશોમાં મોકલવામાં આવી રહ્યા છે. તમારા કારણે જ ભારતની ઉત્પાદન ક્ષમતા વધી રહી છે. એટલા માટે આજે ITIsને આટલું મહત્ત્વ મળી રહ્યું છે. 2014 થી, આપણી સરકારે એક દાયકામાં લગભગ 5,000 નવી ITIs સ્થાપી છે. ITIsમાં નોંધાયેલા વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યામાં પાંચ લાખથી વધુનો વધારો થયો છે. તેમાં, છોકરીઓની સંખ્યા અઢી ગણા કરતાં વધુ વધી છે.
મિત્રો,
ITIsમાં તાલીમની ગુણવત્તા, ફેકલ્ટી અને માળખાગત સુવિધાઓ પણ અમારા માટે ખૂબ જ મહત્ત્વપૂર્ણ પ્રાથમિકતાઓ રહી છે. અગાઉ, ITI નેટવર્ક પાછળ રહી ગયું હતું. કૌશલ્ય અને વ્યાવસાયિક શિક્ષણના લેબલ હેઠળ તે જ જૂના ટ્રેડ્સ શીખવવામાં આવતા હતા. આજે, ITIsમાં 30 થી વધુ નવા-યુગના ટ્રેડ્સ શીખવવામાં આવી રહ્યા છે. જેમ કે Gen Z પ્રતિનિધિઓ દ્વારા ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો, અભ્યાસક્રમોમાં હવે એરોનોટિકલ સ્ટ્રક્ચર્સ, AI આસિસ્ટન્ટ્સ, સાયબર સિક્યુરિટી આસિસ્ટન્ટ્સ, ડ્રોન ટેકનિશિયન્સ, ગ્રીન હાઇડ્રોજન ટેકનિશિયન્સ, ઇન્ડસ્ટ્રિયલ રોબોટિક્સ, ઇલેક્ટ્રિક વ્હીકલ્સ, એનિમેશન અને સ્પેશિયલ ઇફેક્ટ્સ, સેમિકન્ડક્ટર ટેકનિશિયન્સ અને બીજા ઘણાનો સમાવેશ થાય છે. આ તમામ અભ્યાસક્રમો વર્તમાન અને ભવિષ્યની જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં રાખીને શરૂ કરવામાં આવ્યા છે. હોસ્પિટલ ભલે ગમે તેટલી મોટી હોય, ડોક્ટરો ભલે ગમે તેટલા ઉચ્ચ શિક્ષિત હોય, જો મશીનો ચલાવવા માટે ITI-પ્રશિક્ષિત ટેકનિશિયન્સ ન હોય, તો એક પણ દર્દીનો ઇલાજ થઈ શકતો નથી. તે તાકાત તમારી પાસે છે. હું તમને તમારી તાકાતનો અહેસાસ કરાવવા માટે અહીં આવ્યો છું. હું તમારી ક્ષમતાનો આદર કરવા આવ્યો છું. કારણ કે હું જાણું છું કે ITIs ભવિષ્યમાં એક ગૌરવશાળી અધ્યાય લખવા જઈ રહી છે.
અને મિત્રો,
આ બધું માત્ર ભારતની જરૂરિયાતો માટે જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર વિશ્વની જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં રાખીને કરવામાં આવી રહ્યું છે. દરરોજ તમે સાંભળો છો કે ભારત એક દેશ સાથે વેપાર કરારો પર હસ્તાક્ષર કરી રહ્યું છે અથવા બીજા દેશ સાથે FTAs અંગે ચર્ચા કરી રહ્યું છે. આ બધું તમારા જેવા યુવાનો માટે નવી તકો ઊભી કરી રહ્યું છે.
મિત્રો,
અમારો પ્રયાસ ITIના અભ્યાસક્રમોમાં પરિવર્તન લાવવાનો, મશીનરી અપગ્રેડ કરવાનો, ટ્રેનર્સ નવી ટેકનોલોજી શીખે તે સુનિશ્ચિત કરવાનો અને તાલીમ તથા ઉદ્યોગ વચ્ચે સીધા જોડાણો બનાવવાનો છે. એટલા માટે PM સેતુ યોજના દ્વારા ₹60,000 કરોડનું રોકાણ કરવામાં આવી રહ્યું છે. આનાથી તમારા બધા યુવાનોને નોંધપાત્ર લાભ થવાનો છે.
મિત્રો,
જેમ જેમ ભારત ઝડપથી વિકાસ કરી રહ્યું છે, તેમ તેમ કુશળ કામદારો માટે નવી તકો ઊભી થઈ રહી છે. તમે અગાઉ સાંભળ્યું કે છેલ્લા 12–13 વર્ષોમાં 50 કરોડ લોકો ગરીબીમાંથી બહાર આવ્યા છે. આ એક ઐતિહાસિક સિદ્ધિ છે. મારા મતે, સ્વતંત્રતા પછી ભારતની સૌથી મોટી સિદ્ધિઓમાંની એક બરાબર ગરીબીમાંથી બહાર આવેલા આ 50 કરોડ લોકો છે. અને વિકસિત ભારત તરફનો માર્ગ આ સિદ્ધિમાંથી પસાર થાય છે. સરકારે સુવિધાઓ પૂરી પાડી, ગરીબોને સશક્ત બનાવ્યા અને તેમને વિશ્વાસ આપ્યો કે તેઓ ગરીબીથી ઉપર ઊઠી શકે છે. આ મહાન અભિયાનમાં, કુશળ કામદારો માટે લાખો-લાખો તકો પણ ઊભી થઈ. જ્યારે ગરીબ પરિવારો માટે ચાર કરોડ ઘરો બનાવવામાં આવ્યા, ત્યારે ઇલેક્ટ્રિશિયન્સ અને સુથારોને કામ મળ્યું. જ્યારે પાઇપલાઇનો નાખવામાં આવી અને જ્યારે પ્રથમ વખત ગામડાઓમાં વીજળી પહોંચી, ત્યારે તમારા જેવા યુવાનોએ તે પહેલોને સફળ બનાવી.
મિત્રો,
આજે, ઘણા નવા ક્ષેત્રોમાં વિવિધ કૌશલ્યોની માંગ વધી રહી છે. હું તમને બીજું એક ઉદાહરણ આપું. થોડા મહિના પહેલાં, જ્યારે પશ્ચિમ એશિયામાં યુદ્ધ શરૂ થયું, ત્યારે ગેસ પુરવઠો ખોરવાઈ ગયો. LPGની ઉપલબ્ધતા અંગે પ્રશ્નો ઊભા થયા. અનિશ્ચિતતાનાં વાદળો છવાયાં. જેમને ગભરાટ ફેલાવવાનું ગમે છે તેઓ ઉત્સાહિત થઈ ગયા. તેઓ કહેવા લાગ્યા કે ગેસ ગાયબ થઈ જશે, સ્ટવ બંધ થઈ જશે, લોકો ભૂખ્યા રહેશે અને પેટ્રોલ સ્ટેશનો પર લાઈનો લાગશે. તમે જૂના અખબારોના અહેવાલો જોઈ શકો છો અને જોઈ શકો છો કે શું-શું આગાહીઓ કરવામાં આવી હતી. પરંતુ તેમાંથી કંઈ પણ ન થયું. તે જ સમયે, જ્યારે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ કટોકટી ઊભી થઈ, ત્યારે અમે પણ માત્ર હાથ પર હાથ ધરીને બેસી ન શકીએ. અમારે પગલાં લેવાં પડ્યાં. સરકારે નિર્ણય લીધો કે શહેરી વિસ્તારોમાં દરરોજ ઓછામાં ઓછા એક લાખ PNG ગેસ કનેક્શન આપવામાં આવવા જોઈએ. અમે એ સુનિશ્ચિત કરવા માંગતા હતા કે પાઇપલાઇનો દ્વારા ઘરો સુધી ગેસ પહોંચે જેથી અમે ભવિષ્યની કોઈપણ અડચણોનો સામનો કરી શકીએ. મેં વ્યક્તિગત રીતે આ કાર્યક્રમની સમીક્ષા કરી કારણ કે મારો ઉદ્દેશ્ય દરરોજ એક લાખ કનેક્શનનો હતો. જોકે, જ્યારે પણ મેં સમીક્ષા બેઠકો યોજી, ત્યારે આંકડા માત્ર પંદર હજાર, વીસ હજાર, બાવીસ હજાર, ત્રેવીસ હજાર હતા. અમે એક લાખ સુધી પહોંચી શક્યા નહીં. સરકાર નાણાં ખર્ચવા તૈયાર હતી. શું તમે જાણો છો કે મને શું જવાબ મળ્યો? અધિકારીઓએ મને કહ્યું કે તેમણે શક્ય તે બધું જ કર્યું છે, પરંતુ તેમને પૂરતા પ્લમ્બર્સ મળી શક્યા નથી. પ્લમ્બર્સની અછત હતી. જરા તમારી તાકાત જુઓ. દેશ પ્લમ્બર્સની ભારે શોધ કરી રહ્યો હતો. આ દર્શાવે છે કે જો તમારી પાસે કૌશલ્યો છે, તો તમારી પાસે રોજગારની તકો છે. આજે આપણને સૌર ઊર્જામાં વિશાળ સંખ્યામાં કુશળ કામદારોની જરૂર છે. ભારતમાં એક સંપૂર્ણપણે નવી રમતગમત અર્થવ્યવસ્થા ઊભી થઈ રહી છે. આપણને રમતગમતના સાધનો અને રમતગમત તથા ફિટનેસ સાથે જોડાયેલા અન્ય ઘણા ઉત્પાદનોના ઉત્પાદકોની જરૂર છે. બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો, તમારા માટે તકો આકાશ જેટલી વિશાળ વિસ્તરી રહી છે. આપણા યુવાનોએ આ તકોનો પૂરો લાભ લેવો જોઈએ.
મિત્રો,
આજે, ભારત વિશ્વનું કૌશલ્ય પાટનગર બનવાની દિશામાં આગળ વધી રહ્યું છે, અને તમારા બધા તે વિઝનના કેન્દ્રમાં છો. હું માત્ર ભારત વિશે નથી બોલી રહ્યો; હું વિશ્વ વિશે બોલી રહ્યો છું, અને હું આ વિશ્વાસ સાથે કહું છું કારણ કે તમે છો. અને મારી પાસે તમામ યુવાનો અને ઉત્તર પ્રદેશ માટે સારા સમાચાર છે. આવતા વર્ષે, 2027માં, ભારત વર્લ્ડ સ્કિલ્સ એશિયા સ્પર્ધાનું યજમાન બનશે. સમગ્ર એશિયામાંથી યુવાનો અહીં આવશે. અને આ કાર્યક્રમ ઉત્તર પ્રદેશના ગ્રેટર નોઈડામાં યોજાશે. ઘણા દેશોના યુવાનોનું ઉત્તર પ્રદેશ દ્વારા યજમાનપદ સંભાળવામાં આવશે. હું આ માટે પણ ઉત્તર પ્રદેશને મારી અગ્રીમ શુભેચ્છાઓ પાઠવું છું.
મિત્રો,
આજે, ઉત્તર પ્રદેશ દેશના વિકાસને આગળ ધપાવી રહ્યું છે. એક સમય હતો જ્યારે અહીં યુવાનો માટે તકો ખૂબ જ મર્યાદિત હતી. યોગીજી, મૌર્યજી, બ્રજેશજી, પંકજ ચૌધરીજી અને અન્ય લોકોના નેતૃત્વ હેઠળ, અને ડબલ-એન્જિન સરકાર દ્વારા, આ સ્થિતિ સંપૂર્ણપણે બદલાઈ ગઈ છે. આજે ઉત્તર પ્રદેશના લોકો ગર્વથી કહે છે કે UP એક એક્સપ્રેસવે રાજ્ય છે. UPમાં અસંખ્ય આંતરરાષ્ટ્રીય હવાઈમથકો છે. અહીં મોટી યુનિવર્સિટીઓ સ્થાપિત થઈ રહી છે. પર્યટન ફૂલીફાલી રહ્યું છે. અહીં મોટી મોબાઈલ ઉત્પાદન સુવિધાઓ કાર્યરત છે. ઉત્તર પ્રદેશમાં એક સેમિકન્ડક્ટર પ્લાન્ટ બની રહ્યો છે. અને બ્રહ્મોસ મિસાઈલ, જેણે ઓપરેશન સિંદૂર દ્વારા મોટું ધ્યાન ખેંચ્યું છે અને આપણા દુશ્મનોની ઊંઘ હરામ કરી દીધી છે, તે પણ ઉત્તર પ્રદેશમાં બનાવવામાં આવી રહી છે. આ તમામ વિકાસ પ્રવૃત્તિઓ તમારા જેવા યુવાનો માટે નવી તકો ઊભી કરી રહી છે.
મિત્રો,
આપણે એ પણ યાદ રાખવું જોઈએ કે ઉત્તર પ્રદેશ પહેલાં કેવું હતું. થોડા દિવસો પહેલાં, હું મારા સંસદીય મતવિસ્તાર, કાશીમાં હતો. ત્યાં એક ફેક્ટરીના ઉદ્ઘાટન દરમિયાન, એક યુવતીએ મને કહ્યું કે તે હવે રાત્રે 11 વાગ્યા સુધી કામ કરે છે અને પોતે જ સુરક્ષિત રીતે ઘરે પાછી ફરે છે. આ કોઈ સામાન્ય વાત નથી. ઉત્તર પ્રદેશના લોકો સમજે છે કે એક સમયે દીકરીનું સૂર્યાસ્ત પછી બહાર હોવાનો શું અર્થ થતો હતો. તેણે મને કહ્યું કે રાત્રે 11 વાગ્યે ફેક્ટરીમાં કામ પૂરું કર્યા પછી, તે એકલી ઘરે જાય છે. યોગીજીના નેતૃત્વ હેઠળ, BJP સરકારે આ સુરક્ષાનું વાતાવરણ ઊભું કર્યું છે. સુરક્ષાની ભાવના અને સમૃદ્ધિમાં વિશ્વાસ એ જ વિકસિત ભારતનું નિર્માણ કરશે. તેથી, હું દેશના દરેક યુવાનને કહું છું કે આખું આકાશ તમારી સામે પડ્યું છે. મોટાં સપનાં જુઓ. તમારા કૌશલ્યો વિકસાવો. તમારા સપનાં સાકાર કરવામાં તમારી સંપૂર્ણ ઊર્જા લગાવો. અને ક્યારેય એવું ન અનુભવો કે તમે એકલા છો. જ્યારે પણ તમને લાગે કે તમે એકલા છો, ત્યારે યાદ રાખો કે હું તમારી સાથે ઊભો છું. આ વિશ્વાસ સાથે, જેમ તમે બધા જીવનના એક નવા તબક્કામાં આગળ વધી રહ્યા છો, તમારા માતા-પિતાનાં તમામ સપનાં પૂર્ણ કરો. તમે જે કંઈ મેળવ્યું છે તે સમાજને મજબૂત બનાવવામાં સમર્પિત કરો. તમે પ્રગતિ કરશો, રાષ્ટ્ર પ્રગતિ કરશે, અને તમારા પરિવારો ગર્વથી ભરાઈ જશે. આ ભાવના સાથે, હું આ ખાસ પ્રસંગે તમારા બધાને અભિનંદન આપું છું. હમણાં જ, હું ટેલિવિઝન પર દેશભરની ITIsમાં એકઠા થયેલા ઘણા યુવાનોને જોઈ રહ્યો હતો. હું તે બધાને અભિનંદન આપું છું અને મારી ખૂબ ખૂબ શુભેચ્છાઓ પાઠવું છું.
મારી પાછળ દોહરાવો:
ભારત માતા કી જય!
ભારત માતા કી જય!
ભારત માતા કી જય!
ભારત માતા કી જય!
ખૂબ ખૂબ આભાર!
SM/IJ/GP/JT
સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :
@PIBAhmedabad
/pibahmedabad1964
/pibahmedabad
pibahmedabad1964@gmail.com [
0KB ]
Celebrating the hard work and achievements of India's skilled youth at the Kaushal Deekshant Samaroh in Lucknow. https://t.co/HJ8DAt1bpY
— Narendra Modi (@narendramodi) November 21, 2026
21वीं सदी का भारत कौशल को, स्किल को सम्मान देकर ही आगे बढ़ सकता है। इसलिए, बीते वर्षों में हमारी सरकार ने श्रमेव जयते की भावना से एक के बाद एक कई कदम उठाए हैं: PM @narendramodi
— PMO India (@PMOIndia) November 21, 2026
जब आप कोई हुनर सीखते हैं, तो आप केवल मशीनों पर काम नहीं करते। आप लोगों की जिंदगी को आसान बनाते हैं। आप देश का सामर्थ्य बढ़ाते हैं: PM @narendramodi during Kaushal Deekshant Samaroh in Lucknow
— PMO India (@PMOIndia) November 21, 2026
आज भारत, विश्व की स्किल कैपिटल बनने की तरफ आगे बढ़ रहा है: PM @narendramodi at Kaushal Deekshant Samaroh in Lucknow
— PMO India (@PMOIndia) November 21, 2026
मैं देश के हर युवा से कहता हूं कि आपके सामने इस समय पूरा आसमान है…बड़े सपने देखिए, अपने कौशल का विकास करिए और अपने सपनों को पूरा करने के लिए पूरी ताकत लगा दीजिए: PM @narendramodi at Kaushal Deekshant Samaroh in Lucknow
— PMO India (@PMOIndia) November 21, 2026