પીએમઇન્ડિયા

ભારતના માનનીય પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના આમંત્રણ પર, ફિનલેન્ડ રિપબ્લિકના રાષ્ટ્રપતિ, મહામહિમ ડો. એલેક્ઝાન્ડર સ્ટબ, 4-7 માર્ચ 2026 દરમિયાન ભારતની રાજકીય મુલાકાતે છે. રાષ્ટ્રપતિ સ્ટબ, જેઓ તેમની વર્તમાન ક્ષમતામાં ભારતની પ્રથમ મુલાકાતે છે, તેઓ નવી દિલ્હી અને મુંબઈની મુલાકાત લઈ રહ્યા છે અને તેમની સાથે ફિનલેન્ડના આબોહવા અને પર્યાવરણ મંત્રી સુશ્રી સારી મુલ્તાલા, ફિનલેન્ડના રોજગાર મંત્રી શ્રી માટિયાસ માર્ટિનેન અને અધિકારીઓ તથા ઉદ્યોગ જગતના નેતાઓનું ઉચ્ચ સ્તરીય પ્રતિનિધિમંડળ સામેલ છે. પ્રધાનમંત્રી મોદીએ 5 માર્ચ 2026 ના રોજ નવી દિલ્હીમાં રાયસીના ડાયલોગની 11મી આવૃત્તિનું ઉદ્ઘાટન કર્યું હતું, જેમાં રાષ્ટ્રપતિ સ્ટબ મુખ્ય અતિથિ તરીકે ઉપસ્થિત રહ્યા હતા અને ઉદ્ઘાટન પ્રવચન આપ્યું હતું. રાષ્ટ્રપતિ સ્ટબની મુલાકાત ફેબ્રુઆરી 2026 માં ‘AI ઇમ્પેક્ટ સમિટ‘ માટે ફિનલેન્ડ રિપબ્લિકના પ્રધાનમંત્રી મહામહિમ શ્રી પેટ્ટેરી ઓર્પોની મુલાકાત પછી થઈ રહી છે.

5 માર્ચ 2026 ના રોજ, રાષ્ટ્રપતિ ભવન ખાતે ભારતના માનનીય રાષ્ટ્રપતિ શ્રીમતી દ્રૌપદી મુર્મુ દ્વારા રાષ્ટ્રપતિ સ્ટબનું ઉષ્માભર્યું સ્વાગત કરવામાં આવ્યું હતું. પ્રધાનમંત્રી મોદી અને રાષ્ટ્રપતિ સ્ટબ વચ્ચે દ્વિપક્ષીય બેઠક દરમિયાન વ્યાપક ચર્ચાઓ થઈ હતી અને બંનેએ સંયુક્ત રીતે મીડિયાને સંબોધિત કર્યું હતું. પ્રધાનમંત્રી મોદીએ મુલાકાતી મહાનુભાવના માનમાં લંચનું પણ આયોજન કર્યું હતું.

ફિનલેન્ડના રાષ્ટ્રપતિએ ‘AI ઇમ્પેક્ટ સમિટ 2026′ ના સફળ આયોજન બદલ ભારતને અભિનંદન પાઠવ્યા હતા. બંને નેતાઓએ એવો મત વ્યક્ત કર્યો હતો કે AI ના સુરક્ષિત, વિશ્વાસપાત્ર અને સર્વસમાવેશક વિકાસ માટે કામ કરવું અત્યંત મહત્વનું છે.

નેતાઓએ ભારત અને ફિનલેન્ડ વચ્ચેની ગાઢ અને સ્થાયી મિત્રતાની પુષ્ટિ કરી હતી, જે પરસ્પર સન્માન અને લોકશાહીના મૂલ્યો તથા કાયદાના શાસન તેમજ વૈશ્વિક શાંતિ, સુરક્ષા અને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા પ્રત્યેની પ્રતિબદ્ધતાના પાયા પર બનેલી છે.

ભારતના પ્રધાનમંત્રી અને ફિનલેન્ડના રાષ્ટ્રપતિએ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN) ને કેન્દ્રમાં રાખીને નિયમ-આધારિત આંતરરાષ્ટ્રીય વ્યવસ્થા અને બહુપક્ષીય સહકાર પ્રત્યેની તેમની પ્રતિબદ્ધતા દોહરાવી હતી.

નેતાઓએ ટકાઉ વિકાસ લક્ષ્યાંકો (SDGs) પ્રાપ્ત કરવા માટેના પ્રયત્નોને બમણા કરવાના મહત્વ અને આબોહવા પરિવર્તન તથા જૈવવિવિધતાના નુકસાનના પડકારો સામે વૈશ્વિક સહકારના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો.

27 જાન્યુઆરી 2026 ના રોજ ભારત-EU સમિટમાં ભારત અને યુરોપિયન યુનિયન વચ્ચે પૂર્ણ થયેલા ઐતિહાસિક મુક્ત વ્યાપાર કરાર (FTA) ને આવકારતા, નેતાઓએ સ્વીકાર્યું હતું કે વધેલા વેપાર અને રોકાણથી બંને પક્ષો માટે, જેમાં ભારત-ફિનલેન્ડ દ્વિપક્ષીય સંબંધોનો પણ સમાવેશ થાય છે, અપાર અને પરસ્પર ફાયદાકારક તકો રહેલી છે.

16 માર્ચ 2021 ના રોજ ભારત-ફિનલેન્ડ વર્ચ્યુઅલ સમિટ અને 2018 અને 2022 માં સ્ટોકહોમ અને કોપનહેગનમાં યોજાયેલી ભારત-નોર્ડિક સમિટની બે આવૃત્તિઓ તેમજ ફેબ્રુઆરી 2026 માં AI ઇમ્પેક્ટ સમિટ દરમિયાન બંને દેશોના પ્રધાનમંત્રીઓની બેઠકો દ્વારા પ્રાપ્ત થયેલા વેગને આગળ વધારતા, નેતાઓએ બંને રાષ્ટ્રો વચ્ચેના સહકારને વિસ્તૃત અને વધુ ગાઢ બનાવવાની તેમની સહિયારી પ્રતિબદ્ધતા પર ભાર મૂક્યો હતો. આ ભાવના સાથે, નેતાઓ સમાન હિતો અને પરસ્પર લાભોના આધારે ભારત-ફિનલેન્ડ સંબંધોને ‘ડિજીટલાઇઝેશન અને સસ્ટેનેબિલિટીમાં વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી‘ (Strategic Partnership in Digitalization and Sustainability) સુધી લઈ જવા સંમત થયા હતા.

વેપાર અને રોકાણ

ભારતના પ્રધાનમંત્રી અને ફિનલેન્ડના રાષ્ટ્રપતિએ બિઝનેસ સમુદાયને ઐતિહાસિક ભારત-EU FTA દ્વારા મળેલી વિશાળ તકોનો ઉપયોગ કરવા હાકલ કરી હતી. આ સંદર્ભમાં, નેતાઓ સંમત થયા હતા કે 2030 સુધીમાં ભારત અને ફિનલેન્ડ વચ્ચેના વર્તમાન વેપારના મૂલ્યને બમણું કરવાનું લક્ષ્ય હોવું જોઈએ.

નેતાઓએ બંને દેશોના બિઝનેસ સમુદાયો વચ્ચેના જીવંત સંવાદની નોંધ લીધી હતી, જે ફિનિશ રાષ્ટ્રપતિ સાથે ભારતની મુલાકાતે આવેલા મોટા બિઝનેસ પ્રતિનિધિમંડળ તેમજ ફેબ્રુઆરીમાં નવી દિલ્હીમાં AI ઇમ્પેક્ટ સમિટમાં ફિનિશ પ્રધાનમંત્રી સાથે જોડાયેલી કંપનીઓ દ્વારા પ્રતિબિંબિત થાય છે. બંને નેતાઓએ વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો હતો કે 7 માર્ચે મુંબઈમાં યોજાનારી ભારત-ફિનલેન્ડ બિઝનેસ સમિટ અને CEO વાર્તાલાપ વેપાર, ટેકનોલોજી સહયોગ અને રોકાણ સંબંધોને વધારવાનો માર્ગ મોકળો કરવામાં મદદ કરશે.

નેતાઓએ વધતા જતા સ્ટાર્ટઅપ સહયોગને આવકાર્યો હતો, જે હેલિન્સકીમાં ‘સ્લશ‘ (Slush) અંતર્ગત નવા ભારતીય સ્ટાર્ટઅપ્સ અને નવી દિલ્હીમાં ‘સ્ટાર્ટઅપ મહાકુંભ‘માં ફિનિશ સ્ટાર્ટઅપ્સની સક્રિય ભાગીદારી તેમજ ‘ઇન્ડો-ફિનલેન્ડ સ્ટાર્ટઅપ કોરિડોર‘ જેવી પહેલો દ્વારા પ્રગટ થાય છે.

ડિજીટલાઇઝેશન

સર્વસમાવેશક સામાજિક અને આર્થિક વિકાસના મુખ્ય ચાલક તરીકે ડિજીટલાઇઝેશનની પરિવર્તનકારી શક્તિને ઓળખીને, નેતાઓએ ડિજિટલ ટ્રાન્સફોર્મેશન, જેમાં 5G, 6G, હાઇ-પરફોર્મન્સ અને ક્વોન્ટમ કમ્પ્યુટિંગ અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ જેવી નવી અને ઉભરતી ટેકનોલોજીનો સમાવેશ થાય છે, તેને અગ્રતાના ક્ષેત્રો તરીકે ઓળખાવ્યા હતા જ્યાં પરસ્પર વિશ્વાસ અને લાભના આધારે સહયોગ મજબૂત કરી શકાય છે. નેતાઓએ યુનિફાઇડ પેમેન્ટ્સ ઇન્ટરફેસ (UPI) જેવી ડિજિટલ ચૂકવણીઓ સહિત ભારતના ડિજિટલ પબ્લિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના અનુભવની નોંધ લીધી હતી અને આ ક્ષેત્રમાં સહકારની શક્યતાઓ પર ચર્ચા કરી હતી.

આ પૃષ્ઠભૂમિમાં, નેતાઓએ સંબંધિત મંત્રાલયોને ડિજિટલ પરિવર્તનને વેગ આપતી ચોક્કસ અને નોંધપાત્ર ક્રિયાઓ પર કામ કરવા અને પ્રાથમિકતાઓ નક્કી કરવા માટે ડિજીટલાઇઝેશન પર એક ક્રોસ-સેક્ટરલ જોઈન્ટ વર્કિંગ ગ્રુપ સ્થાપવા જણાવ્યું હતું.

ફિનિશ રાષ્ટ્રપતિએ ફિનિશ R&D અને ટેક ઇનોવેશન ઇકોસિસ્ટમમાં મોટી સંખ્યામાં ભારતીય વ્યાવસાયિકોની સકારાત્મક અસર પર ભાર મૂક્યો હતો, જે તમામના લાભ માટે ડિજિટલ પરિવર્તન અને સસ્ટેનેબિલિટીના માધ્યમથી સામાજિક અને આર્થિક વિકાસમાં ફાળો આપે છે.

નેતાઓએ ભારતીય વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી વિભાગ અને બિઝનેસ ફિનલેન્ડ દ્વારા સેમિકન્ડક્ટર્સ, 6G અને એનર્જી સિસ્ટમ્સ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરતી ભારતીય અને ફિનિશ કંપનીઓ તથા સંશોધન સંસ્થાઓની સંયુક્ત પહેલો માટે RDI ફંડિંગ પૂરું પાડવાના સંયુક્ત કોલ્સ (Joint Calls) પર સંતોષ વ્યક્ત કર્યો હતો. તેમણે ‘ભારત 6G એલાયન્સ‘ અને ફિનલેન્ડની ‘યુનિવર્સિટી ઓફ ઊલુ‘ (University of Oulu) વચ્ચેના સહકાર માળખાની પણ નોંધ લીધી હતી અને 6G પર દ્વિપક્ષીય સહયોગને વધુ મજબૂત કરવાના તમામ પ્રયાસોને આવકાર્યા હતા.

વધુમાં, નેતાઓએ AI પર વિશેષ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને RDI સહયોગના માર્ગો શોધવા માટે ભારતીય ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઇન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજી મંત્રાલય અને બિઝનેસ ફિનલેન્ડ વચ્ચેના કાર્યને આવકાર્યું હતું, અને હાઇ-પરફોર્મન્સ કમ્પ્યુટિંગના સંદર્ભમાં ભારતીય ‘સેન્ટર ફોર ડેવલપમેન્ટ ઓફ એડવાન્સ્ડ કમ્પ્યુટિંગ‘ (C-DAC) અને ફિનિશ ‘IT સેન્ટર ફોર સાયન્સ‘ વચ્ચેની ચર્ચાઓની પણ નોંધ લીધી હતી.

અદ્યતન ટેકનોલોજીના ક્ષેત્રમાં, નેતાઓએ સ્પેસ ટેકનોલોજીને સહયોગના ઉભરતા ક્ષેત્ર તરીકે ઓળખાવ્યું હતું જેમાં નોંધપાત્ર ભાવિ સંભાવનાઓ છે અને ભારતીય તથા ફિનિશ ખેલાડીઓ વચ્ચે સક્રિય ખાનગી ક્ષેત્રનું જોડાણ છે.

સસ્ટેનેબિલિટી (ટકાઉપણું)

સસ્ટેનેબિલિટી પર, બંને નેતાઓએ સ્વચ્છ ઉર્જા ઉકેલોને આગળ વધારવામાં મોટી સંભાવનાઓ પર ભાર મૂક્યો હતો, ખાસ કરીને લો કાર્બન ટ્રાન્ઝિશન, ઉર્જા કાર્યક્ષમતા, બાયોફ્યુઅલ, સ્માર્ટ ગ્રીડ અને ગ્રીન હાઇડ્રોજન જેવા ક્ષેત્રોમાં. આ ઉપરાંત, તેમણે સર્ક્યુલર ઇકોનોમી, ટકાઉ જળ વ્યવસ્થાપન અને હવામાનશાસ્ત્રમાં સહકારના મહત્વ પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો.

આ હેતુ માટે, નેતાઓએ સસ્ટેનેબિલિટી-સંબંધિત મુદ્દાઓ પર સહયોગ વધારવા માટે બંને દેશોના સંબંધિત કલાકારોને એકસાથે લાવતા ‘સસ્ટેનેબિલિટી પર જોઈન્ટ વર્કિંગ ગ્રુપ‘ની સ્થાપનાને આવકારી હતી.

વધુમાં, નેતાઓએ રિન્યુએબલ એનર્જીના ક્ષેત્રમાં સહકાર અંગેના સમજૂતી કરાર (MoU) ના અમલીકરણના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો, જેમાં બાયોએનર્જી અને વેસ્ટ-ટુ-એનર્જી સોલ્યુશન્સ, પાવર સ્ટોરેજ અને ફ્લેક્સિબલ RE સિસ્ટમ્સ, ગ્રીન હાઇડ્રોજન તેમજ પવન, સૌર અને લઘુ જળ ઉર્જા સહિત સસ્ટેનેબિલિટીમાં ફાળો આપતા સહયોગના ઘણા મુખ્ય ક્ષેત્રો આવરી લેવામાં આવ્યા છે.

તેમણે પર્યાવરણીય સહકાર અંગેના સમજૂતી કરારના નવીકરણ અને ‘લીડરશિપ ગ્રુપ ફોર ઇન્ડસ્ટ્રી ટ્રાન્ઝિશન‘ (LeadIT) હેઠળના સહયોગનો સ્વીકાર કર્યો હતો અને પક્ષકારોને સર્ક્યુલર ઇકોનોમી, ક્લાઇમેટ એક્શન અને સસ્ટેનેબિલિટીમાં ઊંડા સહયોગ માટે પ્રોત્સાહિત કર્યા હતા.

બંને પક્ષોએ સ્વીકાર્યું હતું કે એડવાન્સ્ડ મીટરિંગ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર (AMI) અને અન્ય ડિજિટલ ગ્રીડ ટેકનોલોજી સહિત સ્માર્ટ એનર્જી સોલ્યુશન્સના ઝડપી અમલીકરણથી કાર્યક્ષમતામાં વધારો થયો છે જ્યારે તેની સાથે જ જટિલ પાવર ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટે સાયબર સુરક્ષા જોખમોમાં પણ વધારો થયો છે. તેઓ સ્થિતિસ્થાપક, વિશ્વસનીય અને ટકાઉ સ્માર્ટ ગ્રીડ સિસ્ટમ્સને પ્રોત્સાહન આપવામાં સહકારના ભાવિ ક્ષેત્રો શોધવા સંમત થયા હતા.

ફિનિશ રાષ્ટ્રપતિએ 2026 ના ઉત્તરાર્ધમાં આગામી ‘વર્લ્ડ સર્ક્યુલર ઇકોનોમી ફોરમ‘ના આયોજન માટે ભારતની પ્રશંસા કરી હતી, જે ફિનિશ પહેલ છે અને સર્ક્યુલર ઇકોનોમી સોલ્યુશન્સ વધારવા અને નવી સહયોગી પહેલોની શોધમાં અગ્રણી કુશળતાને એકસાથે લાવવા માટેનું પ્લેટફોર્મ પૂરું પાડે છે.

ભારતના પ્રધાનમંત્રીએ ‘ઇન્ડો-નોર્ડિક વોટર ફોરમ‘ના માળખામાં ભારતીય, ફિનિશ અને અન્ય નોર્ડિક હિતધારકોને એકસાથે લાવવામાં ફિનલેન્ડની સક્રિય ભૂમિકાને સ્વીકારી હતી, જે સર્ક્યુલર ઇકોનોમી સોલ્યુશન્સ માટે જળ સંસાધન વ્યવસ્થાપન અને વેસ્ટવોટર મેનેજમેન્ટમાં નવા સહયોગ અને શ્રેષ્ઠ પદ્ધતિઓને પ્રોત્સાહન આપે છે.

હવામાનશાસ્ત્રના સહયોગના સંદર્ભમાં, નેતાઓએ ફિનિશ મીટીરોલોજીકલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ (FMI) અને ઇન્ડિયન મીટીરોલોજીકલ ડિપાર્ટમેન્ટ (IMD) વચ્ચે એરોસોલ મોનિટરિંગ અને એર ક્વોલિટી ફોરકાસ્ટિંગમાં ચાલી રહેલા સહકાર પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે FMI અને ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ટેકનોલોજી મદ્રાસ (IITM) વચ્ચે વર્ચ્યુઅલ રિસર્ચ સેન્ટર સ્થાપવાના કાર્યને આવકાર્યું હતું, અને 11 મિલિયન યુરોથી વધુના કુલ મૂલ્યના બહુપક્ષીય પ્રોજેક્ટ્સ સાથે પહેલેથી જ ચાલી રહેલા FMI-IITM સંશોધન સહયોગની પણ નોંધ લીધી હતી.

નેતાઓએ ભારતીય ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રાલય અને ફિનલેન્ડના નેશનલ લેન્ડ સર્વે તથા ફિનિશ એન્વાયરમેન્ટ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ, શહેરો અને કંપનીઓ વચ્ચે ‘લેન્ડ સ્ટેક‘ (Land Stack) – જમીન અને મિલકતની માહિતીના સંકલિત GIS આધારિત ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ વિશેના અનુભવોના આદાનપ્રદાનની પણ નોંધ લીધી હતી.

નેતાઓએ સત્તાવાર આંકડાકીય ક્ષેત્રે સહકારને પ્રોત્સાહન આપવા માટેના સમજૂતી કરાર (MoU) પર હસ્તાક્ષરને આવકાર્યા હતા જે સત્તાવાર આંકડાઓના ક્ષેત્રમાં શ્રેષ્ઠ પદ્ધતિઓ, પદ્ધતિઓ અને તકનીકી કુશળતાના આદાનપ્રદાન માટે માળખું પૂરું પાડે છે.

ગતિશીલતા (Mobility), શિક્ષણ અને લોકો વચ્ચેનો સંપર્ક

ભારતના પ્રધાનમંત્રી અને ફિનલેન્ડના રાષ્ટ્રપતિએ કુશળ કામદારો, નિષ્ણાતો અને યુવા વ્યાવસાયિકો, સંશોધકો અને વિદ્યાર્થીઓ, ઉદ્યોગપતિઓ અને શિક્ષણવિદો સહિત તમામ ક્ષેત્રોમાં લોકો-વચ્ચેના સંપર્કોના મહત્વને ઓળખ્યું હતું, જે આર્થિક સમૃદ્ધિને પોષે છે, સમૃદ્ધ સામાજિક માળખામાં ફાળો આપે છે અને પરસ્પર સમજણ વધારે છે.

આ સંદર્ભમાં, નેતાઓએ ‘સ્થળાંતર અને ગતિશીલતા ભાગીદારી‘ (Migration and Mobility Partnership) પર સમજૂતી કરાર પર હસ્તાક્ષર કરવાનું સ્વાગત કર્યું હતું, જે આગામી વર્ષો માટે સરળ, વ્યવસ્થિત અને પરસ્પર ફાયદાકારક ગતિશીલતા માટે માળખું તૈયાર કરે છે. બંને પક્ષો સમજૂતી કરારના અમલીકરણ માટે વ્યાપક અને સંકલિત રીતે જરૂરી પગલાં લેવા સંમત થયા હતા, જે ભારત અને ફિનલેન્ડ બંનેની સમૃદ્ધિ અને આર્થિક વૃદ્ધિમાં મદદરૂપ થાય. નેતાઓએ સંબંધિત વિદેશ મંત્રાલયો વચ્ચેના સંપર્કોની પણ નોંધ લીધી હતી, જે કોન્સ્યુલર બાબતો પર દ્વિપક્ષીય સંવાદ સ્થાપિત કરવાની શક્યતાઓ તપાસી રહ્યા છે.

નેતાઓએ શિક્ષણમાં સહકાર પર ઉચ્ચ સ્તરીય સંવાદ (31 જાન્યુઆરી 2024) દ્વારા સમર્થિત સંયુક્ત નિવેદનની નોંધ લીધી હતી અને સંબંધિત પક્ષોને માધ્યમિક શિક્ષણ, ઉચ્ચ શિક્ષણ, કૌશલ્ય વિકાસ અને વિદ્યાર્થીઓની ગતિશીલતાના સંમત ક્ષેત્રો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને સામાન્ય કાર્યસૂચિને આગળ વધારવા માટે તેમના સંયુક્ત પ્રયાસોને વેગ આપવા પ્રોત્સાહિત કર્યા હતા.

આ સંદર્ભમાં, તેમણે ફિનિશ શિક્ષણ પ્રણાલી પ્રત્યે ભારતમાં વધતી જતી રુચિ, શિક્ષક તાલીમમાં વધતો સહયોગ, તેમજ ફિનિશ મોડેલ મુજબ સ્થાપવામાં આવી રહેલી પ્રારંભિક બાળપણની શિક્ષણ સંસ્થાઓ અને શાળાઓની નોંધ લીધી હતી, જે શિક્ષણ પર સહયોગ વિકસાવવા માટે હિતધારકોની સહિયારી ઈચ્છા અને પ્રતિબદ્ધતાની મૂર્ત અભિવ્યક્તિ છે.

વધુમાં, નેતાઓએ દ્વિપક્ષીય ઓડિયોવિઝ્યુઅલ કો-પ્રોડક્શન કરાર પરની ચર્ચાઓ પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો જે ફિલ્મ અને ગેમિંગ ઉદ્યોગોમાં સહકાર વધારવા માટે મજબૂત માળખું પૂરું પાડશે.

ભારત-EU સંબંધો

બંને નેતાઓએ 27 જાન્યુઆરી 2026 ના રોજ ભારત-EU સમિટમાં સમર્થિત નવી ‘ભારત-EU વ્યાપક વ્યૂહાત્મક એજન્ડા‘ (Joint India-EU Comprehensive Strategic Agenda) ને આવકાર્યો હતો, જે વહેંચાયેલ મૂલ્યો અને સિદ્ધાંતો, પરસ્પર વિશ્વાસ, સમાન હિતો અને વહેંચાયેલ રાજકીય ઇચ્છાશક્તિ પર આધારિત છે. તેઓ સંમત થયા હતા કે ભારત અને EU સ્થિર, અનુમાનિત અને વિશ્વસનીય ભાગીદાર બની શકે છે, જે બંને પક્ષો માટે ઘણા સકારાત્મક પરિણામો સાથે બહુપક્ષીય અને ગહન લાંબા ગાળાના સંબંધોનું નિર્માણ કરે છે.

નેતાઓએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે મુક્ત વ્યાપાર કરાર (FTA) નું નિષ્કર્ષ ભારત-EU સંબંધોને નવા સ્તરે લઈ જાય છે. બજારની પહોંચ વધારીને અને વેપાર અવરોધો દૂર કરીને સ્પષ્ટ આર્થિક લાભો ઉપરાંત, બંને નેતાઓએ નોંધ્યું હતું કે FTA જટિલ મૂલ્ય શૃંખલાઓને વૈવિધ્યસભર બનાવીને અને નવા બજારો ખોલીને આર્થિક સુરક્ષા અને સ્થિતિસ્થાપકતાને ટેકો આપી શકે છે.

મુખ્ય વેપાર, ટેકનોલોજી અને આર્થિક સુરક્ષાના મુદ્દાઓને ઉકેલવા માટેના પ્લેટફોર્મ તરીકે, નેતાઓએ ભારત-EU ટેકનોલોજી ભાગીદારીના પાયાના પથ્થર તરીકે ‘ભારત-EU ટ્રેડ એન્ડ ટેકનોલોજી કાઉન્સિલ‘ (TTC) ના કાર્યને વધુ વધારવા માટે તેમના સમર્થનની પુષ્ટિ કરી હતી.

ભારતના પ્રધાનમંત્રી અને ફિનલેન્ડના રાષ્ટ્રપતિએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે ‘ભારત-EU સુરક્ષા અને સંરક્ષણ ભાગીદારી‘ પર હસ્તાક્ષરથી ભારત-EU વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીમાં અન્ય અર્થપૂર્ણ પરિમાણ ઉમેરાયું છે જે દરિયાઈ સુરક્ષા, સંરક્ષણ ઉદ્યોગ, સાયબર અને હાઇબ્રિડ જોખમો, અવકાશ તેમજ આતંકવાદ વિરોધી સહિતના સમાન હિતોના ક્ષેત્રોમાં સહયોગને ગાઢ બનાવશે.

નેતાઓએ ગતિશીલતા પર સહકારના વ્યાપક માળખા (Comprehensive Framework of Cooperation on Mobility) પર સમજૂતી કરાર પર હસ્તાક્ષર અને ભારતમાં પાયલોટ ‘યુરોપિયન યુનિયન લીગલ ગેટવે ઓફિસ‘ના પ્રારંભની પ્રશંસા કરી હતી.

બહુપક્ષીય સહકાર

નેતાઓએ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN) પ્રણાલીમાં સુધારાની જરૂરિયાત સ્વીકારી હતી. આ સંદર્ભમાં, તેમણે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદ (UNSC) ને વધુ કાર્યક્ષમ, પ્રતિનિધિપૂર્ણ, સર્વસમાવેશક અને સમકાલીન ભૌગોલિક રાજકીય વાસ્તવિકતાઓને પ્રતિબિંબિત કરે તેવી બનાવવા માટે તેના વ્યાપક સુધારાના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો. ફિનલેન્ડના રાષ્ટ્રપતિએ સુધારેલી UNSC માં ભારતની કાયમી સદસ્યતા માટે ફિનલેન્ડના સમર્થનનો પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો.

નેતાઓએ બહુપક્ષીવાદની રક્ષા કરવા અને પરસ્પર ઉમેદવારી અને નામાંકનોને સમર્થન આપવા સહિત નિયમ-આધારિત આંતરરાષ્ટ્રીય વ્યવસ્થા જાળવી રાખવા માટે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર અને અન્ય આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓમાં સહકારની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા પર ભાર મૂક્યો હતો.

બંને પક્ષો શાંતિ અને સુરક્ષા, માનવ અધિકારો, ટકાઉ વિકાસ તેમજ આબોહવા પરિવર્તન અને જૈવવિવિધતા સહિત બહુપક્ષીય મંચોમાં તેમનો રચનાત્મક સહકાર ચાલુ રાખવા સંમત થયા હતા.

નેતાઓએ UNCLOS સહિત આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા અનુસાર મુક્ત, ખુલ્લા, શાંતિપૂર્ણ અને સમૃદ્ધ ઇન્ડો-પેસિફિકને પ્રોત્સાહન આપવાની તેમની સહિયારી પ્રતિબદ્ધતાનું પુનરાવર્તન કર્યું હતું. આ સંદર્ભમાં, ભારતે ‘ઇન્ડો-પેસિફિક ઓશન્સ ઇનિશિયેટિવ‘ (IPOI) માં જોડાવા માટે ફિનલેન્ડનું સ્વાગત કર્યું હતું.

બંને નેતાઓએ સંયુક્ત સંશોધન પહેલો, શૈક્ષણિક આદાનપ્રદાન અને ક્ષમતા નિર્માણ કાર્યક્રમો દ્વારા આર્કટિક બાબતો પર સહકાર અને સંવાદને વધુ મજબૂત કરવાની તેમની પ્રતિબદ્ધતાની પુષ્ટિ કરી હતી. તેમણે જાન્યુઆરી 2026 માં ફિનલેન્ડના રોવાનીએમીમાં યોજાયેલા પ્રથમ ભારત-ફિનલેન્ડ આર્કટિક સંવાદ શીર્ષક “હિમાલયન અને આર્કટિક ઇકોસિસ્ટમ્સ: ટકાઉ ભવિષ્ય માટે ભારત-ફિનલેન્ડ ભાગીદારી” ની નોંધ લીધી હતી, જેમાં આર્કટિક બાબતો પર સહયોગ વધારવા માટેની વ્યૂહરચનાઓ અને માર્ગો પર વિચાર-વિમર્શ કરવા માટે સંસદસભ્યો, સરકારી અધિકારીઓ, શિક્ષણવિદો અને નિષ્ણાતો એકઠા થયા હતા. બંને નેતાઓએ આર્કટિક કાઉન્સિલના માળખામાં અને ભારત-નોર્ડિક સમિટના વ્યાપક માળખામાં સહકારને આગળ વધારવાના મહત્વ પર પણ ભાર મૂક્યો હતો.

બંને નેતાઓએ સરહદ પારના આતંકવાદ સહિત તેના તમામ સ્વરૂપો અને અભિવ્યક્તિઓમાં આતંકવાદ અને હિંસક ઉગ્રવાદની સ્પષ્ટ અને સખત શબ્દોમાં નિંદા કરી હતી. તેમણે આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા અનુસાર વ્યાપક અને ટકાઉ રીતે આતંકવાદનો સામનો કરવા માટે નિર્ણાયક અને સંકલિત આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રયાસો માટે હાકલ કરી હતી. તેઓ હિંસક કટ્ટરપંથી અને ઉગ્રવાદનો સામનો કરવા, આતંકવાદના ધિરાણ સામે લડવા, આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે સંમત એન્ટી મની લોન્ડરિંગ ધોરણોને પ્રોત્સાહન આપવા, આતંકવાદી હેતુઓ માટે નવી અને ઉભરતી ટેકનોલોજીના શોષણને રોકવા અને આતંકવાદીઓની ભરતીનો સામનો કરવા માટે સહકાર વધારવા સંમત થયા હતા. નેતાઓએ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર અને FATF સહિત આતંકવાદી ધિરાણની ચેનલોને તોડી પાડવા માટે સક્રિય પગલાં લેવાનું ચાલુ રાખવા માટે મજબૂત પ્રતિબદ્ધતા પુનરોચ્ચાર કરી હતી. તેમણે 22 એપ્રિલ 2025 ના રોજ જમ્મુ અને કાશ્મીરના પહલગામમાં થયેલા આતંકવાદી હુમલા અને 10 નવેમ્બર 2025 ના રોજ નવી દિલ્હીના લાલ કિલ્લા પાસે થયેલી આતંકવાદી ઘટનાની સખત શબ્દોમાં નિંદા કરી હતી.

બંને નેતાઓ સ્વતંત્રતા, સાર્વભૌમત્વ અને પ્રાદેશિક અખંડિતતા સહિત સંયુક્ત રાષ્ટ્રના ચાર્ટર અને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાના સિદ્ધાંતોના આધારે સંવાદ અને રાજદ્વારી માધ્યમથી યુક્રેનમાં વ્યાપક, ન્યાયી અને સ્થાયી શાંતિ પ્રાપ્ત કરવા તરફના પ્રયાસોને સમર્થન ચાલુ રાખવા સંમત થયા હતા.

નિષ્કર્ષ

‘ડિજીટલાઇઝેશન અને સસ્ટેનેબિલિટીમાં ભારત-ફિનલેન્ડ વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી‘ હેઠળના સહકારને આગળ વધારવા માટે, નેતાઓએ ડિજીટલાઇઝેશન અને સસ્ટેનેબિલિટી પરના સંબંધિત કાર્યકારી જૂથોને અગ્રતાના ક્ષેત્રો અને સંબંધિત ક્રિયાઓની વ્યાખ્યા સહિત ભવિષ્યલક્ષી અને નક્કર કાર્ય યોજના (Action Plan) વિકસાવવા જણાવ્યું હતું અને થયેલી પ્રગતિ અંગે ફિનલેન્ડ રિપબ્લિકના વિદેશ મંત્રાલય અને ભારત સરકારના વિદેશ મંત્રાલયને રિપોર્ટ કરવા જણાવ્યું હતું.

ફિનલેન્ડના રાષ્ટ્રપતિએ તેમની રાજકીય મુલાકાત દરમિયાન ઉત્તમ વ્યવસ્થા કરવા બદલ ભારતના પ્રધાનમંત્રીનો આભાર માન્યો હતો, અને બંને નેતાઓએ ખુલ્લા અને રચનાત્મક સંવાદ અને આગળ વધતા તથા વિકસતા સહકારની પ્રશંસા કરી હતી. તેઓ પરસ્પર સન્માન અને સહયોગની વહેંચાયેલ ભાવનામાં મજબૂત પાયા સાથે તેમનો સંવાદ ચાલુ રાખવા સંમત થયા હતા. રાષ્ટ્રપતિ સ્ટબે પ્રધાનમંત્રી મોદીને ફિનલેન્ડની મુલાકાત લેવાનું આમંત્રણ આપ્યું હતું અને પ્રધાનમંત્રી મોદીએ આમંત્રણનો સ્વીકાર કર્યો હતો.

SM/NP/JD